Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., po rozpatrzeniu odwołania Z. O. (dalej: "skarżąca") od decyzji wydanej z up. Prezydenta Miasta R. przez Zastępcę Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a."), kwestionowaną decyzję utrzymało w mocy.
Organ pierwszej instancji odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem – B. O.. Jednocześnie odmówił przyznania składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że córka skarżącej – B. O. /lat [...]/, posiada orzeczoną [...] grupę inwalidzką na podstawie Orzeczenia Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr 2 w R. z dnia [...] stycznia 1981 r.. Jednakże – zdaniem organu – nie został spełniony przez skarżącą warunek w postaci nie podejmowania przez nią zatrudnienia, czy też rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy.
Ponadto dodał, iż skarżąca ma [...] lat, co oznacza, że w 2001 r. osiągnęła wiek poprodukcyjny, a tym samym nie ma zdolności i gotowości podjęcia zatrudnienia. W takiej sytuacji – według organu - nie może być mowy o potencjalnej rezygnacji z podjęcia pracy zarobkowej.
Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie. W uzasadnieniu wskazała, że jej córka jest upośledzona w stopniu [...] oraz, że choroba córki spowodowała, że nie mogła nigdy podjąć pracy, a tym samym nabyć prawa do własnego świadczenia emerytalnego. Wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Organ odwoławczy rozpoznając sprawę ponownie podniósł, iż skarżąca nie spełnienia łącznie wszystkich przesłanek określonych w art.17 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz.992, z późn. zm./. Zdaniem organu bezsporne jest, że córka skarżącej jest niepełnosprawna w stopniu znacznym, w rozumieniu art. 3 pkt 21 lit. d ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak i to, iż na skarżącej jako matce, ciąży obowiązek alimentacyjny wobec córki. Organ odwoławczy powtórzył argumentację organu I instancji dotyczącą wieku skarżącej i uznania jej za osobę w wieku poprodukcyjnym, co – w ich ocenie - powoduje, że nie ma ona zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia. Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, iż skarżącej nie może być przyznane wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne.
W skardze na decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o przyznanie jej wnioskowanego świadczenia. Podniosła, iż córką opiekuje się od jej narodzin, to jest od [...] listopada 1964 r., gdyż jest ona upośledzona w stopniu [...]. Powyższe spowodowało, że nie mogła nigdy podjąć pracy, a tym samym nabyć prawa do własnego świadczenia emerytalnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. podtrzymując swoje rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 134, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują legalność zaskarżonych decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd, naruszenia przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) dalej p.p.s.a..
Skarga jest zasadna.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest legalność wydanych decyzji w przedmiocie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy, w związku z opieką nad dzieckiem – B. O. oraz przyznania składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Bezspornym jest stan faktyczny wynikający z akt administracyjnych sprawy.
Skarżąca złożyła w dniu [...] maja 2010 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką B. O. ur. [...] listopada 1964 r. Do wniosku dołączyła, między innymi wypis z treści orzeczenia Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Nr 2 w R., z dnia [... stycznia 1981r., zaliczającego jej córkę do [...] grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, co oznacza, że jest niepełnosprawna w stopniu znacznym, w rozumieniu art. 3 pkt 21 lit. d ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec powyższego, to na skarżącej jako matce, ciąży obowiązek alimentacyjny wobec córki.
Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.; dalej: "ustawa"). Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce albo ojcu,
- 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny,
- 3) opiekunowi faktycznemu dziecka
- - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W postępowaniu administracyjnym wprawdzie ustalono, że zachodzą przesłanki pozytywne przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego a mianowicie: córka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, świadczenia tego jednak nie przyznano z uwagi na to, że zdaniem organu zaszła równocześnie przesłanka negatywna. Organy administracji uznały, że skoro skarżąca jest obecnie osobą w wieku [...] lat, czyli w 2001 r. osiągnęła wiek poprodukcyjny, to tym samym nie ma zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia. Wobec czego nie jest osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad chorą córką.
Zdaniem Sądu interpretacja tej regulacji prawnej przyjęta przez organy jest nieprawidłowa.
Pierwsza część art. 17 ust. 1 ustawy, określa nazwę przyznawanego na jego podstawie świadczenia, precyzując, że chodzi o "świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem". Ma to istotne znaczenie przy dokonywaniu jego wykładni, zwłaszcza w kontekście zawartych w nim przesłanek. Świadczenie takie bowiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, pod warunkiem, że jedna z wymienionych osób nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem.
Podkreślić zatem należy, że wskazany przepis określa dwa niezależne od siebie stany faktyczne: pierwszy, w którym osoba legitymowana nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem (podkreślenie Sądu), i drugi, w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem.
Uznać należy, że w pierwszym przypadku chodzi o sytuację, kiedy osoba zainteresowana przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, czyli nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, by opiekować się dzieckiem (podkreślenie Sądu), w drugim zaś, kiedy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem, osoba zainteresowana uzyskaniem świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z dotychczasowego sposobu aktywności zawodowej i zarobkowej (np. rozwiązuje stosunek pracy, rezygnuje z prowadzonej działalności gospodarczej).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy zauważyć, że skarżącą należy uznać, za osobę która nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, czyli nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ponieważ sprawuje opiekę nad swoim dzieckiem. A zatem nie musi z nich rezygnować.
Jednocześnie Sąd zauważa, iż wskazany przepis prawa materialnego – wbrew stanowisku organów orzekających w przedmiotowej sprawie – nie posługuje się pojęciem "osoby w wieku poprodukcyjnym" i nie uzależnia od osiągniętego wieku prawa bądź jego braku do przyznania do świadczenia pielęgnacyjnego. Jedynie ust. 5 art. 17 wskazuje, iż świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli:
- 1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;
- 2) osoba wymagająca opieki:
- a) pozostaje w związku małżeńskim,
- b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej;
- 3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko;
- 4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie;
- 5) na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
A zatem, w świetle powyższego argumentację organu I instancji, jak i organu odwoławczego organów należy uznać za błędną. Sam fakt, iż skarżąca jest osobą w wieku [...] lat i nie ma – zdaniem organów - zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia nie może stanowić przesłanki odmowy przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad córką, jak i odmowy przyznania składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Za powyższym przemawia też analiza art. 17 ust. 5 pkt 1 powołanej ustawy z którego wynika, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje między innymi wówczas, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Są to więc prawa konkurencyjne i powinny być przyznawane alternatywnie – A. Korcz- Maciejko, Wojciech Maciejko, Komentarz do ustawy o świadczeniach rodzinnych 3. wydanie C.H.Beck str. 329. W tej sytuacji, wykładnia art. 17 ust. 1 odmawiająca prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na osiągnięcie "wieku poprodukcyjnego" przez sprawującego opiekę nie może się ostać skoro prawo to jest alternatywnym w stosunku do prawa do emerytury.
Organy orzekające ponownie w sprawie będą zobowiązane zastosować wskazaną wyżej przez Sąd wykładnię art. 17 ust. 1 w/w ustawy.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uznał słuszności argumentacji organu administracji i stanął na stanowisku, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.