Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 lipca 2007 r. sygn. akt: VIII SA/Wa 50/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi M.L., A.T., I.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty S. z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...], stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku oraz zasądził od Wojewody [...] na rzecz skarżącej A.T. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Orzeczenie stało się prawomocne w dniu [...] września 2007 r. (postanowienie Sądu z dnia [...] września 2007 r.), a akta administracyjne niniejszej sprawy zostały zwrócone organowi w dniu [...] września 2007 r. przy piśmie Sądu z dnia [...] września 2007 r.
W dniu [...] listopada 2007 r. [...] Urząd Wojewódzki w W. przesłał akta administracyjne przedmiotowej sprawy organowi l instancji celem ponownego rozpatrzenia sprawy (wpłynęły do Starosty w dniu [...] grudnia 2007 r.).
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] (uzupełnioną w dniu [...] lutego 2009 r.) Starosta S. odmówił uzupełnienia wypłaty odszkodowania. Odwołanie M.L., I.K. i A.T. od wskazanej decyzji, złożone w organie I instancji w dniu [...] marca 200 r., zostało przekazane Wojewodzie [...] w dniu [...] kwietnia 2009 r.
Pismem z dnia [...] października 2009 r. M.L., A.T., I.K. (zwanej dalej skarżącymi), wniosły skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na niewykonanie prawomocnego wyroku tego Sądu z dnia 4 lipca 2007 r., sygn. akt: VIII SA/Wa 50/07 w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Uzasadniając swoje żądanie skarżące wskazały, że w dniu [...] grudnia 2008 r. organ I instancji wydał decyzję o odmowie ustalenia odszkodowania co spowodowało, iż brak jest decyzji odszkodowawczej za wywłaszczoną nieruchomość, a zatem w ocenie skarżących wyrok Sądu nie został wykonany. Jednocześnie podniosły, że twierdzenie organów administracji, iż sprawa ma charakter skomplikowany jest całkowicie bezpodstawne. Skarżące wskazały również, że organy nie dążą do zakończenia sprawy zgodnie z przepisami prawa oraz że utrudniają wykonanie wyroku Sądu bezpodstawnie przedłużając termin.
Skarga została przekazana do Wojewody [...] celem udzielenia na nią odpowiedzi i w dniu [...] listopada 2009 r. została przekazana do Sądu wraz ze stanowiskiem organu.
W odpowiedzi Wojewoda [...] wniósł o odrzucenie skargi stosownie do art. 58 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."). Jednocześnie podniósł, iż w przedmiotowej sprawie strony pominęły środek zaskarżenia przewidziany w art. 37 § 1 k.p.a., a dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest uzależniona od wyczerpania środków zaskarżenia przysługujących w postępowaniu administracyjnym, co według organu przedmiotowej sprawie nie miało miejsca, gdyż nie zostało złożone zażalenie do organu wyższego stopnia – Ministra Infrastruktury.
Na rozprawie w dniu 17 marca 2010 r. obecne skarżące: A.T. i I. K. sprecyzowały skargę, podnosząc, iż kierują ją przeciwko Staroście S. i Wojewodzie [...] oraz żądają wymierzenia grzywny obu organom w związku z niewykonaniem wyroku (oświadczenie skarżących, k-[...] akt).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.
Przedmiotem rozpoznawanej skargi jest zarzut niewykonania przez organy administracji wyroku sądu z dnia 4 lipca 2007 r. sygn. akt: VIII SA/Wa 50/07, uwzględniającego żądanie skarżących i uchylającego decyzje organów obydwu instancji.
Zgodnie z art. 154 §1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Wszczęcie postępowania sądowego o zastosowanie środków określonych we wskazanym przepisie ma na celu ukaranie organu za niewykonanie wyroków sądowych oraz jego dyscyplinowanie. Istota skargi wszczynającej to postępowanie sprowadza się do żądania zastosowania przez sąd określonych środków. Skarga, w której strona żąda wymierzenia grzywny, jest odrębną skargą wniesioną przez uprawiony podmiot, inną od skargi, w wyniku rozpoznania której został wydany wyrok sądu, niewykonany następnie przez organ. Przedmiotem oceny sądu nie może być natomiast kontrola zgodności z prawem aktu poprzednio wydanego, którego organ nie wykonał czy też rozstrzygnięcia organu wydanego po wniesieniu skargi. W tym znaczeniu przedmiotem kontroli nie jest żaden akt w rozumieniu art. 3 § 2 p.p.s.a (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt: I SA/Wr 1745/09).
Bezspornym jest, iż skarżące precyzując wniesioną skargę oświadczyły, iż ich intencją było wymierzenie obu organom – Wojewodzie [...] i Staroście S. – grzywny z tytułu niewykonania wyroku.
Ustawodawca wyraźnie wskazuje, że warunkiem koniecznym wniesienia skargi w trybie art. 154 p.p.s.a. jest uprzednie pisemne wezwanie do wykonania wyroku organu będącego właściwym w świetle orzeczenia Sądu, zgodnie z
§1 tego art. Ponadto z brzmienia § 1 i 3 powołanego art. wynika, że skarga na niewykonanie wyroku może być wniesiona przed wykonaniem wyroku albo załatwieniem sprawy przez organ.
Skarga zawierająca żądanie wykonania wyroku i wymierzenia grzywny wpłynęła w rzeczywistości do Sądu w dniu [...] listopada 2009 r., bo z odpowiedzią Wojewody [...] czyli zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a., stanowiącym, iż skargę do sądu wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi.
