Prosto w prawo Skróty klawiszowe⌘KCtrl KPrzejdź do przepisu, ustawy albo sygnatury/Pole pytania albo wyszukiwania na stronie← →Poprzedni i następny artykuł albo strona listyCKopiuj przypis; z zaznaczonym tekstem cytat z przypisemLKopiuj linkFUkryj albo pokaż spis treści ustawyEscZamknij panel, menu albo okno?Lista skrótów Dla profesjonalistyPro
Wróć do art. 19
Spis treści, przepisy i wyszukiwarka

Powołane przepisy 3

Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowejz 10 listopada 2026 r., sygn. 0113-KDIPT2-1.4011.647.2026.2.ISL

Interpretacja aktualnaStanowisko prawidłoweTekst u wydawcy: EUREKA

Interpretacja indywidualna wiąże organ tylko w sprawie osoby, która o nią wystąpiła, i tylko przy opisanym stanie faktycznym. Innym pokazuje, jak organ rozumie przepisy.

TezaSkutki podatkowe przeniesienia własności lokalu usługowego wykorzystywanego w działalności gospodarczej na podstawie umowy dożywocia.

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe Szanowny Panie, stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

28 sierpnia 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie skutków podatkowych przeniesienia własności lokalu usługowego wykorzystywanego w działalności gospodarczej na podstawie umowy dożywocia. Uzupełnił go Pan – w odpowiedzi na wezwanie – pismami z 28 października 2026 r. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Prowadzi Pan jednoosobową działalność gospodarczą opodatkowaną w formie podatku liniowego, jest czynnym podatnikiem VAT. 13 lat temu w ramach prowadzonej działalności gospodarczej został wybudowany nowy budynek usługowy. Przedmiotowa nieruchomość stanowi majątek firmowy, została wpisana na listę środków trwałych, jest amortyzowana i wykorzystywana w prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej. W najbliższym czasie planuje Pan przenieść własność ww. nieruchomości na swojego syna na podstawie umowy o dożywocie w rozumieniu art. 908 Kodeksu cywilnego.

W zamian za przeniesienie własności wskazanej wyżej nieruchomość syn będzie zobowiązany do zapewnienia dla Pana dożywotniego utrzymania, polegającego na przyjęciu zbywcy nieruchomości jako domownika, dostarczania środków niezbędnych do życia, wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, a także zapewnienia odpowiedniej pomocy i pielęgnowania w chorobie, jak również sprawienia własnym kosztem pogrzebu odpowiadającego zwyczajom miejscowym. Uzupełnienie 1. Od kiedy i w jakim zakresie prowadzi Pan pozarolniczą działalność gospodarczą? Odpowiedź: Działalność gospodarczą prowadzi Pan od 15 marca 2001 r. w zakresie wynajmu i zarządzania nieruchomościami i prowadzenia restauracji.

2. Jaki jest rodzaj dokumentacji podatkowej prowadzony dla celów tej działalności? Odpowiedź: Podatkowa księga przychodów i rozchodów. 3. Kiedy budynek usługowy został wprowadzony do ewidencji środków trwałych prowadzonej działalności gospodarczej (należy podać dokładną datę)? Odpowiedź: Budynek został wprowadzony do ewidencji środków trwałych dokumentem ... z datą 31 grudnia 2013 r. 4. Czy budynek stanowi odrębny od gruntu przedmiot własności? Odpowiedź: Nie. 5. Czy Pan jest właścicielem nieruchomości, na której znajduje się budynek usługowy? W przypadku współwłasności - jaki udział w nieruchomości przysługuje Panu? Odpowiedź: Budynek składa się z 4 lokali, 2 usługowe i 2 mieszkalne.

Jest Pan właścicielem 3 lokali (2 mieszkalnych i 1 usługowego). Przedmiotem umowy dożywocia będzie 1 lokal usługowy, którego jest Pan wyłącznym właścicielem. 6. Kiedy ww. nieruchomość została nabyta przez Pana? Odpowiedź: Budynek został wybudowany i oddany do użytkowania 31 grudnia 2013 r. Grunt pod budynek został nabyty 18 kwietnia 2007 r., na którym to gruncie zbudował Pan budynek wielolokalowy, który oddał do użytku 31 grudnia 2013 r. 7. Co będzie przedmiotem umowy o dożywocie (grunt wraz z budynkiem, czy sam budynek)? Odpowiedź: Część budynku, 1 lokal z przypadającym do jego udziału w nieruchomości gruntem.

8. Które z ww. składników majątku zostały ujęte w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych prowadzonej działalności gospodarczej oraz które z nich podlegają amortyzacji? Odpowiedź: Przedmiotowy lokal czyli … jest środkiem trwałym podlegającym amortyzacji. 9. Czy przed zawarciem umowy dożywocia nieruchomość zostanie wycofana z prowadzonej działalności gospodarczej, czy też jej zbycie nastąpi bez uprzedniego wycofania nieruchomości z działalności gospodarczej? Odpowiedź: Przedmiotowa nieruchomość przed zawarciem umowy dożywocia nie będzie wycofana z działalności gospodarczej.

10. Jak sklasyfikowano wskazany we wniosku budynek usługowy zgodnie z Polską Klasyfikacją Obiektów Budowlanych? Odpowiedź: 1230 PKOB; 11. Czy przekazanie nieruchomości na podstawie umowy dożywocia nastąpi za wynagrodzeniem, czy nieodpłatnie? Odpowiedź: Przekazanie nieruchomości na podstawie umowy dożywocia nastąpi nieodpłatnie.

Pytanie

Czy przeniesienie własności ww. nieruchomości wykorzystywanej w prowadzonej działalności gospodarczej, na podstawie umowy dożywocia, stanowi przychód do opodatkowania z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w związku z art. 10 ust. 2 pkt 3 i 4, w związku z art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) na zasadach wynikających z art. 19 ust. 1 i 3 tej ustawy?

Pana stanowisko w sprawie

Zgodnie z art. 908 i nast. ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (dalej: K. c.), umowa dożywocia polega na przeniesieniu własności nieruchomości w zamian za dożywotnie utrzymanie. Jeżeli strony nie postanowią nic innego, nabywca powinien przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

Jeżeli w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością osobistą albo spełniać powtarzające się świadczenia w pieniądzach lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku, użytkowanie, służebność osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia. Przeniesienie własności nieruchomości na podstawie komentowanej umowy następuje z jednoczesnym obciążeniem nieruchomości prawem dożywocia. Do takiego obciążenia stosuje się odpowiednio przepisy o prawach rzeczowych ograniczonych.

Od strony cywilnoprawnej umowa o dożywocie (umowa dożywocia) jest umową zobowiązującą, wzajemną i odpłatną (dla celów podatkowych ta ostatnia cecha jest najistotniejsza). Należy jednak podkreślić dość istotny element losowości - nabywca nieruchomości nie wie w momencie zawierania umowy, jakie wydatki będzie musiał ponieść w związku z umową, ponieważ jest to uzależnione przede wszystkim od długości życia dożywotnika. Jeżeli ten okaże się długowieczny może to w skrajnych sytuacjach doprowadzić do sytuacji, że nabycie danej nieruchomości okaże się nieopłacalne dla nabywcy. Tym samym, w praktyce nie ma jak ustalić przychodu w tym przypadku.

W podatku dochodowym od osób fizycznych ustawodawca podzielił uzyskiwane przychody według źródeł ich uzyskiwania. Zostały one wymienione w art. 10 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT). Skoro umowa dożywocia jest umową odpłatną, to można by sądzić, że mamy do czynienia z przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości. Jednak należy wziąć pod uwagę fakt, że w przypadku umowy o dożywocie nie jest możliwe ustalenie wysokości przychodu uzyskiwanego przez osobę zbywającą nieruchomość. W takiej sytuacji nie mogą znaleźć zastosowania zasady ustalania przychodu ustawy o PIT.

Sięgając do art. 19 ust. 1 ustawy o PIT, przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej.

