Prosto w prawo Skróty klawiszowe⌘KCtrl KPrzejdź do przepisu, ustawy albo sygnatury/Pole pytania albo wyszukiwania na stronie← →Poprzedni i następny artykuł albo strona listyCKopiuj przypis; z zaznaczonym tekstem cytat z przypisemLKopiuj linkFUkryj albo pokaż spis treści ustawyEscZamknij panel, menu albo okno?Lista skrótów Dla profesjonalistyPro
Wróć do art. 10
Spis treści, przepisy i wyszukiwarka

Powołane przepisy 3

Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowejz 6 listopada 2026 r., sygn. 0114-KDIP3-2.4011.903.2026.2.MJ

Interpretacja aktualnaStanowisko w części prawidłoweTekst u wydawcy: EUREKA

Interpretacja indywidualna wiąże organ tylko w sprawie osoby, która o nią wystąpiła, i tylko przy opisanym stanie faktycznym. Innym pokazuje, jak organ rozumie przepisy.

TezaSkutki podatkowe porozumienia kompensacyjnego dotyczącego wzajemnego rozliczenia roszczeń (nieważna umowa).

Interpretacja indywidualna – stanowisko w części nieprawidłowe i w części prawidłowe Szanowny Panie, stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest: nieprawidłowe – w zakresie możliwości skorzystania z zaniechania poboru podatku do umorzenia roszczenia kapitałowego w wyniku potrącenia wzajemnych roszczeń, prawidłowe – w pozostałym zakresie.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

13 września 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 10 października 2026 r. - w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

W dniu 20 lipca 2026 r. zawarł Pan z (…) Bank (…) Porozumienie Kompensacyjne nr (…) do umowy kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem CHF nr (…) z dnia 9 marca 2007 r. Kredyt został zaciągnięty i przeznaczony w całości na realizację Pana własnych celów mieszkaniowych. Umowa kredytu została prawomocnie uznana za nieważną wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…)(sygn. akt (…)).

Na mocy zawartego Porozumienia Strony dokonały wzajemnego potrącenia przysługujących im roszczeń: 1. Pana roszczenia wobec Banku w łącznej wysokości 614.127,58 PLN, obejmującego: 393.795,64 PLN – tytułem zwrotu świadczenia nienależnego (nadpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych w wykonaniu nieważnej umowy), 198.731,94 PLN – tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie, 21.600,00 PLN – tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. 2. Roszczenia Banku wobec Pana o zwrot wypłaconego kapitału kredytu w wysokości 385.000,02 PLN. W wyniku dokonanego potrącenia Bank wypłacił na Pana rachunek bankowy pozostałą kwotę 229.127,56 PLN.

Ponadto Porozumienie wyczerpuje wszelkie wzajemne roszczenia Stron wynikające z nieważności umowy, a Bank zobowiązał się do wydania zgody na wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej oraz poinformowania BIK o nieważności zobowiązania.

Uzupełnienie opisu stanu faktycznego

Konkretna kwota wypłacona przez Bank Konkretna kwota, która została fizycznie przekazana (przelana) przez (…) Bank (…) na Pana rachunek bankowy w wyniku realizacji Porozumienia Kompensacyjnego, wynosi 229.127,56 PLN. Wskazana w punkcie 1 własnego stanowiska kwota 393.795,64 PLN stanowi łączną wartość Pana roszczenia z tytułu zwrotu nadpłaconych rat (świadczenia nienależnego), która została uwzględniona w rozliczeniu kompensacyjnym (przed dokonaniem wzajemnego potrącenia z roszczeniem Banku o zwrot kapitału). Składniki kwoty wypłaconej (229.127,56 PLN) Kwota 229.127,56 PLN stanowi nadwyżkę (saldo dodatnie) na Pana korzyść powstałą w wyniku wzajemnego potrącenia (kompensaty) roszczeń obu Stron.

