Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy", "Kolegium") decyzją z dnia [...] października 2012 r., znak [...], na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.: dalej: "k.p.a.") po rozpatrzeniu odwołania K. K. (dalej: "skarżący") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Z. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] sierpnia 2012 r., znak: [...] odmawiającą przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad stryjem P. K. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i dokonanej ocenie prawnej:
Skarżący w dniu [...] lipca 2012 r. zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad stryjem P. K., legitymującym się orzeczeniem stwierdzającym znaczy stopień niepełnosprawności. P. K. jest kawalerem, w wieku 92 lat, a osobami spokrewnionymi w pierwszym stopniu zobowiązanymi do alimentacji są jego siostry S. B. i W. M., które z uwagi na wiek i stan zdrowia nie mogą sprawować opieki nad bratem. Skarżący oświadczył jednocześnie, iż podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. organ I instancji wskazując jako podstawę art. 3 pkt 10 i 11, art. 17 ust. 1-4, art. 20 ust. 3, art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 992 ze zm.; dalej: "u.ś.r."), rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 298 poz. 1769), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się oraz wysokości świadczeń (Dz. U. Nr 130 poz. 903) oraz art. 104 k.p.a. orzekł o nie przyznaniu skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego na P. K. Uzasadniając organ I instancji wskazał, iż skarżący nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż między nim, a osobą wymagającą opieki nie zachodzi obowiązek alimentacyjny.
Odwołanie od tej decyzji złożył skarżący. Wskazał, m.in. że to on sprawuje opiekę nad stryjem, z którym mieszka w jednym domu od 22 lat, gdyż jest on osobą starszą, niedołężną, a jego żyjące siostry nie mogą podjąć nad nim opieki ze względu na wiek (82 i 84 lata), jak i zniedołężnienie oraz niepełnosprawność. Dlatego też obowiązek ten wynika z konieczności. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. P 27/07 i z dnia 22 lipca 2008 r. P 41/07 skarżący wskazał, że ograniczenia co do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego są niezgodne z Konstytucją, jeżeli chodzi o niemożność uzyskania świadczenia za opiekę nad osobami innymi niż dziecko, ale wobec których ciąży obowiązek alimentacyjny.
Trybunał podkreślił naruszenie konstytucyjnej zasady równości przejawiającej się tym, że podmioty znajdujące się w takiej samej sytuacji nie są traktowane jednakowo, a ich prawa są różnicowane. Wniósł o pozytywne rozpatrzenie odwołania.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy we wskazanej na wstępie decyzji z dnia [...] października 2012 r. powtórzył dotychczasowy przebieg postępowania. Przywołał treść art. 17 ust. 1 – 1a u.ś.r. Zauważył, iż skarżący jest spokrewniony z P. K. w linii bocznej, w stopniu dalszym niż rodzeństwo, gdyż jest on jego bratankiem. Kolegium wskazało zatem, iż w świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego skarżącego nie obciąża obowiązek alimentacyjny wobec P. K., co powoduje, iż nie należy on do kręgu osób legitymowanych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem wymogiem zarówno art. 17 ust. 1 pkt 2, jak i art. 17 ust. 1 a u.ś.r. jest istnienie obowiązku alimentacyjnego w stosunku do osoby wymagającej opieki.
Jednocześnie Kolegium podniosło, iż nie zgadza się z wykładnią rozszerzającą art. 17 u.ś.r. polegającą na przyznawaniu uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego osobom nie obciążonym obowiązkiem alimentacyjnym nawet w sytuacji, kiedy osoba wymagająca opieki nie posiada krewnych, obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym. Nadto wskazało, iż Trybunał Konstytucyjny badając wcześniej kilkakrotnie konstytucyjność art. 17 ustawy nie zanegował istnienia obowiązku alimentacyjnego jako przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. Pismem z dnia [...] października 2012 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu skargi powtórzył w całości argumentację prezentowaną w odwołaniu. Dodatkowo wskazał, iż jest rolnikiem, opłacającym ubezpieczenie społeczne KRUS.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wnosząc o jej oddalenie. Zauważył, iż zarzuty zawarte w skardze były już przedmiotem rozpatrywania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Skarżący domagał się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku opieką nad osobą niepełnosprawną. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają zatem przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm., to jest w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce albo ojcu,
- 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.; dalej "K.r.o."), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- 3) opiekunowi faktycznemu dziecka jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, iż P. K., w związku z opieką nad którym skarżący ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji orzeczonej na stałe (orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności Powiat Ł. W. z dnia [...] października 2011 r. znak: [...] znajdujące się w aktach administracyjnych). Osoba ta jest kawalerem i ma dwie żyjące siostry: S. B. i W. M. Nie ulega też wątpliwości, iż skarżący nie należy do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, wyznaczonego przez przepis art. 128 K.r.o.
Skarżący nie jest spokrewniony w linii prostej z osobą wymagającą opieki, lecz jest bratankiem P. K. Nie ulega zaś wątpliwości, że w myśl powołanego art. 128 K.r.o. obowiązek alimentacyjny nie obciąża dzieci rodzeństwa (por. wyroki NSA z dnia 10 maja 2012 r., I OSK 2149/11 oraz z dnia 9 lutego 2011 r., I OSK 1710/10, niepubl., dostępne w CBOSA).
Pomijając ocenę okoliczności pozostawania skarżącego poza kręgiem osób zobowiązanych do alimentacji i jej wpływu na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zauważyć należy, iż brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. w punktach od 1 do 4 określa krąg osób, którym przysługuje uprawnienie do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Uprawnienie to odnośnie wszystkich wymienionych w tych punktach osób uzależnione jest od rezygnacji przez osobę sprawującą opiekę z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą, o której mowa w tym przepisie. Z tego względu podstawowe znaczenie ma ocena okoliczności czy skarżący spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Z ustaleń organów administracji publicznej wynika, iż skarżący nie spełnia przesłanki zawartej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. stanowiącej, iż warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Skarżący nie zrezygnował z jakiejkolwiek pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. ani też nie jest gotowy do podjęcia tak rozumianej pracy zarobkowej, skoro prowadzi gospodarstwo rolne. Należy w tym miejscu wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12 (LEX nr 1230181) stwierdził, że "prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy". W tych okolicznościach już tylko z tego względu brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) Sąd skargę oddalił zgodnie z treścią wyroku.