W przedstawionym zdarzeniu przyszłym, budynek jest środkiem trwałym wykorzystywanym w działalności gospodarczej, punktem wyjścia przy ustalaniu przychodu jest zasada z art. 10 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 ustawy o PIT: źródłami przychodów są m.in. pozarolnicza działalność gospodarcza oraz odpłatne zbycie nieruchomości; art. 10 ust. 2 pkt 3 ustawy o PIT stanowi, że przepisów o „prywatnym” odpłatnym zbyciu nieruchomości (pkt 8) nie stosuje się do zbycia składników majątku, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o PIT - nawet jeżeli zostały wcześniej wycofane z działalności, o ile od wycofania nie upłynęło 6 lat.

Z komentowanego przepisu wynika, że co do zasady zbycie składnika majątku wykorzystywanego w działalności (w tym środka trwałego - budynku) generuje przychód z działalności gospodarczej, a nie z „prywatnej sprzedaży”. W zdarzeniu przyszłym budynek był: nowo wybudowany w firmie, jest amortyzowany jako środek trwały, przy budowie odliczano VAT. To oznacza, że co do zasady jego zbycie (także w formie dożywocia) należałoby kwalifikować jako czynność w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej - na gruncie art. 10 ust. 1 pkt 3 i art. 14 ustawy o PIT.

Jednocześnie, musimy uwzględnić szczególną linię orzeczniczą NSA dotyczącą umowy dożywocia, która w praktyce neutralizuje opodatkowanie zbycia nieruchomości w tej formie. Umowa dożywocia jest umową odpłatną, wzajemną, o funkcji alimentacyjnej: dożywotnik przenosi własność nieruchomości, a nabywca zobowiązuje się do świadczeń utrzymaniowych (wyżywienie, mieszkanie, pomoc w chorobie itd.). NSA podkreśla, że świadczenie dożywotnika ma swój ekwiwalent materialny w świadczeniach nabywcy, ale: ani wartość, ani cena nieruchomości nie należą do essentialia negotii umowy dożywocia, świadczenia nabywcy są losowe co do czasu trwania i rozmiaru, dlatego nie da się ich wycenić na moment zawarcia umowy.

Kluczowa jest uchwała NSA z 17 listopada 2014 r., sygn. akt II FPS 4/14, przywołana w nowszym wyroku NSA z 7 lutego 2024 r., sygn. akt II FSK 692/21, NSA stwierdził wprost: „W przypadku zbycia nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie nie jest możliwe określenie przychodu ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f., na zasadach wynikających z art. 19 ust. 1 i 3 tej ustawy”.

W uzasadnieniu NSA wyjaśnił, że: art 19 ustawy o PIT operuje pojęciem ceny lub wartości rynkowej jako podstawy ustalenia przychodu ze sprzedaży; w umowie dożywocia nie ma ceny, a wartość świadczeń nabywcy nie może być określona rynkowo, ani na moment zawarcia, ani według reguł z art. 19 ustawy o PIT; dlatego brak jest podstawy do ustalenia „przychodu”, a w konsekwencji dochodu i podatku z tytułu zbycia nieruchomości w drodze dożywocia. NSA wyraźnie wskazał, że ten brak możliwości ustalenia przychodu dotyczy samej konstrukcji dożywocia, a nie tylko sytuacji „prywatnej” (poza działalnością). Jest to wada systemowa w relacji podatek dochodowy - umowa dożywocia.

Uchwała NSA sygn. akt II FPS 4/14 analizowała umowę dożywocia na tle art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT (odpłatne zbycie nieruchomości poza działalnością), ale jej uzasadnienie opiera się na tym, że nie da się zastosować art. 19 ustawy o PIT do umowy dożywocia.

Tymczasem: przychód z działalności gospodarczej z tytułu zbycia środka trwałego (budynku) ustala się co do zasady również w oparciu o art. 14 ust. 1-2 ustawy o PIT, które z kolei odsyłają do wartości wyrażonej w cenie, a przy jej braku - do wartości rynkowej; mechanika jest spójna z art. 19 ustawy o PIT, skoro NSA uznał, że dla dożywocia nie można ustalić ceny, ani wartości według art. 19 ww. ustawy, to ten sam problem pojawia się przy próbie „wciągnięcia” dożywocia w ramy przychodu z działalności – brak jest obiektywnego miernika przychodu.

Nowszy wyrok NSA z 7 lutego 2024 r., sygn. akt II FSK 692/21, potwierdza i rozwija tę linię: przypomina uchwałę NSA sygn. akt II FPS 4/14 i wprost przyjmuje, że zbycie nieruchomości na podstawie umowy dożywocia jest neutralne w podatku dochodowym, bo nie sposób ustalić przychodu; wskazuje, że dotyczy to wszelkich przypadków zbycia nieruchomości w formie dożywocia, a nie tylko prostych stanów faktycznych. Konkluzja z orzecznictwa i komentarzy (glosa R. Styczyńskiego) jest następująca: Umowa dożywocia jest odpłatna cywilnoprawnie, ale na gruncie ustawy o PIT nie pozwala – przy obecnym brzmieniu przepisów - na ustalenie przychodu i dochodu.

W efekcie zbycie nieruchomości w drodze dożywocia nie jest opodatkowane podatkiem dochodowym, mimo odpłatnego charakteru umowy. Ta konstatacja dotyczy zarówno „prywatnego” zbycia (art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT), jak i zbycia w ramach działalności, skoro w obu reżimach ustalenie przychodu wymaga określenia ceny lub wartości rynkowej, co w dożywociu jest - według NSA - niemożliwe. W sprawie ustalania przychodu z tytułu umowy dożywocia wypowiedział się NSA w wyroku z 25 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 211/12. Jak słusznie zauważył sąd z art. 19 ustawy o PIT podstawowym sposobem ustalania przychodu z odpłatnego zbycia jest uznanie za przychód ceny określonej w umowie.

Dopiero jeżeli cena znacznie odbiega od wartości rynkowej i nie jest to uzasadnione, przyjmuje się wartość rynkową. Tymczasem przy umowie dożywocia nie ma ceny. Ekwiwalentem za nieruchomość jest wartość świadczeń ponoszonych na rzecz dożywotnika, którą po pierwsze trudno uznać za cenę, a po drugie w momencie zawarcia umowy nie ma jak jej ustalić - wszystko zależy bowiem od okoliczności przyszłych.

Jak słusznie zauważył sąd w wyroku sygn. akt II FSK 211/12: „Jeżeli by nawet przyjąć, że cena jest odpowiednikiem wartości świadczeń, do których uprawniony jest dożywotnik z umowy dożywocia, to należałoby przyjąć, iż w każdym przypadku umowy dożywocia (chyba, że dożywotnik zmarłby przed upływem terminu przedawnienia) nie można byłoby wskazać, ze cena umowy (tu wartość świadczeń) bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od wartości rynkowej rzeczy lub praw majątkowych.” W efekcie sąd stanął na stanowisku: „Mimo, że umowa dożywocia jest odpłatną umową, w której zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p d.o.f. dochodzi do zbycia nieruchomości, to z uwagi na niemożliwość zastosowania przesłanek z art. 19 ust. 1-4 u.p d.o.f. przychód uzyskany z odpłatnego zbycia nieruchomości w wyniku tej umowy nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.” Jak wskazał Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 5 stycznia 2023 r., Nr 0113-KDIPT2-1.4011.905.2022.3.MAP „świadczenia będące formą odpłatności z tytułu umowy dożywocia nie spowodują powstania dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W rezultacie przekazanie budynku produkcyjnego w drodze umowy o dożywocie nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.” Do takich samych wniosków doszedł Minister Finansów w interpretacji z 29 października 2015 r., Nr DD9.8222.2.81 2O15.JQP, w której stwierdził, że „przychód, który powstaje w ramach umowy dożywocia nie podlega opodatkowaniu, ze względu na brak możliwości ustalenia jego faktycznej wartości.” W opisanym zdarzeniu przyszłym przeniesienie własności w drodze umowy dożywocia na rzecz syna na gruncie ustawy o PIT: czynność ma charakter odpłatnego zbycia nieruchomości, ale: z uwagi na specyfikę dożywocia i utrwaloną linię NSA (sygn. akt II FPS 4/14, sygn. akt II FSK 692/21) nie można ustalić przychodu według art. 19 ustawy o PIT; dotyczy to także prób kwalifikowania przychodu do działalności gospodarczej.