Łączne Pana roszczenie wobec Banku wynosiło 614.127,58 PLN i składało się z: 393.795,64 PLN – zwrot nienależnie pobranych świadczeń (rat kapitałowo-odsetkowych), 198.731,94 PLN – odsetki ustawowe za opóźnienie, 21.600,00 PLN – zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Od tej sumy (614.127,58 PLN) potrącono przysługujące Bankowi wzajemne roszczenie o zwrot wypłaconego kapitału kredytu w wysokości 385.000,02 PLN. Różnica (614.127,58 PLN – 385.000,02 PLN) w wysokości 229.127,56 PLN została Panu wypłacona.

Charakter prawny kwoty 385.000,02 PLN Kwota 385.000,02 PLN dotyczy wyłącznie roszczenia Banku wobec Pana o zwrot wypłaconego kapitału kredytu w ramach potrącenia wzajemnych roszczeń (cywilnoprawnej instytucji potrącenia na podstawie art. 498 Kodeksu cywilnego). Porozumienie kompensacyjne dotyczy wyłącznie dokonania potrącenia wzajemnych roszczeń z tytułu nieważności umowy kredytowej. Porozumienie nie stanowi czynności umorzenia długu/wierzytelności w rozumieniu art. 508 Kodeksu cywilnego (tj. zwolnienia z długu pod tytule darmowym/przebaczenia długu), lecz stanowi zaliczenie wzajemnych wymagalnych wierzytelności Stron.

Powołanie się we własnym stanowisku na rozporządzenie o zaniechaniu poboru podatku miało jedynie charakter pomocniczy. Charakter prawny odsetek ustawowych za opóźnienie (198.731,94 PLN) Wskazane w rozliczeniu odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości 198.731,94 PLN to odsetki, które zostały naliczone i wypłacone (ujęte w kompensacie) od zgłoszonego w pozwie roszczenia o zwrot wszystkich świadczeń spełnionych przez Pana na rzecz Banku na podstawie umowy kredytowej (tj. od roszczenia o zwrot świadczenia nienależnego opartego na twierdzeniu o nieważności umowy kredytowej).

Koszty zastępstwa procesowego (21.600,00 PLN) Wypłacone (ujęte w rozliczeniu kompensacyjnym) przez Bank koszty zastępstwa procesowego w wysokości 21.600,00 PLN stanowią wyłącznie zwrot faktycznie poniesionych przez Pana wydatków ze swoich środków pieniężnych na ochronę prawną i obsługę prawną wieloletnich procesów sądowych z Bankiem. Kwota ta nie przewyższa wydatków rzeczywiście poniesionych przez Pana z tego tytułu.

Pytanie

Czy w związku z zawarciem opisanego Porozumienia Kompensacyjnego i otrzymaniem kwoty 229.127,56 PLN (obejmującej zwrot nienależnie pobranych świadczeń, odsetki za opóźnienie, zwrot kosztów zastępstwa procesowego oraz dokonanego potrącenia wzajemnych roszczeń kapitałowych), po Pana stronie powstaje przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT)?

Pana stanowisko w sprawie

Pana zdaniem, otrzymane świadczenia oraz dokonane rozliczenia w ramach Porozumienia Kompensacyjnego nie powodują powstania obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) z następujących względów: 1. Zwrot świadczenia nienależnego (393.795,64 PLN): Otrzymana kwota stanowi zwrot Pana własnych środków wpłaconych do Banku na podstawie nieważnej umowy. Zwrot nienależnego świadczenia nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, gdyż jest jedynie przywróceniem stanu majątkowego sprzed zawarcia umowy (brak przysporzenia majątkowego).

2. Odsetki za opóźnienie (198.731,94 PLN): Odsetki te są zwolnione z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT, jako odsetki z tytułu nieterminowego zwrotu świadczeń zwolnionych z podatku lub niestanowiących przychodu. 3. Zwrot kosztów zastępstwa procesowego (21.600,00 PLN): Zwrot kosztów procesowych ujęty w porozumieniu ma charakter kompensacyjny (zwrot poniesionych wydatków na ochronę prawną) i nie stanowi dochodu podlegającego opodatkowaniu PIT.

