Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 lipca 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił J. P. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, z uwagi na brak przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku.
W piśmie z dnia [...] sierpnia 2009 r. tj. w terminie otwartym do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego skarżący nie zgodził się z dokonaną w tym postanowieniu oceną jego sytuacji rodzinnej i materialnej podając, że nie jest w stanie ustanowić pełnomocnika.
Jak wynika z wyjaśnień złożonych przez skarżącego (wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] czerwca 2009 r.), obecnie nie posiada on żadnych dochodów, gdyż dokonał nasadzeń aronii i pierwszych dochodów spodziewa się za 3 lata, a za ostatni rok nie otrzymał dopłat. Do spłacenia ma kredyt w wysokości [...] zł rocznie, który reguluje z pożyczonych pieniędzy, gdyż jego środki finansowe dawno się wyczerpały. Jako majątek podał nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha.
W związku z powziętymi wątpliwościami referendarz sądowy pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: wskazanie tytułu prawnego do nieruchomości położonej w R.; wskazanie wszystkich nieruchomości o wartości powyżej [...]złotych w tym maszyn i urządzeń rolniczych; wyjaśnienie, czy posiadana nieruchomość rolna stanowi jedyne źródło utrzymania skarżącego, czy też uzyskuje on także dochody z innych źródeł; wskazanie wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, wysokości dochodów tych osób oraz wyjaśnienie kto ponosi koszty utrzymania skarżącego; nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące; wskazanie i udokumentowanie wysokości wydatków na bieżące utrzymanie.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący wyjaśnił, że mieszkanie w R. jest wynajmowane przez jego rodziców. Poza nieruchomością rolną skarżący nie posiada żadnego innego majątku ruchomego, ani nieruchomego. Podniósł, iż ponosi koszty produkcji, natomiast dochodów spodziewa się za 3 lata, zaś wypłatę dopłat unijnych mu wstrzymano. Wyjaśnił, że zazwyczaj mieszka u rodziców, czasem u znajomych, bo nie stać go na wynajęcie mieszkania. Utrzymuje się z pieniędzy pożyczonych od rodziców. Do pisma dołączył harmonogram spłat kredytu oraz wyciągi z rachunków bankowych.
W złożonym sprzeciwie skarżący podał, że z posiadanej nieruchomości rolnej nie osiąga żadnych dochodów, spodziewa się ich po kilku latach. Podniósł, że nie miałby kłopotów finansowych, gdyby mu nie wstrzymano dopłat do ziemi z środków unijnych. Ponadto podał stałe koszty miesięczne: [...] zł alimenty na rzecz syna, [...] zł koszty wyżywienia, [...] zł dokłada do mieszkania. Wszystkie wydatki pokrywa z pieniędzy pożyczanych od rodziny. Wniósł o zmianę postanowienia i przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej u.p.p.s.a.) wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 i § 3 u.p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, prawo to może obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa przy tym na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Wniosek J. P. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005/1/8). Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, stan faktyczny sprawy, sytuację majątkową i rodzinną skarżącego, Sąd doszedł do przekonania, że Skarżący nie wykazał istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na ustanowienie adwokata.
W postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy należy wykazać rzeczywistą sytuację majątkową strony, z uwzględnieniem zarówno wydatków, jak i dochodów, która poddana ocenie Sądu może być przyczyną przyznania stronie prawa pomocy. Z treści złożonego formularza o przyznanie prawa pomocy oraz z nadesłanych dokumentów wynika, że skarżący posiada znaczny majątek nieruchomy, który wymaga czynienia nakładów. Oceny sytuacji materialnej skarżącego nie zmienia fakt, że skarżący obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów i spłaca zadłużenie. Skarżący jednocześnie wydatkuje pieniądze związane m.in. z regulowaniem zobowiązań alimentacyjnych, kredytowych, kosztów utrzymania.
W tym stanie rzeczy uznać zatem należy, iż skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niego prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie.
Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 260 w związku z art. 243 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.