Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 listopada 2022 roku, nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działając na podstawie art. 134 w związku z art. 129 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego(DZ.U z 2022 r, poz. 2000 dalej kpa) po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez K. J. w dniu 26 października 2022 roku, od decyzji nr [...] o ustaleniu nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom objętego PROW 2007 -2013 wydanej przez Dyrektora M.Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu 7 października 2022 roku – stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.
Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał w dniu 7 października 2022 roku decyzję o ustaleniu K. J. kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu startu młodym rolnikom objętego PROW 2007 – 2013 w wysokości 100 000 zł. Decyzja została skutecznie doręczona stronie w dniu 11 października 2022 roku.
Strona w dniu 26 października 2022 roku(data stempla pocztowego) wniosła odwołanie od tej decyzji. W odwołaniu beneficjent podnosił, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie pomocy był w ciągu alkoholowym, a wniosek złożył na prośbę i za namową kolegi. Niewykonanie warunków zawartych w wydanej w dniu 2 września 2015 roku decyzji nr [...] o przyznaniu pomocy, w szczególności uzupełnienia wykształcenia wynikały z choroby alkoholowej i niemożności podejścia przez stronę do egzaminów. Mając to uwadze strona wnosiła o ponowne rozpatrzenie sprawy bądź umorzenie postępowania.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 129 § 1 i 2 kpa odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie.
Przepis art. 134 kpa stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w sprawie jest ostateczne.
W niniejszym postępowaniu decyzja dla skarżącego została skutecznie doręczona za pośrednictwem dorosłego domownika w dniu 11 października 2022 roku, a zatem ustawowy termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 25 października 2022 roku. Odwołanie zostało wniesione w dniu 26 października 2022 roku(data stempla pocztowego), a zatem bez zachowania przez stronę ustawowego czternastodniowego terminu określonego w art. 129 § 2 kpa.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu do przewidzianego w art. 134 kpa. Stosownie do przywołanego przepisu organ stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Skargę na zaskarżone postanowienie wniósł K. J..
W jej uzasadnieniu podnosił, że z uwagi na błędne wyliczenie dni na wysłanie pisma wyjaśniającego wnosi o podjęcie czynności prawnych w zakresie możliwości wyjaśnienia sprawy. Argumentował, że wszystkie decyzje jakie podejmował w momencie przystąpienia do programu były podejmowane za namową i działaniami jego kolegi, ponieważ on był w ciągu alkoholowym i nie był w pełni w pełni świadomy dalszych konsekwencji jakie były związane z programem.
Podnosił, że jego sytuacja materialna i zdrowotna jest bardzo trudna. Jest pod stałą opieką lekarską i musi też opiekować się swoją chorą matką. Jest osobą, która utrzymuje się z rolnictwa i nie ma dodatkowych źródeł utrzymania. Pieniądze które wpływały na jego konto były do dyspozycji również jego kolegi. Ciągnik, który został zakupiony ze środków otrzymanych od organu jest i był użytkowany przez jego kolegę. Do odwołania dołączył zaświadczenie i informację od lekarza.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił odrzucenie skargi jako wniesionej z uchybieniem terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonego postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.
Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a..
W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście sformułowanych w skardze zarzutów, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organu w kwestii prawidłowości zastosowania art. 134 kpa.
Należy zauważyć, iż przez doręczenie decyzji należy rozumieć doręczenie w sposób unormowany w art. 39 -40 kpa. Przepisy te przewidują oficjalność doręczeń. Doręczenie jest czynnością materialno – techniczną wywołującą określone skutki prawne. Brak podpisu lub daty doręczenia uniemożliwia dokonania prawidłowości doręczenia. Zgodnie z art. 46 § 1 kpa dowodem doręczenia przesyłki poleconej pocztowej jest prawidłowe wypełnienie poświadczenia odbioru.
Wydanie postanowienia w trybie art. 134 kpa powinno nastąpić wyłącznie wtedy kiedy organ dysponuje jednoznacznym dokumentem umożliwiającym określenie terminu otrzymania przesyłki. Należy mieć na uwadze fakt, iż w istocie wydanie takiego postanowienia zamyka stronie możliwość ochrony jej praw procesowych.
W piśmiennictwie przyjmuje się, że instytucja doręczeń urzeczywistnia zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, bowiem umożliwia stronie zapoznanie się z czynnościami organu(komentarz A.Wróbel, M. Jaśkowska – KPA – komentarz Zakamycze Kraków 2000, str. 231).
Nieprawidłowe doręczenie, czyli niezgodne z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego może być uznane przez sąd w konkretnych okolicznościach danej sprawy za pozbawione znaczenia prawnego i uzasadniające, iż doręczenie miało miejsce w innej dacie lub nie doszło do niego w ogóle.
Wniesienie odwołania wywołuje obowiązek ustalenia czy zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu. Wymaga to uprzedniego ustalenia, że zaskarżona decyzja została prawidłowo doręczona stronie.
W niniejszym postepowaniu ponad wszelką wątpliwość decyzja z dnia 7 października 2022 roku została doręczona w dniu 11 października 2022 roku do rąk dorosłego domownika. Tak więc termin na wniesienie odwołania upłynął z dniem 25 października 202 roku. Skarżący odwołanie złożył w dniu 26 października 2022 roku, a więc z uchybieniem ustawowego terminu.
Zarzuty podnoszone w skardze odnoszą się do decyzji z dnia 7 października 2022 roku o ustaleniu kwoty nienależnie pobranego świadczenia. Kwestie tam podnoszone – stan zdrowia, choroba alkoholowa, czy też fakt uczestniczenia w programie za namową kolegi w przedmiocie rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia skargi w niniejszej sprawie.
Organ wydając przedmiotowe postanowienie miał za zadanie ustalić, czy wniesione odwołanie było z zachowaniem ustawowego terminu. Kwestia uchybienia terminu jest okolicznością obiektywną i w tym zakresie skarżący ustaleń organu nie kwestionował i nie podważał.
Stanowisko organu o odrzucenie skargi jako wniesionej po terminie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Z porównania dowodu doręczenia postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu(22 listopada 2022 roku) i daty wniesienia skargi – 19 grudnia 2022 roku, wskazuje, iż została ona wniesiona w ustawowym terminie. Zgodnie z art. 53 § 4 p.p.s.a. termin o którym mowa w § 1 i 2 uznaje się za zachowany, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
W związku z powyższym należy uznać, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako taka na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.