4. Umorzenie roszczenia o kapitał (385.000,02 PLN): Umorzenie roszczenia kapitałowego w wyniku potrącenia korzysta z zaniechania poboru podatku na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów(przychodów) związanych z kredytem hipotecznym, gdyż kredyt był zaciągnięty na własne cele mieszkaniowe. Podsumowując, wypłacona Panu kwota netto 229.127,56 PLN oraz dokonane w porozumieniu rozliczenia są w całości wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT).

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części nieprawidłowe i w części prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.). Zgodnie z jego treścią: Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania.

Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą: dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów. Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy.

Stosownie do tego przepisu: Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są: pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”; pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny. Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń.

Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie. Źródła przychodów Źródła przychodów zostały określone przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Źródłami przychodów są inne źródła. Katalog źródeł przychodów jest katalogiem zamkniętym.

Ustawodawca „zamknął” ten katalog dzięki wprowadzeniu kategorii „innych źródeł”, czyli źródeł przychodów innych niż wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b. W sytuacji, gdy dane przysporzenie podatnika ma charakter przychodu i nie mieści się w żadnej z kategorii wskazanych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ustawy, jest przypisywane do źródła z art. 10 ust. 1 pkt 9. Rozwiązanie to jest jednym z elementów gwarantujących realizację zasady powszechności opodatkowania.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17. Z informacji przedstawionych przez Pana wynika, że umowa kredytu została prawomocnie uznana za nieważną wyrokiem sądu.

Następnie zawarł Pan z bankiem porozumienie kompensacyjne. Na mocy tego porozumienia Strony dokonały wzajemnego potrącenia przysługujących im roszczeń. W wyniku ww. czynności bank wypłacił Panu określoną kwotę, tj. 229.127,56 zł, która stanowi nadwyżkę (saldo dodatnie) na Pana korzyść powstałą w wyniku wzajemnego potrącenia (kompensaty) roszczeń obu Stron. Powziął Pan wątpliwość, jakie będą dla Pana skutki podatkowe z tytułu powyższych czynności.

Nieważność umowy kredytu Z treści art. 69 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38) wynika, że: Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Z kolei na podstawie art. 58 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.): Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Natomiast stosownie do treści art. 58 § 2 tej ustawy: Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

W myśl art. 3851 Kodeksu cywilnego: § 1 Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. § 2. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. § 3. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu.

W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. § 4. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje. Sądy orzekają o nieważności jednostkowych umów o kredyt hipoteczny zawartych przez banki. Stwierdzenie nieważności powoduje usunięcie z obrotu prawnego wadliwej czynności prawnej polegającej na zawarciu umowy kredytu hipotecznego. Nieważność umowy kredytu oznacza, że zobowiązania stron umów, banku i klienta, nigdy nie powstały, a strony zobowiązane są zwrócić to, co świadczyły w związku z nieważną umową jako świadczenia nienależne.

Kredytodawca winien zatem zwrócić wszystkie świadczenia pobrane od kredytobiorcy, a kredytobiorca winien zwrócić kwotę faktycznie otrzymanego kredytu. W przypadku stwierdzenia nieważności umowy przez sąd skutki prawne na gruncie cywilnym występują ex tunc (wstecz), a więc od momentu zawarcia umowy dotkniętej wadliwością (przesłanką nieważności), co oznacza, że umowa kredytu, jako nieważna już od chwili jej zawarcia, nie wywołuje skutków prawnych. Mamy do czynienia z sytuacją jakby w ogóle nie doszło do jej zawarcia.

Zatem samo unieważnienie umowy kredytowej nie rodzi żadnych skutków podatkowych i nie ma wpływu na wymiar zobowiązania podatkowego w momencie składania wcześniejszych deklaracji PIT. Z tego tytułu nie ciąży również obowiązek złożenia korekty zeznań. Dopiero wzajemne rozliczenia między bankiem a kredytobiorcą mogą nieść ze sobą ewentualne skutki podatkowe. Skutki podatkowe wypłaty określonej kwoty w wyniku potrącenia wzajemnych wierzytelności Zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje art. 498 ustawy Kodeks cywilny.

Zgodnie z tym przepisem: § 1. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. § 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.

