Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej A. J. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i małoletnim synem. Oświadczył, że aktualnie nie osiąga dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, a źródłem utrzymania rodziny jest działalność żony, która uzyskuje dochód w wysokości [...] zł. Poza tym ma zasądzone alimenty na małoletniego syna w wysokości [...] zł, z których się nie wywiązuje z uwagi na trudną sytuację finansową oraz posiada zaległe zobowiązania wobec Urzędu Miasta i Gminy w K..
W wyniku wezwania do uzupełnienia wniosku skarżący wyjaśnił: że nie składał zeznania podatkowego za 2014 r. oraz, że z żoną ma ustanowioną rozdzielność majątkową, dlatego jej dochody "nie wchodzą do wspólności majątkowej". Z tego powodu nie złożył zeznania podatkowego żony oraz wyciągów z jej rachunku bankowego. Oświadczył ponadto, że nie posiada własnych rachunków bankowych. Prowadzona działalność gospodarcza została wykreślona z ewidencji (w załączeniu decyzja o wykreśleniu), zaś spółka kapitałowa, w której sprawuje funkcję prezesa zarządu nie generuje jakichkolwiek dochodów.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Złożony wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 2.225 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej.
Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej.
Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając przedmiotowy wniosek, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Przede wszystkim podkreślić należy, że skarżący jakkolwiek według złożonego oświadczenia nie uzyskuje żadnego dochodu, to jednak pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, która takowy dochód ([...] zł) posiada. Przy czym skarżący odmówił udzielenia szczegółowych informacji dotyczących dochodów żony uzasadniając to rozdzielnością majątkową między małżonkami. Otóż wyjaśnić należy, że posiadanie przez małżonków rozdzielności majątkowej nie jest podstawą uchylenia się od wykazania sytuacji finansowej współmałżonka. Przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm. - dalej k.r.o.) małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli.
Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Interpretacja powołanych regulacji prowadzi do wniosku, że skarżący inicjujący spory sądowe powinien liczyć na wsparcie finansowe współmałżonka, który jest zobowiązany nieść pomoc także w zakresie uiszczania kosztów postępowania sądowego. Koszty takie należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.
Wobec postawy skarżącego przyjąć należy, że wysokość ustalonego wpisu od skargi kasacyjnej ([...] zł) w zestawieniu z dochodem trzyosobowej rodziny ([...] zł) nie przekracza możliwości płatniczych skarżącego i nie wywoła uszczerbku w utrzymaniu jego rodziny.
W związku z powyższym na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.