Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi M. B. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku podał, że razem z żoną utrzymuje się z emerytury w łącznej wysokości [...] zł. Wyjaśnił, że jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną, wymagająca leczenia (w załączeniu kserokopia zaświadczenia z Poradni [...]). Jako jedyny majątek wymienił dom o powierzchni [...] m². Wezwany do uzupełnienia wniosku skarżący oświadczył, że na wyżywienie wspólnie z żoną wydaje około [...] zł miesięcznie natomiast wizyty lekarskie i leki pochłaniają w całości jedną emeryturę (ok. [...] zł). Załączył fakturę za energię za trzymiesięczny okres rozliczeniowy na kwotę [...] zł oraz wyjaśnił, że nie gromadzi innych rachunków bowiem nie ma zastrzeżeń do instytucji wystawiających je. Wskazał, że dom, w którym zamieszkuje wymaga gruntownego remontu, co pochłonie znaczne środki.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 ppsa). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa).
Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wniosek M. B. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi wynoszący [...] zł. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności.
Mając powyższe na uwadze stwierdzono, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Decydujące znaczenie dla jego oceny ma okoliczność, że wspólnie z żoną utrzymuje się on ze stałego dochodu z tytułu emerytury w łącznej wysokości [...] zł. Wskazane natomiast miesięczne wydatki na wyżywienie ([...] zł) i bieżące opłaty w żaden sposób nie uniemożliwiają skarżącemu partycypowania w kosztach sądowych. Za wątpliwe należy uznać wyjaśnienie jakoby koszty wizyt lekarskich i wydatki na leki pochłaniały jedną emeryturę tj. ok. [...] zł, bowiem skarżący w żaden sposób tego nie udokumentował, zaś złożone zaświadczenie lekarskie potwierdza, że skarżący leczy się systematycznie także w publicznej placówce służby zdrowia. Trudno zatem przyjąć, że przy wskazanym dochodzie dla dwuosobowego gospodarstwa domowego oraz pokryciu niezbędnych wydatków uiszczenie wpisu od skargi jest poza zasięgiem możliwości finansowych skarżącego.
Oceniając wniosek uznano, że skarżący nie znajduje się w takiej sytuacji, która uzasadniałby "przerzucenie" kosztów związanych z udziałem w postępowaniu sądowym na Skarb Państwa tj. na innych podatników.
W tej sytuacji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.