Jak wynika z opisu sprawy, uzyskał Pan od banku, na podstawie porozumienia kompensacyjnego, określoną kwotę pieniężną wynikającą z potrącenia wzajemnych wierzytelności z bankiem, która w części dotyczy zwrotu świadczenia nienależnego, tj. nadpłaconych przez Pana rat kapitałowo-odsetkowych. Wskazuję, że w przypadku zwrotu wcześniej wpłacanych środków pieniężnych tytułem uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych – taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika – ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów.

Po stronie kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu. Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Skoro więc otrzymał Pan od banku, na podstawie porozumienia kompensacyjnego, określoną kwotę, która w części dotyczy m.in. zwrotu świadczenia nienależnego, tj. nadpłaconych przez Pana rat kapitałowo-odsetkowych, to otrzymany przez Pana zwrot w tej części nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W tej kwestii Pana stanowisko jest prawidłowe.

Jednocześnie wyjaśniam, że w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102 ze zm.) ustawodawca przewidział możliwość skorzystania z zaniechania poboru podatku dochodowego w odniesieniu do dochodów (przychodów) związanych m.in. z umorzeniem kredytu hipotecznego udzielonego na cele mieszkaniowe. Analizowana sprawa nie dotyczy jednak skutków podatkowych wynikających z umorzenia Pana wierzytelności.

Pana sprawa dotyczy skutków podatkowych związanych z wzajemnym potrąceniem roszczeń i otrzymaniem w związku z tym określonej kwoty. Do tych sytuacji nie ma zastosowania wymienione przez Pan we własnym stanowisku w sprawie rozporządzenie Ministra Finansów. W związku z tym, Pana stanowisko, w którym wskazał Pan, że umorzenie roszczenia kapitałowego w wyniku potrącenia korzysta z zaniechania poboru podatku na podstawie rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r., uznałem za nieprawidłowe. Skutki podatkowe wypłaty odsetek Wskazał Pan, że kwota, którą na podstawie porozumienia kompensacyjnego, wypłacił Panu bank, tj. 229.127,56 zł obejmuje także odsetki ustawowe za opóźnienie.

Zgodnie z art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym: Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Na podstawie art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego: Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.

Jak już wcześniej wskazano, z definicji przychodu zawartej w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wywieść należy, że za przychody podatkowe mogą być uznane takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego. Kwota otrzymanych odsetek stanowi więc przychód, gdyż jest niewątpliwie określonym przyrostem w majątku podatnika. Zwrócić należy jednak uwagę, że nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu.

Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku Jak wynika z brzmienia tego przepisu zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki: 1) są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności, 2) świadczenia, od których są naliczane, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano od nich poboru podatku.

Skoro w przedstawionych okolicznościach wypłacona kwota na podstawie porozumienia kompensacyjnego w części dotycząca zwrotu nienależnie pobranych świadczeń nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone Panu, na podstawie porozumienia kompensacyjnego, odsetki korzystają ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ww. ustawy. W związku z wypłatą, na podstawie porozumienia kompensacyjnego, kwoty w części dotyczącej odsetek ustawowych za opóźnienie, nie jest Pan zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego. Pana stanowisko w tej części uznałem za prawidłowe.

Skutki podatkowe zwrotu kosztów zastępstwa procesowego Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu – jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego. Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.): Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy: Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.

Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy: Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego: Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy. Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda.

Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków. W tym miejscu wyjaśniam, że zgodnie z przepisem art. 95 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny: Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.

Na podstawie art. 96 ww. ustawy: Umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo). Z wniosku wynika, że otrzymana, w wyniku porozumienia kompensacyjnego, kwota obejmuje również zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie faktycznie przez Pana poniesionej. W takim wypadku kwota ta stanowi jedynie zwrot poniesionych wcześniej wydatków – nie jest więc dochodem podlegającym opodatkowaniu. Dla celów podatkowych otrzymana kwota tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego będzie obojętna podatkowo.

W konsekwencji otrzymana kwota w części dotycząc zwrotu tych kosztów nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Pana stanowisko w tym zakresie również jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego obowiązującego w dniu zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.

Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a; 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA): w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art.

47 § 1 PPSA), albo w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA). Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA). Podstawa prawna dla wydania interpretacji Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje i akapity, linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła.