Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi Z. R. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Oświadczył, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną, oboje są osobami bezrobotnymi, bez majątku i dochodów. W zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych pomagają skarżącemu rodzice.
Odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia wniosku skarżący podał, że w 2015 r. nie uzyskał żadnego przychodu i nie składał zeznania podatkowego, natomiast jego żona do września 2015 r. prowadziła działalność gospodarczą, w trakcie której dokonała zbycia majątku ruchomego o wartości powyżej [...] zł tj. dwóch pił pomostowych do cięcia kamienia, ładowarki [...], agregatu prądotwórczego oraz kompresora benzynowego. Wyjaśnił, że zamieszkuje w domu należącym do jego rodziców. W związku z tym, że wspólnie z żoną posiada nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych. Do pisma załączył zeznanie podatkowe żony za 2015 r. z ujawnionym przychodem w wysokości [...] zł, przy kosztach uzyskania przychodów – [...] zł oraz wyciągi z rachunku bankowego małżonków.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności.
Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników.
To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04).
Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.
Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób samotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04).
Z akt sprawy wynika, że żona skarżącego jest od października 2015 r. osobą bezrobotną, która z tytułu działalności gospodarczej uzyskała w 2015 r. przychód w wysokości [...] zł. Skarżący natomiast takiego statusu nie wykazał, co powoduje, że jego oświadczenie w tym zakresie jest niewiarygodne. Trudnej sytuacji finansowej małżonków nie potwierdzają złożone do akt wyciągi z rachunku bankowego za ostatnie dwanaście miesięcy, wynika z nich bowiem, że wpływy są stałe, także z tytułu przelewów między członkami rodziny oraz wpłat własnych np. w dniu [...] września 2016 r. – [...] zł, zaś wypłaty gotówkowe na poziomie [...] zł i [...] zł w dniach 25-26 listopada 2016 r. i 16 grudnia 2016 r., natomiast saldo końcowe na dzień 28 grudnia 2016 r. wynosiło [...] zł. Z rachunku tego w żaden sposób nie wynika, by skarżący miał trudności w realizowaniu bieżących zobowiązań.
Uznać zatem w tych okolicznościach należy, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie partycypować w kosztach sądowych.
Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.