W tej dacie w obrocie była już decyzja Starosty S. z dnia
[...] grudnia 2008 r., nr [...] (następnie uzupełniona w dniu [...] lutego 2009 r.), odmawiająca uzupełnienia wypłaty odszkodowania.
Wobec tego brak jest podstaw do twierdzenia, że organ ten nie wykonał wyroku Sądu z dnia 4 lipca 2007 r. Jak już zaznaczono, w niniejszym postępowaniu Sąd nie jest uprawniony do oceny prawidłowości tej decyzji. Istotny jest fakt wydania jej przed wniesieniem skargi o wymierzenie grzywny.
Wobec powyższego w świetle art. 154 § 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. skargę przeciwko Staroście S. - jako niedopuszczalną w dniu jej wniesienia - należało odrzucić.
Odnośnie zaś skargi przeciwko Wojewodzie [...], należy podkreślić, iż w świetle omawianego orzeczenia sądowego z dnia 4 lipca 2007 r. organ ten nie był organem właściwym do wykonania tego wyroku. Organem właściwym w przypadku uchylenia przez sąd decyzji organów obu i najpierw zobowiązanym do wykonania zaleceń sądu, jest organ I instancji czyli w niniejszej sprawie Starosta S, (por. wyrok NSA z 10.11.2009 r., sygn. II OSK 1390/09). Na organie tym ciąży obowiązek wykonania wyroku. Organ II instancji (w niniejszej sprawie Wojewoda) zaś może w ogóle nie wydawać decyzji, jeżeli nie będzie odwołania od aktu organu I instancji.
Ponadto skarżące wezwały Wojewodę do wykonania wyroku pismem z dnia [...] listopada 2007 r., gdy akta były przekazywane do Starosty S. w celu wykonania wyroku z dnia 4 lipca 2007 r. (kopia pisma, k-[...] akt). Następne pismo skarżące skierowały do Wojewody w dniu [...] sierpnia 2009 r. (data złożenia w urzędzie pocztowym – [...] sierpnia 2009 r.). Jednakże pismo to nie zawiera wezwania do wykonania wyroku, lecz skargę na działania Starosty S..
Z przedstawionych przyczyn, także przeciwko Wojewodzie [...] skargę należało uznać za niedopuszczalną, co skutkowało jej odrzuceniem, stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 1 p.p.s.a.
O kosztach nie orzeczono na mocy art. 232 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a., gdyż odrzucenie skargi nastąpiło po wysłaniu odpisu skargi organowi.
Sygn. akt VIII SA/Wa 810/09
U Z A S A D N I E N I E
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 155 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), informuje o istotnym naruszeniu prawa, do którego doszło w toku rozpoznawania sprawy: M.L., A.T., I.K., M.Z. – K. w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
Wyrokiem z dnia 4 lipca 2007 r. sygn. akt: VIII SA/Wa 50/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty S. z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...]. Wskazane orzeczenie stało się prawomocne z dniem [...] września 2007 r. (postanowienie Sądu z dnia [...] września 2007 r.), a akta administracyjne niniejszej sprawy zostały zwrócone organowi II instancji w dniu [...] września 2007 r. Wojewoda natomiast przekazał akta Staroście S. dopiero w dniu [...] grudnia 2007 r. przy piśmie z dnia [...] listopada 2007 r.
Wskutek powyższego wyroku Starosta S. decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] (uzupełnioną w dniu [...] lutego 2009 r.) odmówił uzupełnienia wypłaty odszkodowania.
Odwołanie M.L., A.T. i I.K. od powołanej decyzji wpłynęło do organu I instancji w dniu [...] marca 2009 r. W dniu [...] kwietnia 2009 r. zostało przekazane Wojewodzie [...] i do chwili obecnej brak jest informacji, czy zostało rozpatrzone.
Z przepisu art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") wynika obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej bez zbędnej zwłoki, przy czym załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym, wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego winno nastąpić, zgodnie z
art. 35 § 3 k.p.a. w terminie miesiąca od dnia otrzymania odwołania O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w wyżej wskazanym terminie organ, w myśl
art. 36 k.p.a. ma obowiązek zawiadomienia stron i jednocześnie podać nowy termin załatwienia sprawy oraz przyczyny zwłoki.
W omawianej sprawie Wojewoda [...] pismem z dnia [...] maja 2009 r. zawiadomił strony i Starostę S., iż przewiduje załatwienie sprawy
do dnia [...] sierpnia 2009 r. Kolejnym pismem z dnia [...] października 2009 r. poinformował, że nowy termin załatwienia sprawy wyznaczył do dnia [...] marca 2010r. Należy zauważyć, że z powołanych pism nie wynika, aby Wojewoda przeprowadzał postępowanie wyjaśniające. Jako przyczynę niezałatwienia sprawy w terminie podawał: jej skomplikowany charakter, konieczność szczegółowej i wnikliwej analizy materiału dowodowego, a w piśmie z dnia [...] października 2009 r. – dodatkowo dużą liczbę spraw do załatwienia.
Opisane, rażące przekroczenie terminu do załatwienia sprawy narusza zasadę: pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, wynikającą z
art. 8 k.p.a., zasadę szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. w zw.
z art. 35 k.p.a. i w konsekwencji prowadzi do przewlekłości postępowania.
Wobec powyższego, na mocy art. 155 § 1 i 2 p.p.s.a. Sąd uznał za uzasadnione, powiadomić o stwierdzonych uchybieniach organ zwierzchni, zobowiązując równocześnie do poinformowania o zajętym stanowisku.
Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. z Nr 31, poz. 206) Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji sprawuje nadzór nad działalnością wojewody na podstawie kryterium zgodności jego działania z powszechnie obowiązującym prawem.