Uzasadnienie
Pismem z [...] października 2010 r. (data nadania) J. S. (dalej: "skarżący") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z żoną i synem. Wskazał, że nie ma dostępu do wspólnego konta oszczędnościowego, na którym znajdują się środki pieniężne żony z tytułu spadku ([...] zł). Łączny dochód rodziny wynosi [...] zł. Jako majątek skarżący wymienił mieszkanie o powierzchni [...] metrów kwadratowych, działkę o powierzchni [...] ary oraz samochód osobowy.
Postanowieniem z 23 listopada 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W dniu [...] grudnia 2010 r. (data nadania) skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw na powołane postanowienie referendarza sądowego, w żaden sposób go nie uzasadniając.
Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a.") wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje:
Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a. właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.).
Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, informacje znane Sądowi z urzędu, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, iż pozbawiony jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi [...] złotych (jest to jeden z najniższych wpisów pobieranych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazał on bowiem, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Bez konieczności prowadzenia postępowania uzupełniającego Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł brutto, jego żona otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł, zaś syn uzyskuje dochód w wysokości [...] zł. Skarżący wraz z rodziną posiada stały dochód, który na obecną chwilę określił na kwotę ok. [...] zł dla trzyosobowego gospodarstwa domowego, co w zestawieniu z wysokością wpisu od skargi ([...] zł), w żaden sposób nie przesądza o możliwości powstania uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącego i jego rodziny.
Ponadto wskazać należy, że skarżący wraz z żoną posiadają znaczne oszczędności. Nawet jeśli stanowią one majątek osobisty jego żony, to stwierdzić należy, że przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm. - dalej k.r.o.) małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Interpretacja powołanych regulacji prowadzi do wniosku, że skarżący inicjujący spory sądowe powinien liczyć na wsparcie finansowe współmałżonka, który jest zobowiązany nieść pomoc także w zakresie uiszczania kosztów postępowania sądowego. Koszty takie należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.
Dodatkowo podkreślić należy, że skarżący złożonego sprzeciwu w żaden sposób nie uzasadnił, nie załączył również żadnych dodatkowych dokumentów świadczących o jego trudnej sytuacji materialnej.
W tym stanie rzeczy uznać należy, że skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niego prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.