Uzasadnienie
Syg. akt VIII SAB/Wa 47/26
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W.(dalej jako RDOŚ lub organ pierwszej instancji) postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2022 roku odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku gospodarczego(garażu) wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na części działki nr ew. [...] w miejscowości A..
W dniu 18 kwietnia 2022 roku inwestor D.S.wniósł na powyższe postanowienie zażalenie.
Pismem z dnia 21 kwietnia 2022 roku RDOŚ przekazał zażalenie do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W.(GDOŚ lub organ odwoławczy).
W trakcie postępowania odwoławczego w dniu 5 grudnia 2025 roku do organu odwoławczego za pośrednictwem organu pierwszej instancji wpłynęło ponaglenie inwestora na niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie.
W dniu 20 marca 2026 roku GDOŚ rozpoznał zażalenie inwestora.
W dniu 18 marca 2026 roku D.S.wniósł do sądu administracyjnego skargę na bezczynność organu w przedmiocie nierozpoznania zażalenia.
W uzasadnieniu skargi podnosił, że w dniu 18 kwietnia 2025 roku wniósł zażalenie na postanowienie RDOŚ w W. odmawiające uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy. Mimo wniesienia ponaglenia zażalenie nie zostało rozpoznane.
W ocenie skarżącej brak działania organu stanowi naruszenie art. 35 i art. 36 k.p.a. które nakładają obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki oraz obowiązek informowania strony o przyczynach opóźnienia i nowym terminie załatwienia sprawy. Brak reakcji na wniesione ponaglenie stanowi naruszenie art. 37 k.p.a. W realiach niniejszej sprawy bezczynność organu ma charakter rażący, gdyż przekroczenie terminów jest znaczne i nie znajduje żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach sprawy.
W związku z powyższym skarżąca wnosiła o:
- - stwierdzenie bezczynności organu i że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- - zobowiązanie organu do rozpatrzenia zażalenia w określonym terminie:
- - zwrot kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ przyznawał, iż pozostawał w bezczynności.
Jednocześnie wnosił o niestwierdzenie rażącego naruszenia prawa.
W uzasadnieniu swojego stanowiska organ podnosił, iż znaczne przekroczenie terminu rozpoznanie zażalenia wyniknęło w przyczyn obiektywnych i niezależnych od organu. Wyniknęło to ze zmiany przepisów ustawy z 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym(DZ.U z 2024 roku, poz. 1130) w zakresie uchwalania planów ogólnych. Na podstawie ustawy z 5 listopada 2025 roku o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (DZ.U z 2025 roku, poz. 1668) decyzje o warunkach zabudowy, które zostały wydane w sprawach wszczętych przed 16 października 2025 roku będą bezterminowe. W przypadku spraw wszczętych po 16 października 2025 roku decyzje o warunkach zabudowy będą wygasały po upływie pięciu lat od dnia, w którym stały się prawomocne.
Od 1 lipca 2026 roku nowe decyzje o warunkach zabudowy będą musiały być zgodne z planem ogólnym gminy.
Organ wskazywał, iż w 2025 roku jak wpłynęło zażalenie skarżącej gdy organ mierzył się olbrzymim napływem spraw z zakresu zagospodarowania przestrzennego, w tym również uzgodnień środowiskowych. W 2024 roku wpłynęło 428 spraw, a już w roku 2025 aż 2420 spraw. To spowodowało, iż nawet wzmocnienie kadrowe organu nie pozwalało rozpoznawać sprawy zgodnie z ustawowymi terminami.
Nadto organ wskazywał, że przedmiotowej sprawie doszedł złożony charakter sprawy wynikający z lokalizacji planowanej inwestycji w otulinie K. Parku Krajobrazowego i w obszarze Natura 2000 Ostoja K.. Każda z tych form ochrony przyrody ustanawia odrębny reżim prawny, odmienne cele ochrony oraz różny zakres i charakter chronionych elementów środowiska. Z tego względu analiza stanu faktycznego wymagała szczególnego zbadania uwarunkowań przyrodniczych i środowiskowych, dokumentacji planistycznej, informacji udostępnionych przez organy geodezyjne, w tym danych udostępnionych w serwisie geoportal.pl.
Organ podnosił, iż zwłoka w rozpoznaniu zażalenia nie była wynikiem celowego działania lub zaniechania organu przejawiającego się w m.in. w unikaniu rozstrzygnięcia, lekceważeniu praw stron, czy prowadzeniu postępowania w sposób pozorny i nieefektywny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 3 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - p.p.s.a.). sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego artykułu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Dla uznania bezczynności konieczne jest ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Zaznaczyć należy, że nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów mają natomiast istotne znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a.
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji było rozpatrywane przez okres ponad jednego roku, co stanowi duże przekroczenie terminu załatwienia sprawy.
Zgodnie z art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego(DZ.U z 2023 roku, poz. 803 ze zm. dalej jako k.p.a.) organy administracji publicznej obowiązane są do załatwienia sprawy w postepowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.
Podkreślane przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w odpowiedzi na skargę problemy kadrowe oraz znaczna liczba spraw dotyczących realizacji spraw z zakresu planowania przestrzennego, nie stanowią okoliczności ekskulpacyjnej. Nie jest bowiem kwestionowane w judykaturze, że właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy do zadań publicznych, a niewykonanie tych zadań nie może powodować ujemnych skutków dla stron. Problemy organizacyjne, techniczne i kadrowe, z jakimi boryka się organ, nie mogą w konsekwencji doprowadzić do obejścia jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, którą jest wyrażona w art. 12 k.p.a. zasada szybkości postępowania (por. wyroki WSA we Wrocławiu: z 11 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SAB/Wr 456/23, 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wr 420/23, WSA w Krakowie z 17 października 2023 r., sygn. akt II SAB/Kr 169/23 - CBOSA). Braki kadrowe i problemy wewnętrzne organu – nawet obiektywnie od niego niezależne - nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony i wpływać na ograniczenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, w postępowaniu prowadzonym w sposób wnikliwy i szybki.
Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy - w przypadku bezczynności, ani samo podejmowanie działań w dużych odstępach czasu - w przypadku przewlekłości. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, a zachodzi m.in. w razie jawnego natężenia braku woli organu do załatwienia sprawy. Z reguły dopiero sytuacja, gdy długość postępowania stanowi wielokrotność miary czasu wyznaczonego przez prawodawcę jako maksymalny termin załatwienia sprawy, pozwala mówić o przekroczeniu na tyle dużym, a przez to też i oczywistym, iż nie budzi wątpliwości ocena uznająca go za przekroczenie kwalifikowane.
Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że chociaż opóźnienie w przedmiocie załatwienia sprawy jest znaczące, ale było to konsekwencją działań,, ustawodawcy ‘’ w związku ze zmianą przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zakresie ograniczenia możliwości wydawania decyzji o warunkach zabudowy po uchwaleniu przez samorządy planów ogólnych. Spowodowało to,, lawinowy ‘’ wpływ spraw w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, w tym postepowań uzgodnieniowych, co przekraczało możliwości terminowego załatwiania spraw. Tak więc nawet zwiększenie obsady kadrowej nie dawało możliwości terminowego załatwienia sprawy. Taka sytuacja pozwala uznać, iż mimo bardzo długiego terminu rozpoznawania zażalenia, to wynikało to ekstraordynaryjnych okoliczności leżących poza możliwościami organu.
Z tych też względów biorąc za podstawę art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a Sąd stwierdził, że organ pozostawał w bezczynności ale nie miała ona charakteru rażącego naruszenia prawa.
Z uwagi na fakt, iż po wniesieniu skargi organ rozpatrzył zażalenie wniesione przez skarżącą Sąd w tym zakresie umorzył postępowanie.
Biorąc za podstawę art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Sąd nakazał zwrot kosztów postepowania.