Uzasadnienie
Pismem z 1 marca 2016 r. M. K. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie niewydania decyzji.
W dniu 13 kwietnia 2016 r. wpłynął do Sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie posiada mieszkania, majątku, oszczędności i nie ponosi żadnych kosztów.
Pismem z dnia 22 kwietnia 2016 r. zobowiązano skarżącego do złożenia dodatkowych informacji, m.in. zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej oraz zaświadczenia z właściwej jednostki ds. opieki społecznej o sytuacji rodzinnej i materialnej, wyjaśnienia skąd czerpie środki na bieżące utrzymanie, ewentualnie kto ponosi te koszty, wskazania wszystkich źródeł utrzymania oraz wyjaśnienia kto ponosi koszty utrzymania lokalu, w którym zamieszkuje. Pismo to pozostało bez odpowiedzi.
Postanowieniem z 6 czerwca 2016 r., sygn. akt VIII SAB/Wa 22/16 starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Pismem z 22 czerwca 2016 r. (data złożenia na Biurze Podawczym Sądu) skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane wyżej postanowienie z 6 czerwca 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 2 w związku z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3).
Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. To strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w określonej sytuacji, która uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania. W związku z tym powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 7 marca 2012 r., I OZ 125/12, LEX nr 1120734).
Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznania prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r., II FZ 128/12, LEX nr 1116173). Nieprzedstawienie przez wnioskodawcę swojej sytuacji majątkowej obejmującej zarówno dochody, ponoszone wydatki jak i inny majątek będący w jego posiadaniu, skutkuje brakiem wystarczających danych co do jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. To z kolei uniemożliwia dokonanie pełnej oceny czy poniesienie przez stronę kosztów postępowania uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2012 r., II GZ 52/12, LEX nr 1125486).
Za niewystarczające w przedmiotowej sprawie należy uznać twierdzenia skarżącego jakoby nie posiadał jakichkolwiek źródeł utrzymania i żadnych kosztów z tym związanych. Skarżący podnosi jedynie, że od 1980 r. jest bezpaństwowcem, a od 2002 r. osobą bezdomną, żyjącą w ubóstwie. Twierdzeń tych w żaden sposób jednak nie uprawdopodobnił, nie przedstawił żadnego dowodu choćby w części potwierdzającego podnoszone okoliczności, co czyni je sprzecznymi z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Nie udzielił też odpowiedzi na wezwanie zawarte w piśmie z dnia 22 kwietnia 2016 r. do złożenia dodatkowych informacji, m.in. zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej oraz zaświadczenia z właściwej jednostki ds. opieki społecznej o sytuacji rodzinnej i materialnej, wyjaśnienia skąd czerpie środki na bieżące utrzymanie, ewentualnie kto ponosi te koszty, wskazania wszystkich źródeł utrzymania oraz wyjaśnienia kto ponosi koszty utrzymania lokalu, w którym zamieszkuje.
Odmowa zatem przyznania prawa pomocy podyktowana jest w tym przypadku niewykonaniem zobowiązania Sądu. Z kolei informacje powołane w rozpoznawanym wniosku wskazują na przedstawienie przez stronę swojej sytuacji w sposób fragmentaryczny i nierzetelny, sprowadzający się do przedstawienia niewiarygodnych i niepełnych informacji, co spowodowało, że niemożliwe jest ustalenie, czy skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, straszy referendarz sądowy prawidłowo odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.