Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi M. P. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku oraz pismach uzupełniających podał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku od lutego 2016 r. Wraz z żoną i dwójką małoletnich dzieci utrzymuje się z zasiłku rodzinnego - [...] zł oraz świadczenia wychowawczego na dzieci - [...] zł. Ponadto oświadczył, że rodzina zamieszkuje w domu rodziców skarżącego, którzy ponoszą koszty utrzymania domu, finansowo pomagają również rodzice żony. W pismach z dnia [...] i [...] września 2016 r. skarżący podał, że żadne z małżonków nie posiada rachunku bankowego, świadczenie wychowawcze na dzieci oraz zasiłek rodzinny wpływa na rachunek teściowej skarżącego, natomiast zasiłek dla bezrobotnych, który skarżący otrzymywał do lutego 2016 r. wpływał na rachunek jego matki. Odnośnie przyczyn uniemożliwiających mu podjęcie jakiejkolwiek pracy także dorywczej lub sezonowej podał, że "jeśli już pojawi się oferta pracy to nie odpowiada ona w żaden sposób możliwościom utrzymania siebie i rodziny".
Oświadczył także, że w styczniu 2015 r. dokonał zbycia zabudowanej nieruchomości za cenę [...] zł oraz lokalu mieszkalnego za cenę [...] zł, a środki z tego tytułu przeznaczone zostały na bieżącą konsumpcję i utrzymanie rodziny. Wyjaśnił również, że w związku z ponoszeniem przez rodziców wszelkich kosztów związanych z utrzymaniem domu nie posiada rachunków potwierdzających wysokość tychże kosztów.
W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje:
Przepis art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a).
Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy.
Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe.
Należy podkreślić, że samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 115/10 dostępne: LEX nr 591337 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazano, podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie jej rzeczywisty stan rodzinny, majątkowy i dochodowy.
W wyniku ustalenia tych okoliczności referendarz uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że skarżący dokonał w styczniu 2015 r. zbycia nieruchomości tj. lokalu mieszkalnego oraz zabudowanej działki za łączną kwotę [...] zł. Przy czym oświadczenie, że środki te zostały przeznaczone w całości na bieżącą konsumpcję i utrzymanie rodziny, należy uznać za niewiarygodne. Oznaczałoby to bowiem, że czteroosobowa rodzina skarżącego, (od daty dokonania transakcji do chwili obecnej) na wymienione cele, posiadając w tym czasie inne dochody, wydatkowała ponad [...] zł miesięcznie ([...]zł / 20 miesięcy), co w żaden sposób nie zostało uprawdopodobnione i co pozostaje w sprzeczności z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, zwłaszcza wobec składanych wyjaśnień, że wszelkie bieżące koszty utrzymania rodziny ponoszą rodzice skarżącego.
Wniosek nie mógł być uwzględniony również z tego powodu, że skarżący w istocie uniemożliwił obiektywną ocenę własnej sytuacji finansowej. Oświadczył bowiem, że jedyne środki, z których utrzymuje się rodzina tj. świadczenia wychowawcze i rodzinne wpływają na rachunek bankowy jego teściowej, natomiast środki, które otrzymywał w ramach zasiłku dla bezrobotnych wpływały na rachunek jego matki. W tych okolicznościach nie sposób ocenić, jak rodzina skarżącego dysponuje osiąganym dochodem i jaka jest obiektywnie jej kondycja finansowa, czy np. na rachunkach bankowych osób trzecich nie znajdują się choćby środki pochodzące ze sprzedaży nieruchomości. Taka postawa skarżącego budzi wątpliwości, co do rzetelności i wiarygodności składnych wyjaśnień. Również fakt, że skarżący mimo młodego wieku ([...] lat) nie podejmuje żadnych prac zarobkowych, nie przemawia za pozytywną oceną wniosku.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.