W konsekwencji, z tytułu samej umowy dożywocia nie powstaje opodatkowany przychód, ani dochód po stronie przedsiębiorcy - niezależnie od tego, że budynek był środkiem trwałym i był amortyzowany. W dostępnych materiałach nie ma regulacji, które wprost wyłączałyby stosowanie uchwały NSA sygn. akt II FPS 4/14 do sytuacji, gdy dożywocie dotyczy środka trwałego firmy, przeciwnie, glosa i orzecznictwo podkreślają, że problem jest konstrukcyjny (brak możliwości zastosowania art. 19 ustawy o PIT), a nie zależny od tego, czy nieruchomość była „prywatna”, czy „firmowa”.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.): Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Treść powyższego przepisu wskazuje, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych zawartym w powyższej ustawie bądź, od których zaniechano poboru podatku.

Wyszczególnienia źródeł przychodów osiągniętych przez osoby fizyczne ustawodawca dokonał w art. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W myśl art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Źródłem przychodów jest odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2 nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości - jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonywaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a)-c) – przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.

Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Odrębnym źródłem przychodów jest pozarolnicza działalność gospodarcza. Na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy: Przepisów ust. 1 pkt 8 nie stosuje się do odpłatnego zbycia składników majątku, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1, z zastrzeżeniem ust. 3, nawet jeżeli przed zbyciem zostały wycofane z działalności gospodarczej, a między pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym składniki majątku zostały wycofane z działalności i dniem ich odpłatnego zbycia, nie upłynęło 6 lat.

Zatem, aby przychód uzyskany ze sprzedaży nieruchomości mógł zostać zaliczony do źródła przychodów określonego w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, powinny zostać spełnione co najmniej dwie podstawowe przesłanki: nieruchomość nie może być przedmiotem odpłatnego zbycia w wykonywaniu działalności gospodarczej, nieruchomość nie może być składnikiem majątku, o którym mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (z wyjątkiem nieruchomości mieszkalnych).

Jak już wcześniej wspomniano, klasyfikacja przychodu do danego źródła przychodów powoduje określone konsekwencje podatkowe, w tym również w zakresie możliwości wyboru formy opodatkowania. Możliwość wyboru formy opodatkowania mają m.in. podatnicy osiągający przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej, tj. ze źródła określonego w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W świetle art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.

U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług.

Natomiast z treści art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) ww. ustawy wynika, że: Przychodem z działalności gospodarczej są również przychody z odpłatnego zbycia składników majątku będących środkami trwałymi albo wartościami niematerialnymi i prawnymi, podlegającymi ujęciu w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością gospodarczą lub przy prowadzeniu działów specjalnych produkcji rolnej, z zastrzeżeniem ust. 2c; przy określaniu wysokości przychodów przepisy ust. 1 i art. 19 stosuje się odpowiednio.

Zatem, z treści przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że przychodami z działalności gospodarczej są zarówno przychody z odpłatnego zbycia wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością gospodarczą składników majątku, do których odnosi się art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (z wyjątkiem składników majątku wymienionych w art. 14 ust. 2c tej ustawy). Dotyczy to w szczególności odpłatnego zbycia nieruchomości niemieszkalnych stanowiących środki trwałe wykorzystywane w prowadzonej działalności gospodarczej.

Przy określaniu wysokości przychodu z odpłatnego zbycia tych składników majątku stosuje się odpowiednio przepisy art. 14 ust. 1 oraz art. 19 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej.

