Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ("Kierownik", "organ I instancji") w B., działając na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r., Nr 339, poz. 2273 ze zm., zwana dalej "ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich"), § 11 ust. 1 (omyłka pisarska organu, winno być § 14) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 174, poz. 1809 ze zm., zwane dalej "rozporządzeniem z 2004 r.") oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., zwane dalej "Kpa") orzekł o odmowie przyznania [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. (dalej "skarżąca") płatności rolnośrodowiskowej na 2009 r. z wniosku transferowego o przejęcie płatności.
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] maja 2010 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2009 r. - tzw. wniosek transferowy o przejęcie płatności za ten rok. Do wniosku dołączyła dwa oświadczenia o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na lata 2004 – 2006, na działkach rolnych przejętych przez skarżącą po [...] spółka cywilna oraz [...] spółka cywilna. Przedmiotowy wniosek został bowiem złożony w związku z przejęciem przez skarżącą gruntów rolnych zadeklarowanych w 2009 r. przez ww. producentów rolnych. Wniosek transferowy dotyczył działek o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], położonych w obrębie P., gmina D., nr [...], położonej w obrębie S., gmina S., nr [...], położonej w obrębie S., gmina K., nr [...], położonej w obrębie C., gmina G., nr [...], położonej w obrębie K., gmina K., nr [...],[...] i [...], położonych w obrębie B., gmina J., nr [...] i [...], położonych w obrębie B., gmina J., nr [...], [...], [...], [...] i [...], położonych w obrębie Z., gmina J. (przejętych po [...] s.c.) oraz działek o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...] i [...], położonych w obrębie P., gmina D., nr [...], położonej w obrębie K., gmina K. Organ stwierdził, że składając wniosek o przyznanie spornej płatności skarżąca nie spełniła warunków określonych w § 14 rozporządzenia z 2004 r., bowiem wniosek transferowy dotyczący przejęcia płatności po producentach przekazujących działki rolne, złożony został po wydaniu wobec nich w dniu [...] grudnia 2009 r. decyzji administracyjnych kończących prowadzone postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2009 rok.
W odwołaniu wniesionym na powołaną decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie podnosząc, że z treści § 14 ust. 3 rozporządzenia z 2004 r. wprost wynika, iż zasadę sukcesji stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy przejęcie posiadania nastąpiło po dniu wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej. Zdaniem skarżącej powołany przepis stosować należy aż do zakończenia postępowania administracyjnego w stosunku do przekazującego gospodarstwo, z uwzględnieniem ewentualnej sądowej kontroli wydanych wobec przekazującego decyzji. W przypadku usunięcia tychże decyzji z obrotu prawnego przez Sąd, zgodnie z zasadą sukcesji wyrażoną w § 14 rozporządzenia z 2004 r., podmiotem praw i obowiązków w nowo prowadzonym postępowaniu będzie przejmujący (w całości lub w części) gospodarstwo rolne, czyli skarżąca.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w rozpatrywanej sprawie z uwagi na treść § 14 ust. 1 rozporządzenia z 2004 r., nie ma możliwości wstąpienia przez skarżącą do zobowiązań innych podmiotów (przekazujących grunty rolne spółek), ze względu na zakończone decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. postępowania administracyjne przed organem I instancji. Uznał, że skoro przekazujące grunty rolne spółki cywilne otrzymały decyzje w sprawie płatności rolnośrodowiskowej za 2009 r. (w zakresie umorzenia postępowania w sprawie przyznania przedmiotowych płatności), to tym samym postępowanie w ich sprawach na etapie organu I instancji zostało zakończone. Zatem przeniesienie zobowiązania nie było skuteczne. Ponadto wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawach: VIII SA/Wa 694/10 i VIII SA/Wa 651/10 wstrzymały wykonanie wyłącznie decyzji organu II instancji.
Nie ma więc podstaw, aby uznać, że istnieją przesłanki do odmowy uznania rozstrzygnięcia wydanego w tej sprawie przez organ I instancji.
Dyrektor wywiódł przy tym, że beneficjent w dalszym ciągu może skutecznie przenieść realizowane zobowiązanie w całości lub części na inny podmiot po spełnieniu warunków wskazanych w § 14 ust 1 i 2 wymienionego rozporządzenia z tym, że działki przejęte będą uwzględnione do płatności w kolejnym roku realizacji programu rolnośrodowiskowego.
W skardze złożonej do sądu administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Podniosła, że rozstrzygnięcie sprawy zależało od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Naczelny Sąd Administracyjny. Postępowanie winno zostać zawieszone z urzędu, a nie zakończyć się merytorycznym rozstrzygnięciem. W dniu wydania skarżonej decyzji trwało bowiem sądowoadministracyjne badanie legalności decyzji wydanych dla przekazującego gospodarstwo za przedmiotowy dla sprawy rok. W szczególności decyzje te zostały uchylone w całości przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a organ odwoławczy wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która jeszcze nie została rozpoznana. W sprawie występuje więc klasyczne zagadnienie prejudycjalne, stanowiące podstawę do zawieszenia postępowania z urzędu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
W toku postępowania sądowego skarżąca i pełnomocnik organu zgodnie wnieśli o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia kontroli sądowoadministracyjnej decyzji wydanych dla poprzednich posiadaczy działek rolnych. Skutkiem powyższego, postanowieniem z dnia 24 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie w sprawie z uwagi na zgodny wniosek stron. Pismem procesowym z dnia [...] listopada 2012 r. skarżąca, w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2012 r. w sprawie II GSK 1051/11 wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania.
Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podjął zawieszone postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Dokonując kontroli decyzji w tak określonym zakresie Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja naruszają prawo i to w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi ustalenie, czy orzekające w sprawie organy obu instancji zasadnie odmówiły skarżącej płatności rolnośrodowiskowej za 2009 r. w związku ze złożeniem przez nią w dniu [...] maja 2010 r. tzw. wniosku transferowego o przejęcie ww. płatności. Sporne jest również, czy skarżąca mogła wstąpić do toczącego się postępowania o przyznanie przedmiotowej płatności w miejsce poprzednich użytkowników gruntów, na których realizowane było zobowiązanie rolnośrodowiskowe przez wskazane we wniosku złożonym za 2009 r. spółki.
Bezsporną natomiast w niniejszym postępowaniu jest okoliczność, że organy obu instancji wydały wobec dotychczasowych posiadaczy działek rolnych decyzje o umorzeniu postępowania o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych za 2009 r., a w wyniku złożonych skarg decyzje te zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z dnia 2 i 3 grudnia 2010 r. w sprawach: VIII SA/Wa 694/10 i VIII SA/Wa 651/10. Poza sporem pozostaje również fakt, że w 2010 r. skarżąca przejęła przedmiotowe grunty od spółek i złożyła oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na przejętych działkach rolnych na lata 2004 - 2006.
Zdaniem organów, skoro podmioty przekazujące grunty rolne otrzymały decyzje w sprawie za 2009 r., to tym samym postępowania na etapie organu I instancji zostały zakończone. Skoro zaś wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wstrzymały wykonanie jedynie zaskarżonej decyzji organu, to nie ma podstaw, aby uznać, że istnieją przesłanki do odmowy uznania rozstrzygnięć wydanych w tych sprawach przez organ I instancji.
W ocenie Sądu, takie stanowisko organów jest błędne. W chwili bowiem wydawania przez organy obu instancji decyzji, będących przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie, toczyły się postępowania sądowoadministracyjne w sprawie z wniosku spółek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych za 2009 r., od których to wyniku zależał wynik niniejszego postępowania, tj. dotyczącego złożonego przez skarżącą wniosku transferowego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2009 r. Niewątpliwie w toku postępowania przed organami obu instancji doszło więc do naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, bowiem rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w niniejszej sprawie zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd w sprawie dotyczącej wniosku przekazującego grunty rolne. Organy administracji publicznej, gdy tylko powzięły informację o zaskarżeniu przez stronę decyzji dotyczącej rozpatrzenia wniosku o płatności rolnośrodowiskowe za 2009 r. na rzecz przekazującej spółki, przed wydaniem rozstrzygnięcia na rzecz skarżącej winny wyjaśnić, czy i jak zakończyło się postępowanie sądowoadministracyjne dotyczące wniosku złożonego przez przekazującą spółkę.
W sytuacji, gdy organy ustaliły, że postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ww. podmiotu nadal się toczy, miały obowiązek na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa wydać postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie do czasu zakończenia postępowania przed sądem administracyjnym wobec spółki.
Powyższa ocena jest tym bardziej uzasadniona, że wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawach: VIII SA/Wa 694/10 i VIII SA/Wa 651/10, dotyczących wniosku odpowiednio [...] spółka cywilna i [...] spółka cywilna o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych za 2009 rok, uchylające decyzje organów ARiMR, wydane zostały w dniu 2 i 3 grudnia 2010 r., tj. nie tylko przed wydaniem ostatecznej decyzji organu odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2011 r., ale nawet przed wydaniem w niniejszej sprawie decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] grudnia 2010 r. Wobec treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2012 r. w sprawie II GSK 1051/11, który oddalił skargę kasacyjną organu odwoławczego od wyroku WSA w Warszawie w sprawie VIII SA/Wa 651/10, odpadła przyczyna odmowy przyznania płatności dla następcy, tj. skarżącej, która była uprawniona do wystąpienia z wnioskiem transferowym o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2009 rok.
Należy więc uznać, że w dacie złożenia wniosku transferowego przez skarżącą nie zakończyło się postępowanie administracyjne przed organem I instancji toczące się wobec spółek przekazujących grunty rolne.
Nie ma więc żadnych przeszkód, aby do tego postępowania skutecznie wstąpiła skarżąca. Stosownie bowiem do treści § 14 ust. 1 i 3 rozporządzenia z 2004 r., istnieje możliwość dokonania przeniesienia zobowiązania realizowanego przez dotychczasowego wnioskodawcę na inny podmiot, w razie przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części lub stada zwierząt ras lokalnych, w wyniku umowy sprzedaży, lub innej umowy. W takiej sytuacji następca prawny może na swój wniosek, złożony kierownikowi Agencji w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia, wstąpić do toczącego się postępowania w miejsce wnioskodawcy (składając jednocześnie oświadczenie, w którym zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego). Powyższe odnosi się także do sytuacji przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego po dniu wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., art. 152 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., winien mieć na uwadze ww. wskazania Sądu oraz przepisy prawa obowiązujące w tym zakresie.