Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 13 marca 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 954/13

Uzasadnienie

1.1. Decyzją z [...] września 2013 r., po rozpatrzeniu odwołania A. B. (dalej: "skarżący") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") z [...] czerwca 2013 r. Przedmiotem tych decyzji była odmowa ustalenia skarżącemu zobowiązania w podatku leśnym za lata 2007 – 2012 oraz orzeczenie o zwrocie kwoty [...] zł uiszczonej przez skarżącego na poczet podatku leśnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia SKO wskazało między innymi przepisy art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz. U. Nr 200, poz. 1682 ze zm.; dalej: "u.p.l."), a także art. 7 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: "Op").

1.2. SKO utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję przyjęło za własne ustalenia faktyczne dokonane przez Wójta. Z ustaleń tych wynika, że skarżący [...] października 2012 r. złożył deklaracje w sprawie podatku leśnego oraz wystąpił z wnioskami o wszczęcie postępowania podatkowego w sprawie wymiaru zobowiązania z tytułu podatku leśnego za lata 2007 – 2012 od lasów położonych w m. B. G. na działkach ewidencyjnych o nr: [...], [...], [...] i [...] i łącznej powierzchni [...] ha oraz na działce o nr ewid. [...] położonej w K. o łącznej powierzchni [...] ha. Skarżący oświadczył, że jest posiadaczem samoistnym wskazanych działek. Dokonał nadto wpłat na podatek leśny w łącznej kwocie [...] zł za lata 2007 – 2012.

Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, decyzją z [...] czerwca 2013 r. Wójt Gminy S. odmówił skarżącemu ustalenia zobowiązania w podatku leśnym zgodnie z jego wnioskiem i orzekł o zwrocie wpłaconej przez skarżącego na poczet tego podatku kwoty [...] zł. Zdaniem organu I instancji, skarżący nie jest podatnikiem podatku leśnego. Nie wykazał w szczególności, że jest posiadaczem samoistnym spornych działek gruntu (lasów).

1. 1.3. W odwołaniu od tej decyzji skarżący wskazał na naruszenie bliżej nieokreślonych przepisów postępowania podatkowego poprzez ich błędną interpretację, niewłaściwe zastosowanie, a nadto powolne prowadzenie postępowania podatkowego. Decyzję uznał za sprzeczną ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja podważa instytucję posiadania samoistnego oraz uniemożliwia wywiązywanie się z obowiązków obywatelskich. Postawił nadto zarzuty dotyczące innych aktów Wójta Gminy S. wydawanych w toku postępowania podatkowego. Zdaniem autora odwołania, Wójt przekroczył swoje kompetencje dokonując "z urzędu" ustaleń faktycznych w zakresie stanu posiadania skarżącego. Wskazał przy tym na brak konsekwencji w poszczególnych zeznaniach świadków powołanych przez organ. Ponownie oświadczył, że sprawuje faktyczne władztwo nad przedmiotowymi nieruchomościami jako ich posiadacz samoistny, tj. dba o nie, pilnuje, korzysta, inwestuje, co potwierdzają między innymi dowody w postaci zapłaty za usługi pielęgnacyjne, zakup paliwa do sprzętu leśnego, pokrycie kosztów usług geodezyjnych oraz wola zapłaty zobowiązań podatkowych. Czyli faktycznie włada nieruchomością, co jest podstawowym warunkiem posiadania samoistnego.