Przepis art. 14 ust. 1 zdanie drugie stosuje się odpowiednio. W myśl art. 19 ust. 3 ww. ustawy: Wartość rynkową, o której mowa w ust. 1, rzeczy lub praw majątkowych określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia. Z powołanych przepisów wynika, że przy ustalaniu wysokości przychodu z odpłatnego zbycia składników majątku wykorzystywanych w prowadzonej działalności gospodarczej zastosowanie znajdują odpowiednio przepisy art. 19 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Co do zasady przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości ustala się na podstawie ceny określonej w umowie, z uwzględnieniem jej wartości rynkowej. Ponadto, odpłatne zbycie nieruchomości stanowiącej środek trwały wykorzystywany w prowadzonej działalności gospodarczej, co do zasady, należy rozpatrywać w ramach źródła przychodów, jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza. Należy jednak uwzględnić szczególny charakter umowy dożywocia.

Stosownie do art. 908 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2026 r. poz. 795): Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym. Z opisu sprawy oraz jego uzupełnienia wynika, że prowadzi Pan jednoosobową działalność gospodarczą.

13 lat temu w ramach prowadzonej działalności gospodarczej został wybudowany nowy budynek usługowy. Przedmiotowa nieruchomość stanowi majątek firmowy, została wpisana na listę środków trwałych, jest amortyzowana i wykorzystywana w prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej. W najbliższym czasie planuje Pan przenieść własność ww. nieruchomości na swojego syna na podstawie umowy o dożywocie w rozumieniu art. 908 Kodeksu cywilnego. Budynek składa się z 4 lokali, 2 usługowe i 2 mieszkalne. Jest Pan właścicielem 3 lokali (2 mieszkalnych i 1 usługowego).

Przedmiotem umowy o dożywocie będzie część budynku, tj. 1 lokal z przypadającym do jego udziału w nieruchomości gruntem, którego jest Pan wyłącznym właścicielem. Przedmiotowy lokal jest środkiem trwałym podlegającym amortyzacji. Przedmiotowa nieruchomość przed zawarciem umowy dożywocia nie będzie wycofana z działalności gospodarczej.

W zamian za przeniesienie własności wskazanej wyżej nieruchomości syn będzie zobowiązany do zapewnienia dla Pana dożywotniego utrzymania, polegającego na przyjęciu zbywcy nieruchomości jako domownika, dostarczania środków niezbędnych do życia, wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, a także zapewnienia odpowiedniej pomocy i pielęgnowania w chorobie, jak również sprawienia własnym kosztem pogrzebu odpowiadającego zwyczajom miejscowym. Przekazanie nieruchomości na podstawie umowy dożywocia nastąpi nieodpłatnie. Wskazać należy, że w literaturze cywilistycznej podkreśla się, że podstawową funkcją umowy dożywocia jest funkcja alimentacyjna.

W przypadku umowy o dożywocie nie mamy do czynienia z klasycznym przykładem ekwiwalentności świadczeń jak przy umowie sprzedaży, czy zamiany. W zamian za swoje świadczenie zbywca nieruchomości (dożywotnik), uzyskuje określone świadczenia służące zaspokajaniu jego potrzeb w taki sposób, aby nie musiał on przyczyniać się do zdobywania środków na zaspokojenie niezbędnych wymagań życiowych. Świadczenie dożywotnika ma więc swój odpowiednik (równoważnik) w świadczeniach nabywcy nieruchomości. Należy także podkreślić, że losowy charakter umowy dożywocia nie może zmienić oceny, że ma ona charakter odpłatny.

Istotą odpłatności umowy o dożywocie jest to, że zbywca dokonując przysporzenia nie czyni tego kosztem własnego majątku, albowiem uzyskuje ekwiwalentne świadczenie, posiadające określony wymiar materialny, przejawiający się choćby w zaoszczędzeniu przez zbywcę tych wydatków, które musiałby ponieść w związku z własnym utrzymaniem, gdyby nie doszło do zawarcia umowy o dożywocie. Uzyskiwane przez dożywotnika świadczenia, niewątpliwie mają określony walor finansowy, a tym samym przyjąć należy, że po stronie zbywcy nie dochodzi do bezpłatnego przysporzenia kosztem własnego majątku.

