Uzasadnienie
Zaskarżoną do WSA w Warszawie decyzją z dnia [...] czerwca 2010r. znak [...] wydaną na podstawie art. 138 § 3 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. po rozpatrzeniu wniosku M.G. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] stycznia 1996r. znak [...] w sprawie ustanowienia wspólnoty gruntowej wsi L. - umorzyło postępowanie odwoławcze.
We wniosku o przywrócenie terminu przesłanym przez Starostę Z. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. M.G. podała, że mieszka poza L. i ani ona, ani jej matka nie zostały powiadomione jako strony postępowania o wydaniu przedmiotowej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło i zważyło co następuje.
Decyzja z [...] stycznia 1996 r. stwierdzająca, że wymienione w niej grunty stanowią wspólnotę gruntową była wywieszona na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy w P. oraz w budynku zlewni mleka w L., zgodnie z art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 29 czerwca 1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych przez okres 14 dni, w związku z czym decyzję tą uważa się za doręczoną wszystkim uprawnionym do udziału. Zgodnie z ww. decyzją uprawnionym do udziału we wspólnocie był J. Ś. – ojciec wnioskodawczyni, który zmarł [...] września 1974r. Zatem w dacie doręczenia ww. decyzji on był stroną postępowania zakończonego tą decyzją. Uprawnienie do wniesienia odwołania przysługuje stronie, którą był ojciec wnioskodawczyni. Uprawnienie to po śmierci strony nie przeszło na wnioskodawczynię, w związku z czym nie przysługują jej uprawnienia strony, w tym prośba o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wniesione przez wnioskodawczynię odwołanie nie wywołuje więc skutku w postaci wszczęcia postępowania odwoławczego, co uzasadnia wydanie decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze wobec jego bezprzedmiotowości ze względów podmiotowych.
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] czerwca 2010r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. G. (dalej jako skarżąca). W skardze powołała się na swoje uprawnienia właścicielskie wynikające z kodeksu cywilnego. Zaskarżona decyzja narusza jej interes prawny jako spadkobierczyni ojca, który na mocy decyzji z 1996r. został pozbawiony swojej własności. Zaskarżonej decyzji zarzuciła
- 1. powołanie błędnej podstawy prawnej – art. 138 § 3 kpa, który to przepis w 2002r. został skreślony;
- 2. naruszenie przepisów postępowania poprzez błędne przyjęcie i oznaczenie podmiotu postępowania – strony, organ nie odróżnił J.Ś. – ojca, od jego syna J.Ś. – żyjącego spadkobiercę swojego ojca, który również jak skarżąca mieszka poza L.;
- 3. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji poprzez pominięcie kręgu spadkobierców po J. Ś. – ojcu, po którym dziedziczą dzieci;
- 4. naruszenie przepisów postępowania poprzez błędne domniemanie, że decyzja z 1996r. została doręczona stronom postępowania, podczas gdy okoliczności tej nie udokumentowano;
- 5. naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 1 § 1 i § 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych poprzez objęcie gruntów jej ojca stanowiących własność hipoteczną ww. postępowaniem;
- 6. naruszenie przepisów postępowania – art. 11 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez brak uzasadnienia faktycznego decyzji.
Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Dodatkowo organ przyznał, że omyłkowo powołał się na art. 138 § 3 kpa, podczas gdy rozstrzygnięcie oparto o treść art. 138 § 1 pkt 3 kpa, jednak błąd ten nie wpływa na ważność decyzji. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że rozstrzygnięcie ma charakter formalny i dlatego sprawa nie była przedmiotem merytorycznego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
Działając zatem w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a., nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego będzie miała miejsce wtedy, gdy strona skutecznie cofnie odwołanie (art. 137 k.p.a.), jak i wówczas, gdy organ odwoławczy w toku postępowania ustali, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie (art. 127 § 1 k.p.a.). Wypełnia to przesłankę bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego. Inne przesłanki bezprzedmiotowości postępowania przed pierwszą instancją nie będą tu miały zastosowania (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.Beck, W-wa 2006, s. 615).
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodziła podstawa do umorzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. postępowania odwoławczego w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
Przede wszystkim należy przyjąć, że krąg zainteresowanych stron w sprawie dotyczącej wspólnoty gruntowej nie ogranicza się do osób uprawnionych do udziału w tej wspólnocie, albowiem potrzebę udziału w takim postępowaniu może wykazać każdy mający w tym interes prawny (art. 28 kpa). Nie można pozbawić możliwości ochrony swoich praw osoby, która nie ma udziału we wspólnocie a twierdzi, że wspólnotą gruntową objęte są grunty stanowiące jej własność. Jednocześnie jeżeli osoba taka nie należy od osób uprawnionych w rozumieniu art. 6 ust. 1 i nie została ujęta w wykazie, to oznacza, że wobec niej nie można zastosować trybu doręczenia przewidzianego w art. 8 ust. 6 ustawy, lecz ogólne zasady przewidziane dla doręczeń w przepisach kpa. W tej sytuacji w działaniu organów administracji brak jest konsekwencji. Z jednej strony uznają, że skarżąca nie należy do osób uprawnionych do udziału we wspólnocie, a z drugiej akceptują sposób doręczania decyzji przewidziany jedynie wobec osób do tego kręgu należącego.
Z tych właśnie względów brak ustaleń organów co do tego, czy skarżącej przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa stanowi naruszenie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7 i 77 kpa), a tym samym uniemożliwia ocenę zasadności wniosku skarżącej.
Poza tym uzasadnienie orzeczenia organu odwoławczego nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją. Nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nie uzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 stycznia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1245/08 stwierdził, że ,,Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy."
Przedmiotowe uzasadnienie nie czyni tym wymogom zadość. Poza przytoczeniem określonych przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie wyjaśniono dlaczego skarżąca nie może być osobą mającą udział we wspólnocie, dlaczego prawa jej ojca w tym zakresie na nią nie przeszły. Natomiast co najmniej nieczytelne jest wskazywanie ojca skarżącej jako strony postępowania i osoby uprawnionej do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy nie żył on już od [...] września 1974 r.
Odnosząc się zaś do pozostałych zarzutów skargi, a w szczególności dotyczących decyzji organu pierwszej instancji, należy zauważyć, iż kwestia podlegająca ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie miała jedynie charakter proceduralny, co oznacza, że badana była jedynie zasadność zastosowania przez organ odwoławczy przepisu art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. oraz związane z tym przepisem zagadnienie przypisania skarżącej przymiotu strony postępowania w sprawie.
Rozpoznając sprawę ponownie, organ 1-szej instancji mając na uwadze przedstawione wyżej uwagi wyda stosowne rozstrzygnięcie, które poprzedzi ustaleniami zmierzającymi do wyjaśnienia statusu skarżącej.
W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono, jak w pkt 1 wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 2 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., o czym orzeczono, jak w pkt 3 wyroku.