1. 1.4. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Kolegium wskazało na dane z ewidencji gruntów i budynków. Wynika z nich, że działki o nr ewid. [...], [...], [...] i [...] położone w m. B. G. znajdują się we władaniu A. F. (spadkobierca), natomiast działka nr [...] położona w K. stanowi własność Skarbu Państwa (Starosta B.). Z zeznań świadków nie wynika zdaniem organów, że skarżący jest posiadaczem samoistnym spornych działek (lasów). Okoliczności sprawy wskazują jedynie na próbę samowolnego zajęcia przez skarżącego zalesionych działek gruntu pod koniec 2012 r. i w 2013 r. Kolegium zgodziło się zatem z Wójtem co do tego, że brak jest podstaw do wniosku, iż skarżący był posiadaczem samoistnym spornych działek (lasów) w latach 2007 – 2012. Nie wskazał innych okoliczności pozwalających na wniosek, że był podatnikiem podatku leśnego.
2. 2.1. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. Pismem z [...] października 2013 r. wniósł zatem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję organu odwoławczego. Autor skargi (adwokat) wystąpił o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Postawił zarzuty naruszenia:
3. 1) przepisów postępowania, tj.:
4. - art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego z przekroczeniem granic swobody, polegające na uznaniu, że brak jest potwierdzenia posiadania samoistnego przedmiotowych działek przez skarżącego, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na wysuniecie takiego stwierdzenia; poprzez przyjęcie za nieudowodniony faktu, że skarżący jest posiadaczem samoistnym przedmiotowych nieruchomości; polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego i jego dowolnej ocenie, czyli odmówieniu wiarygodności zeznaniom świadków zgłoszonych przez skarżącego oraz wyjaśnieniom skarżącego, mimo że zeznania te są spójne, konsekwentne i znajdują odzwierciedlenie w innych złożonych przez skarżącego dokumentach, co doprowadziło do uznania twierdzeń skarżącego za nieudowodnione;
5. - art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez lakoniczne i zbyt pochopne podzielenie stanowiska organu I instancji przez organ odwoławczy, skutkujące niedostatecznym wyjaśnieniem podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania podatkowego w zakresie ustalenia podatku leśnego w stosunku do skarżącego;
6. - art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób, nie tylko nie budzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, a wręcz wywołujący efekt odwrotny poprzez uniemożliwienie praworządnemu obywatelowi uregulowanie swoich zobowiązań publicznoprawnych;
7. - art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie podczas dokonywania oceny materiału dowodowego i uznawania zeznań świadków wskazanych przez organ za wiarygodne, faktu, że świadek B. S. jest spadkobiercą samoistnego posiadacza działek, których lokalizacja przeplata się z lokalizacjami działek, których posiadaczem samoistnym jest skarżący oraz faktu, że od pewnego czasu świadek B. S. narusza posiadanie działek o numerach [...], [...], [...] przez skarżącego, prawdopodobnie mając na celu objęcie w posiadanie wskazanych działek, wobec czego jego zeznania nie zasługują na wiarygodność, chociażby z uwagi na fakt, że jest on bezpośrednio zainteresowany wydaniem niekorzystnej z punku widzenia skarżącego decyzji w niniejszej sprawie; to samo dotyczy zeznań świadka L. S., jako osoby najbliższej w stosunku do B. S.;
8. 2) przepisów prawa materialnego:
9. - art. 336 k.c. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że skarżący nie jest posiadaczem samoistnym wskazanych działek.

Pełnomocnik skarżącego wniósł nadto o:

1. - przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów na okoliczność użytkowania przez skarżącego działek objętych niniejszym postępowaniem poprzez prowadzenie na ich terenie różnego rodzaju prac porządkowych;
2. - złożenie wniosku do Powiatowej Komendy Policji w B. o przesłanie odpisu notatek policyjnych dotyczących interwencji z dnia [...].05.2013 r., [...].07.2013 r., [...].08.2013 r. i [...].09.2013 r. oraz przeprowadzenie dowodu z przesłanych dokumentów na okoliczność prowadzenia przez skarżącego prac, w tym prac porządkowych na terenie przedmiotowych działek oraz na okoliczność zaostrzonego konfliktu między skarżącym a B. S.;
3. - przeprowadzenie dowodu z załączonego do niniejszej skargi odpisu pozwu wraz z dowodem jego nadania o naruszenie posiadania, wytoczonego przez skarżącego przeciwko B. S. na okoliczność sporu skarżącego z B. S. dotyczącym przedmiotowych działek oraz na okoliczność, że istnieje duże prawdopodobieństwo jakoby B. S. był bezpośrednio zainteresowany wydaniem przez organy administracji decyzji niekorzystnej z punktu widzenia skarżącego, a pośrednio także na okoliczność, że skarżący jest posiadaczem samoistnym działek o numerach [...], [...], [...], [...] położonych w miejscowości B. G.oraz działki nr [...], położonej w K.
4. 2.2. Uzasadniając skargę, która ma charakter opisowy, jej autor powtórzył zasadnicze elementy dotychczas prezentowanej argumentacji w sprawie. Przedstawił szczegółowo przebieg postępowania, w tym okoliczności związane z działalnością skarżącego na spornych działkach od 1997 r. i konfliktem z jednym ze świadków (B. S.) rzekomo wyrażającym wolę wejścia w posiadanie spornych działek po śmierci A. F. Wskazał na sprzeczności w zeznaniach świadków i bezpodstawne odmówienie wiarygodności wnioskowanym przez skarżącego świadkom. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, organy w konsekwencji błędnie przyjęły, że skarżący nie jest podatnikiem podatku leśnego, gdyż nie jest samoistnym posiadaczem wskazanych działek.

1. 2.3. Odpowiadając na skargę, SKO podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpiło o jej oddalenie. Powtórzyło, że w świetle oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak jest podstaw do uznania skarżącego za posiadacza samoistnego spornych działek w latach 2007 - 2012.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

3.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

3.2. Na proces stosowania prawa składa się szereg etapów i elementów. I tak, w pierwszej kolejności organ stosujący prawo powinien zidentyfikować odpowiednią normę prawa materialnego, której zastosowanie może wchodzić w rachubę odnośnie rozpatrywanej sprawy. Następnie poprzez dokonanie wykładni tej normy, winien zrekonstruować jej treść i w oparciu o wynikające stąd wnioski, stwierdzić ustalenie, jakich faktów jest konieczne z punktu widzenia zastosowania tej normy. Ustalenie tych faktów winno nastąpić według reguł prawa procesowego, a zwłaszcza tych reguł, które dotyczą postępowania dowodowego. Końcowym etapem jest dokonanie subsumcji, tj. przyporządkowanie ustalonego stanu faktycznego do hipotezy normy prawa materialnego. Rolą Sądu pierwszej instancji jest zaś kontrola prawidłowości tego działania, z uwzględnieniem przepisów art. 134 i art. 145 u.p.p.s.a.

4.1. Organy podatkowe odmówiły skarżącemu ustalenia zobowiązania z tytułu podatku leśnego za lata 2007 – 2012. Orzekły nadto o zwrocie uiszczonej przez skarżącego kwoty [...] zł na poczet tego podatku. Zdaniem organów, w świetle dokonanej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak jest podstaw do wniosku, że skarżący w latach 2007 – 2012 był podatnikiem podatku leśnego z tytułu posiadania samoistnego działek, o których mowa w złożonych przez niego deklaracjach na podatek leśny. Nie wskazał przy tym innych okoliczności pozwalających na wydanie decyzji zgodnych z jego wnioskami. Okoliczności sprawy wskazują jedynie na próbę samowolnego zajęcia przez skarżącego zalesionych działek gruntu pod koniec 2012 r. oraz w 2013 r.

Zdaniem skarżącego, w świetle przedstawionych przez niego dowodów jest on samoistnym posiadaczem przedmiotowych działek gruntu (lasów). Organy wadliwie oceniły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. W konsekwencji bezpodstawnie odmówiły skarżącemu ustalenia zobowiązania w podatku leśnym za lata 2007 – 2012.