Odnosząc się więc do wskazania przez Pana w uzupełnieniu wniosku, że przekazanie nieruchomości nastąpi nieodpłatnie, należy wyjaśnić, że umowa dożywocia ma charakter odpłatny. Odpłatność ta nie polega jednak na zapłacie określonej ceny pieniężnej, lecz na zobowiązaniu nabywcy dożywotniego utrzymania. Zatem, brak zapłaty ceny za przeniesienie własności nieruchomości nie oznacza, że czynność ta ma charakter nieodpłatny. W przedstawionym zdarzeniu przyszłym wskazał Pan, że w zamian za przeniesienie własności nieruchomości syn zobowiąże się zapewnić Panu dożywotnie utrzymanie.

Należy także wskazać, że umowa o dożywocie w praktyce najczęściej służy zabezpieczeniu osób w podeszłym wieku, która nie polega na uzyskaniu określonego przychodu w pieniądzu, czy otrzymaniu w zamian innych konkretnych dóbr materialnych, ale na zagwarantowaniu w przyszłości przez czas nieokreślony podstaw egzystencji. W przypadku zbycia nieruchomości w drodze umowy dożywocia nie można mówić o przychodzie w postaci określonej kwoty pieniężnej. W umowie tej nie występuje cena, a dożywotnik nie otrzymuje jednorazowego świadczenia odpowiadającego wartości zbytej nieruchomości. Otrzymywanie świadczeń z tytułu umowy dożywocia rozłożone jest na pewien nieokreślony okres czasu.

W dniu zawarcia umowy ni jest znany, ani ten okres, ani całkowita wartość tych świadczeń, gdyż zależy to od różnych czynników obiektywnych i losowych, na które strony umowy nie mają wpływu i których nie mogą przewidzieć. W związku z powyższym, wartość świadczeń otrzymanych przez dożywotnika może być różna od wartości zbywanej nieruchomości. W takim przypadku nie jest możliwe więc ustalenie wysokości przychodu uzyskiwanego przez osobę zbywającą nieruchomość. W takiej sytuacji nie mogą znaleźć zastosowania zasady ustalania przychodu, o których mowa w art. 19 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W konsekwencji, na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych można wskazać źródło przychodów, z którym wiąże się odpłatne zbycie składnika majątku wykorzystywanego w działalności gospodarczej, tj. art. 10 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Brak jest jednak możliwości precyzyjnego określenia wysokości przychodu z tego tytułu na zasadach przewidzianych w art. 19 ust. 1 i ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie można bowiem utożsamiać wartości rynkowej nieruchomości z wartością świadczeń, które dożywotnik otrzyma w zamian za przeniesienie własności.

Świadczenia te nie stanowią ceny określonej w umowie, a ich ostateczna wartość nie jest znana w chwili zwarcia umowy dożywocia. W kwestii określenia przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości na podstawie umowy dożywocia wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów 17 listopada 2014 r., sygn. akt II FPS 4/14, następującej treści: W przypadku zbycia nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie nie jest możliwe określenie przychodu ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.), na zasadach wynikających z art. 19 ust. 1 i 3 tej ustawy.

W ww. uchwale Sąd wskazał także, że: Skoro podstawą opodatkowania, jest różnica pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw określonym zgodnie z art. 19, a kosztami ustalonymi, powiększoną o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1, dokonanych od zbywanych nieruchomości lub praw, to każdy z elementów rachunku podatkowego musi cechować odpowiednio wysoki stopień precyzji i określoności. Także zasady wykładni systemowej wewnętrznej i zewnętrznej potwierdzają, że w obecnym stanie prawnym nie jest możliwe określanie przychodu z tytułu zbycia nieruchomości w drodze umowy o dożywocie.

