Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2013 r. sygn. akt VIII SA/Wa 920/12 odmówiono [...] sp. z o.o. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wobec niewykazania braku dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej spółka ponownie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Uzasadniając wniosek podała, że w latach 2011 i 2012 poniosła bardzo duże straty w kwocie ponad [...] zł. Wynik finansowy za trzy kwartały 2013 r. jest ujemny – strata wyniosła [...] zł. Jednocześnie wskazała, że musi dalej realizować zobowiązania w rolnictwie ekologicznym i prowadzić tę działalność bez wyrównywania strat dopłatami, o które toczą się spory. W części wniosku obejmującej oświadczenie o majątku wskazała kwotę kapitału zakładowego – [...] zł oraz stratę za ostatni rok obrotowy według bilansu – [...] zł. Oświadczyła ponadto, że stan konta wynosi [...] zł. Do wniosku spółka załączyła bilans za 2012 r. oraz rachunek zysków i strat
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 – dalej p.p.s.a) właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, prawo to może obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy spółce z o.o. w zakresie częściowym może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa przy tym na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika natomiast, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych (art. 199 i art. 214 p.p.s.a.). Do tych kosztów zalicza się opłaty sądowe stanowiące dochód budżetu państwa i zwrot wydatków (art. 211 i art. 212 p.p.s.a.). Ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w tym zakresie należy traktować jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania sądu, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki.
Skoro udzielenie spółce z o.o. prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa to powinno ono sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jednocześnie obowiązek wykazania okoliczności wskazujących na zasadności wniosku spoczywa na podmiocie występującym z takim wnioskiem, do Sądu natomiast należy ocena złożonych w tym zakresie dokumentów i wyjaśnień.
Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy uznano, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do jego pozytywnego rozstrzygnięcia. Skarżąca zadeklarowała we wniosku, że posiada na rachunku bankowym środki w wysokości [...] zł tj. wielokrotnie przekraczającej ustalony w sprawie wpis od skargi kasacyjnej ([...] zł). Już choćby z tego powodu zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych nie ma uzasadnienia, tym bardziej, że spółka nie wykazała aby z tych środków miały być realizowane zobowiązania korzystające z pierwszeństwa przez obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych. Nie negując pewnych trudności finansowych spółki podkreślić należy, że nie zaprzestała ona prowadzenia działalności gospodarczej, nie wykazała także aby miała trudności z realizowaniem innych zobowiązań wobec Urzędu Skarbowego bądź ZUS.
W tej sytuacji uznać należy, że wykazana we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja finansowa skarżącej spółki nie uprawnia do twierdzenia, że zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.