1. 4.2. Ramy prawne.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.l., podatnikami podatku leśnego, z zastrzeżeniem ust. 2, są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1. 1) właścicielami lasów, z zastrzeżeniem ust. 3;
2. 2) posiadaczami samoistnymi lasów;
3. 3) użytkownikami wieczystymi lasów;
4. 4) posiadaczami lasów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

Jeżeli las znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku leśnego ciąży na posiadaczu samoistnym (art. 2 ust. 3 u.p.l.).

4.3. Zdaniem Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy organy podatkowe prawidłowo odmówiły skarżącemu ustalenia zobowiązania w podatku leśnym za lata 2007 – 2012. Ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dokonana przez organy podatkowe w sposób odpowiadający art. 191 Op, nie potwierdza bowiem stanowiska skarżącego, że w latach 2007 – 2012 był on podatnikiem podatku leśnego z tytułu samoistnego posiadania przedmiotowych działek gruntu. Okoliczność ta nie wynika bowiem z ewidencji gruntów i budynków oraz z zeznań świadków wezwanych przez Wójta z inicjatywy tego organu. Organy miały zatem prawo uznać za niewiarygodne oświadczenia skarżącego i zeznania wskazanych przez niego świadków. Skarżący nie deklarował bowiem przed 2012 r., że jest podatnikiem podatku leśnego z tytułu posiadania samoistnego przedmiotowych działek. Z akt sprawy wynika bezspornie, że władanie tymi działkami jest kwestią sporną, która w świetle wniosków płynących z oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie mogła zostać rozstrzygnięta przez organy podatkowe zgodnie z żądaniem skarżącego.

5.1. Sąd oddalił wnioski dowodowe skarżącego zgłoszone w skardze, gdyż nie spełniają one przesłanek przewidzianych przez ustawodawcę w art. 106 § 3 u.p.p.s.a. Faktury wystawione dla skarżącego nie mają bowiem żadnego wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy już tylko z tej przyczyny, że zostały wystawione w 2013 r., a spór dotyczy lat 2007 – 2012. Wystąpienie z pozwem o ochronę naruszonego posiadania także nie wywiera wpływu na wynik niniejszej sprawy, gdyż potwierdza jedynie stanowisko organów, że kwestia posiadania przedmiotowych działek jest przedmiotem sporu. Wyrok sądu powszechnego może być podstawą do wznowienia postępowania podatkowego, jeżeli skarżący zostanie uznany za posiadacza samoistnego przedmiotowych działek. Ustawodawca nie przyznał sądom administracyjnym inicjatywy dowodowej, o której mowa w skardze, czyli pozwalającej na występowanie z wnioskami dowodowymi do innych organów.

5.2. Zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "K.p.a."), Sąd uznał za oczywiście chybione, gdyż przepisy K.p.a. nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie i nie stanowiły podstawy jej rozstrzygnięcia. Organy nie naruszyły nadto przepisów postępowania podatkowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżący nie wykazał w trakcie postępowania podatkowego, iż w latach 2007 – 2012 był posiadaczem samoistnym przedmiotowych działek gruntu.

Dodać warto, że przedmiotem zaskarżonej decyzji nie była odmowa wszczęcia postępowania podatkowego lecz odmowa ustalenia skarżącemu zobowiązania podatkowego w podatku leśnym za lata 2007 – 2012. Zarzuty skargi także w tym zakresie Sąd uznał zatem za oczywiście chybione.

Zarzuty skargi i związana z nimi argumentacja w części dotyczącej potwierdzenia istnienia sporu odnośnie tego, kto jest posiadaczem przedmiotowych działek położonych w miejscowości B. G., potwierdzają trafność stanowiska organów podatkowych. Nie wymagają zatem odnoszenia się do nich przez Sąd w sposób pogłębiony. Zarzuty skargi także w tym zakresie Sąd uznał zatem za oczywiście chybione. Zarzuty materialnoprawne także należało uznać za chybione, gdyż są konsekwencją chybionych zarzutów procesowych.

Zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja, są zrozumiałe i wykonalne. Nie zostały zdaniem Sądu wydane z naruszeniem art. 210 § 4 Op w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

1. 6. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.