Chociaż ww. uchwała NSA została wydana wprost w kwestii określenia przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości w myśl art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, to jednak nie sposób przyjąć, że w sytuacji odpłatnego zbycia w drodze umowy dożywocia nieruchomości wykorzystywanej w działalności gospodarczej (o czym mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy), ww. uchwała nie powinna mieć już zastosowania. Zarówno bowiem w odniesieniu do art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a), jak i do art. 14 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, ustawodawca doprecyzował, że przy określaniu wysokości tych przychodów należy stosować przepisy art. 19 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W konsekwencji, stwierdzić należy, że pomimo, że przeniesienie własności składnika majątku wykorzystywanego w prowadzonej działalności gospodarczej, na podstawie umowy dożywocia stanowi ich odpłatne zbycie, nie jest możliwe określenie przychodu ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wskutek odpowiedniego zastosowania art. 19 ww. ustawy, przy tego rodzaju umowie nie można bowiem zastosować zasad określonych w przepisach art. 19 ust. 1 i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, według których przy ustalaniu przychodu bierze się wartość nieruchomości wyrażoną w cenie określonej w umowie (lub wartość rynkową), gdyż ta w przypadku dożywocia nie występuje. Zamierza Pan przenieść na rzecz swojego syna własność lokalu usługowego wraz z przypadającym na niego udziałem w nieruchomości gruntowej.

Przedmiotowy lokal stanowi środek trwały wykorzystywany w prowadzonej prze Pana działalności gospodarczej, ujęty w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych i podlegający amortyzacji. Przed zawarciem umowy dożywocia nie zostanie wycofany z prowadzonej działalności gospodarczej. W zamian za przeniesienie własności nieruchomości syn zobowiąże się zapewnić Panu dożywotnie utrzymanie wskazane w opisie zdarzenia przyszłego.

Zatem przeniesienie własności wskazanej nieruchomości będzie stanowiło odpłatne zbycie składnika majątku wykorzystywanego w prowadzonej działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jednakże ze względu na szczególny charakter umowy dożywocia oraz brak możliwości określenia wartości świadczeń należnych Panu w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nie będzie możliwe ustalenie wysokości przychodu z tego zbycia na zasadach wynikających z art. 19 ust. 1 i ust. 3 ww. ustawy.

W konsekwencji, zawarcie przez Pana umowy dożywocia, na podstawie której przeniesie Pan na rzecz syna własność lokalu usługowego wraz z przypadającym na niego udziałem w nieruchomości gruntowej, nie spowoduje powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Podsumowując, przeniesienie przez Pana własności nieruchomości stanowiącej składnik majątku wykorzystywany w prowadzonej działalności gospodarczej (jednego lokalu usługowego wraz z przypadającym na niego udziałem w nieruchomości gruntowej) na podstawie umowy dożywocia nie będzie skutkowało powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) w związku z art. 19 ust. 1 i 3 tej ustawy. Zatem, Pana stanowisko jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił, i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji. W tej interpretacji dokonałem wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawiony we wniosku opis zdarzenia przyszłego będzie zgodny ze stanem rzeczywistym. W ramach postępowania o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego nie przeprowadzam postępowania dowodowego, lecz opieram się jedynie na zdarzeniu przyszłym przedstawionym we wniosku.

Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Niniejsza interpretacja została wydana przy założeniu, że planowane przeniesienie własności nieruchomości nastąpi na podstawie umowy dożywocia, w ramach której nabywca zobowiąże się do zapewnienia Panu dożywotniego utrzymania, zgodnie z przedstawionym opisem sprawy. W przypadku, gdy rzeczywisty przebieg zdarzenia będzie różnił się od opisanego we wniosku, interpretacja nie będzie pełniła funkcji ochronnej.

Odnosząc się natomiast do powołanej przez Pana interpretacji indywidualnej należy wskazać, że rozstrzygnięcie w niej zawarte dotyczy tylko konkretnej indywidualnej sprawy podatnika, w określonym stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym i tylko w tej sprawie jest wiążące.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a; 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego …. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA): w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art.

47 § 1 PPSA), albo w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA). Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA). Podstawa prawna dla wydania interpretacji Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje i akapity, linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła.