Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
2 września 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismami z 2 i 6 października 2026 r. – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Wnioskodawca jest obywatelem Białorusi, przyjechał do Polski w sierpniu 2022 r. (na podstawie wizy humanitarnej). W listopadzie 2023 r. Wnioskodawca otrzymał kartę czasowego pobytu na okres 3 lat. W latach 2022-2023 Wnioskodawca pozostawał białoruskim rezydentem podatkowym (tj. miał w Polsce wyłącznie ograniczony obowiązek podatkowy). Umowa pożyczki W dniu (…) 2023 r. Wnioskodawca zawarł z ojcem umowę pożyczki na kwotę (…) zł. Niemniej wypłata pożyczki następowała sukcesywnie (w transzach).
Umowa pożyczki została zawarta w Polsce, a niezbędne do wypłaty określonej transzy pożyczki środki pieniężne znajdowały się na rachunku bankowym ojca Wnioskodawcy (prowadzonym w polskim banku) w momencie wypłaty każdej transzy pożyczki. Powyższe oznacza, że w okresie (…) 2023 – (…) 2024 r. Wnioskodawca otrzymywał regularne wypłaty środków pieniężnych z tytułu umowy pożyczki (tj. poszczególne transze pożyczki) zawartej w dniu (…) 2023 r. Łączna kwota wypłaconych środków wyniosła (…) zł. Ostateczna łączna suma pożyczki była znana w dniu jej udzielenia ((…) 2023 r.).
W dniu (…) 2026 r. przed złożeniem wniosku o interpretację podatkową Wnioskodawca złożył zaległą deklarację podatkową PCC-3. Darowizna W lutym 2026 r. ojciec Wnioskodawcy darował mu środki pieniężne w kwocie (….) zł. Ojciec Wnioskodawcy od kwietnia 2024 r. jest obywatelem polskim. Umowa darowizny została zawarta w formie ustnej, a wypłata nastąpiła w formie bezgotówkowej z rachunku bankowego ojca na rachunek bankowy Wnioskodawcy - oba prowadzone w polskim banku. W okresie ostatnich 5 lat poprzedzających 2026 r. Wnioskodawca nie otrzymał innych darowizn od swojego ojca. Dochody uzyskane przed przyjazdem do Polski Wnioskodawca w sierpniu 2022 r. przywiózł do Polski (…) dolarów amerykańskich.
Środki pochodziły z wykonywania przez Wnioskodawcę następujących czynności/zdarzeń prawnych: 1) (…) dolarów zostały darowane Wnioskodawcy w maju 2019 r. przez jego rodziców (w 2019 r. ani Wnioskodawca, ani jego rodzice nie posiadali w Polsce karty stałego pobytu, ani polskiego obywatelstwa, a sama umowa darowizny została zawarta na Białorusi, środki pieniężne na moment zawarcia umowy darowizny znajdowały się na Białorusi, jak również środki zostały wydane Wnioskodawcy na Białorusi), 2) (…) dolarów pochodziły z oszczędności Wnioskodawcy, na które się składała: a) (…) USD z prac dorywczych: w okresie studiów na uniwersytecie oraz podczas wakacji letnich Wnioskodawca podejmował różne prace dorywcze: w latach 2014-2016, równolegle ze studiami na uniwersytecie, Wnioskodawca pracował w spółce A na stanowisku ustawiacza urządzeń technologicznych (praca w ramach przydziału po ukończeniu technikum).
Informacja o tym zatrudnieniu znajduje się w książeczce pracy Wnioskodawcy, w 2017 roku Wnioskodawca uczestniczył w trzymiesięcznym programie (…), w ramach którego był zatrudniony jako kelner i odprowadzał podatki w Stanach Zjednoczonych. Wnioskodawca posiada kartę (…) (numer (…) jest nadawany jednorazowo na całe życie i służy m.in. do celów podatkowych), w 2018 roku, podczas wakacji, Wnioskodawca przez trzy miesiące pracował w spółce B na stanowisku specjalisty ds. organizacji transportu międzynarodowego. Informacja o tym zatrudnieniu znajduje się w książeczce pracy Wnioskodawcy.
W odniesieniu do wskazanych zobowiązań nie wystąpiły zdarzenia powodujące zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia na moment złożenia wniosku o wydanie interpretacji podatkowej. Czynności zawodowe były wykonywane przez Wnioskodawcę na podstawie umowy o pracę. b) (…) USD z pracy w latach 2020-2022: · Od 2020 roku Wnioskodawca pracował na stanowisku zastępcy dyrektora ds. marketingu w spółce C (wcześniej (…)).
Informacja o tym zatrudnieniu znajduje się w książeczce pracy Wnioskodawcy, · Kontynuując pracę w tej samej spółce, w styczniu 2022 roku Wnioskodawca objął również stanowisko zastępcy dyrektora ds. marketingu w spółce D. Wnioskodawca zakończył pracę w tej spółce w lipcu 2022 roku. Informacja o tym zatrudnieniu nie znajduje się w książeczce pracy, jednak Wnioskodawca miał wówczas umowę o pracę. Na moment przyjazdu do Polski wskazane powyżej zatrudnienie zostało zakończone. Czynności zawodowe były wykonywane przez Wnioskodawcę na podstawie umowy o pracę.
Pokrycie kosztów innych osób W latach 2023-2026 Wnioskodawca, podróżując wspólnie z rodzicami oraz znajomymi, dokonywał ze swojej karty płatniczej płatności za wspólne wydatki związane z podróżami, w szczególności za bilety lotnicze, zakwaterowanie, wynajem samochodów oraz inne koszty ponoszone w związku z wyjazdami. Po zakończeniu poszczególnych podróży osoby uczestniczące w wyjazdach zwracały Wnioskodawcy przypadającą na nie część poniesionych przez niego wydatków. Zwroty następowały zarówno w formie przelewów bankowych, jak i w gotówce. Łączna kwota środków zwróconych Wnioskodawcy w gotówce wyniosła około (…) USD.
Środki te nie stanowiły wynagrodzenia ani przysporzenia majątkowego Wnioskodawcy, lecz były wyłącznie zwrotem wydatków, które Wnioskodawca uprzednio poniósł w imieniu własnym na pokrycie wspólnych kosztów podróży. Wnioskodawca posiada dokumenty pozwalające na potwierdzenie okoliczności związanych z tymi wyjazdami i poniesionymi kosztami, w szczególności wyciągi bankowe, potwierdzenia rezerwacji, bilety lotnicze, dane pasażerów oraz inne dokumenty związane z organizacją i rozliczeniem poszczególnych podróży.
Uzupełnienie opisu stanu faktycznego
Wnioskodawca pragnie podkreślić, że nie oczekuje ustalenia przez Organ zakresu własnego obowiązku podatkowego (tj. rezydencji podatkowej) w Polsce. Wnioskodawca wprost wskazuje, że w okresie 2014-2022 pozostawał wyłącznie białoruskim rezydentem podatkowym (tj. miał w Polsce wyłącznie ograniczony obowiązek podatkowy). Wnioskodawca mieszkał na stałe w latach 2014–2022 (do momentu przyjazdu do Polski) na Białorusi. Wnioskodawca nie przebywał w którymkolwiek z lat 2014–2022 na terytorium Polski dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. W latach 2014–2022 centrum interesów osobistych i gospodarczych znajdowało się na Białorusi.
W Polsce spośród członków najbliższej rodziny Wnioskodawcy pracował jedynie ojciec Wnioskodawcy, począwszy od 2017 r. Wszyscy pozostali bliscy krewni Wnioskodawcy zamieszkiwali w Republice Białorusi. W latach 2014-2022 Wnioskodawca nie miał powiązań gospodarczych (ani osobistych – z wyjątkiem pobytu ojcu Wnioskodawcy w Polsce) z Polską, w tym wymienionych przez Organ w pytaniu. W tym okresie Wnioskodawca posiadał powiązania gospodarcze oraz osobiste wyłącznie z Białorusią (z wyjątkiem pobytu ojca w Polsce) oraz prowadził na Białorusi aktywność społeczną, polityczną, kulturalną, obywatelską.
Zgodnie z wewnętrznym prawem Białorusi, w latach 2014–2022 Wnioskodawca był traktowany jako osoba, która podlega opodatkowaniu z uwagi na swoje miejsce zamieszkania, (tj. zgodnie z tymi przepisami był rezydentem podatkowym) na Białorusi. Siedziba każdego z pracodawców, z którymi łączyły Wnioskodawcę stosunki pracy w latach 2014–2022 znajdowała się na Białorusi. Wnioskodawca wykonywał pracę w ramach każdego ze stosunków pracy w latach 2014–2022 wyłącznie z terytorium Białorusi.
Wnioskodawca pragnie również dokonać w tym miejscu modyfikacji stanu faktycznego poprzez wskazanie (doprecyzowanie), że: Od 2020 roku Wnioskodawca pracował na stanowisku zastępcy dyrektora ds. marketingu w spółce C (wcześniej (…) ). Informacja o tym zatrudnieniu znajduje się w książeczce pracy Wnioskodawcy.
Praca w ramach danego stosunku prawnego była faktycznie wykonywana wyłącznie do końca lipca 2022 r. na Białorusi (tj. jeszcze przed przyjazdem do Polski), a sama umowa o pracę wygasła we wrześniu 2022 r. Kwoty otrzymywane przez Wnioskodawcę od pozostałych uczestników podróży tytułem zwrotu przypadającej na nich części wydatków poniesionych przez Wnioskodawcę na pokrycie wspólnych kosztów podróży odpowiadały wyłącznie rzeczywiście poniesionym przez Wnioskodawcę wydatkom dotyczącym tych osób.
Pytania
Czy pożyczka udzielona Wnioskodawcy przez ojca w kwocie (…) zł korzysta ze zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 9 pkt 10 lit. c ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych do kwoty (…) zł, natomiast nadwyżka ponad tę kwotę, tj. (…) zł, podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych według stawki 0,5%, a obowiązek podatkowy powstał jednorazowo w dniu zawarcia umowy pożyczki, tj. (…) 2023 r.? Czy darowizna udzielona Wnioskodawcy przez ojca w 2026 r. podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn?
Czy w odniesieniu do darowizny otrzymanej przez Wnioskodawcę od rodziców w 2019 r. upłynął termin do ustalenia zobowiązania podatkowego, o którym mowa w art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej, w związku z czym ewentualne zobowiązanie podatkowe nie może już zostać ustalone na podstawie obowiązku podatkowego powstałego w 2019 r. Pytanie nr 4 jest aktualne wyłącznie, jeżeli stanowisko Wnioskodawca zostanie uznane za nieprawidłowe w odniesieniu do pytania nr 3. Czy otrzymana darowizna od rodziców w 2019 r. podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn?
Czy zobowiązanie podatkowe w PIT w odniesieniu do dochodów Wnioskodawcy osiągniętych z wykonywania pracy na rzecz A, B oraz pracy w ramach programu (…) przedawniło się? Czy dochody uzyskane z pracy wykonywanej na rzecz C oraz D podlegały opodatkowaniu PIT w Polsce? Czy otrzymany zwrot wydatków poniesionych na rzecz osób trzecich stanowi dla Wnioskodawcy dochód podlegający opodatkowaniu w PIT? Przedmiotowa interpretacja dotyczy odpowiedzi na pytania nr 5-7 w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT). W odniesieniu do pytań nr 1-4 zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.
Pana stanowisko w sprawie
Ad 5. W ocenie Wnioskodawcy, zobowiązanie podatkowe w PIT w odniesieniu do dochodów Wnioskodawcy osiągniętych z wykonywania pracy na rzecz A, B pracy w ramach programu (…) przedawniło się. W szczególności Wnioskodawca wykonywał pracę na rzecz spółki A w latach 2014- 2016, w 2017 r. wykonywał pracę w Stanach Zjednoczonych w ramach programu (…) USA, natomiast w 2018 r. wykonywał pracę na rzecz B. Zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Przepis ten pozostaje podstawową regulacją określającą termin przedawnienia zobowiązań podatkowych, w tym zobowiązań w podatku dochodowym od osób fizycznych. W przypadku podatku dochodowego od osób fizycznych zobowiązanie podatkowe za dany rok podatkowy rozliczane jest po zakończeniu tego roku. Oznacza to, że dla ustalenia terminu przedawnienia zobowiązania w PIT pięcioletni termin, o którym mowa w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, należy liczyć od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku wynikającego z rozliczenia za dany rok podatkowy.
W konsekwencji zobowiązanie podatkowe za 2019 r. jako najpóźniejszy rok objęty pytaniem Wnioskodawcy, podlegało przedawnieniu z upływem 31 grudnia 2025 r. Zobowiązania dotyczące wcześniejszych lat, tj. 2014-2018, uległy przedawnieniu odpowiednio wcześniej. Tym samym na dzień złożenia niniejszego wniosku, tj. w 2026 r., upłynął już podstawowy pięcioletni termin przedawnienia w odniesieniu do wszystkich wskazanych w pytaniu nr 5 lat podatkowych. Skutkiem przedawnienia jest wygaśnięcie zobowiązania podatkowego z mocy prawa. Zgodnie bowiem z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek przedawnienia.
Po upływie terminu przedawnienia organ podatkowy nie może skutecznie domagać się zapłaty podatku wynikającego z takiego zobowiązania. W rezultacie, nawet gdyby przyjąć, że dochody osiągnięte przez Wnioskodawcę z pracy wykonywanej na rzecz A, B lub w ramach programu (…) USA podlegały w Polsce opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ewentualne zobowiązania podatkowe z tego tytułu uległy już przedawnieniu.
W konsekwencji stanowisko Wnioskodawcy należy uznać za prawidłowe - na dzień złożenia niniejszego wniosku zobowiązania podatkowe w PIT odnoszące się do wskazanych dochodów osiągniętych w latach 2014-2019 są przedawnione i nie mogą być obecnie skutecznie dochodzone przez organ podatkowy. Ad 6. W ocenie Wnioskodawcy dochody uzyskane z pracy wykonywanej na rzecz C oraz D nie podlegały opodatkowaniu PIT w Polsce. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.
U. z 2020 r. poz. 1426, z póżn. zm.) osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy). W myśl art. 3 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która: 1. posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub 2. przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.
Na podstawie art. 3 ust. 2a ww. ustawy osoby fizyczne, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ograniczony obowiązek podatkowy).
Stosownie do art. 3 ust. 2b ww. ustawy wynika, że za dochody (przychody) osiągane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przez podatników, o których mowa w ust. 2a, uważa się w szczególności dochody (przychody) z: 1. pracy wykonywanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia; 2. działalności wykonywanej osobiście na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia; 3. działalności gospodarczej prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym poprzez położony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zagraniczny zakład; 4. położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości lub praw do takiej nieruchomości, w tym ze zbycia jej w całości albo w części lub zbycia jakichkolwiek praw do takiej nieruchomości; 5. papierów wartościowych oraz pochodnych instrumentów finansowych niebędących papierami wartościowymi, dopuszczonych do publicznego obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ramach regulowanego rynku giełdowego, w tym uzyskane ze zbycia tych papierów albo instrumentów oraz z realizacji praw z nich wynikających; 6. tytułu przeniesienia własności udziałów (akcji) w spółce, ogół praw i obowiązków w spółce niebędącej osobą prawną lub tytułów uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym albo instytucji wspólnego inwestowania, w których co najmniej 50% wartości aktywów, bezpośrednio lub pośrednio, stanowią nieruchomości położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa do takich nieruchomości; 7. tytułu należności regulowanych, w tym stawianych do dyspozycji, wypłacanych lub potrącanych przez osoby fizyczne, osoby prawne albo jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, mające miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od miejsca zawarcia umowy i wykonania świadczenia.
Opodatkowanie ww. dochodów osiąganych przez osoby fizyczne, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca zamieszkania, w ramach ograniczonego obowiązku podatkowego, uzależnione jest od osiągnięcia tych dochodów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i wykonywania pracy na terenie Rzeczypospolitej. Przepisy art. 3 ust. 1, 1a, 2a i 2b stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska (art. 4a ww. ustawy).
W pierwszej kolejności, należy przeanalizować zapisy umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białorusi w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzona w Mińsku dnia 18 listopada 1992 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 120, poz. 534). Zgodnie z postanowieniami art. 4 ust. 1 ww. umowy, w rozumieniu niniejszej umowy określenie „osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w Umawiającym się Państwie" oznacza każdą osobę, która zgodnie z prawem tego Państwa podlega tam obowiązkowi podatkowemu z uwagi na jej miejsce zamieszkania, jej miejsce stałego pobytu, siedzibę zarządu albo inne kryterium o podobnym charakterze.
W myśl art. 15 ust. 1 umowy, z uwzględnieniem postanowień artykułów 16, 18, 19 i 20 pensje, płace i inne podobne wynagrodzenia, które osoba mająca miejsce zamieszkania w jednym Umawiającym się Państwie osiąga z pracy najemnej, podlegają opodatkowaniu tylko w tym Umawiającym się Państwie, chyba że praca wykonywana jest w drugim Umawiającym się Państwie. Jeżeli praca jest tam wykonywana, to osiągane za nią wynagrodzenie podlega opodatkowaniu w tym drugim Państwie.
Zatem z treści art. 15 ust. 1 umowy wynika, że wynagrodzenia osób mających miejsce zamieszkania na terytorium Białorusi, których praca wykonywana jest na terytorium Białorusi, podlegają opodatkowaniu tylko w tym państwie, tj. na Białorusi. Należy zwrócić również uwagę na tekst Modelowej Konwencji stanowiącej wzór umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania zawieranych przez Polskę, jak i brzmienie Komentarza do niej. Zostały one wypracowane w drodze konsensusu przez wszystkie państwa członkowskie OECD, które zobowiązały się tym samym do stosowania zawartych w nich postanowień.
Modelowa Konwencja, jak i Komentarz do niej, nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa, natomiast stanowią wskazówkę, jak należy interpretować zapisy umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. Zgodnie zatem z Komentarzem do Modelowej Konwencji OECD (pkt 1) w zakresie art. 15 ust. 1, ustalającym ogólną zasadę w zakresie opodatkowania dochodu z tytułu pracy najemnej, z wyjątkiem emerytur, taki dochód podlega opodatkowaniu w państwie, w którym praca jest rzeczywiście wykonywana. Praca jest wykonywana w miejscu, w którym osoba fizycznie przebywa, gdy wykonuje pracę, za którą otrzymuje wynagrodzenie.
Miejsce opodatkowania dochodów z pracy, zgodnie z umowami o unikaniu podwójnego opodatkowania, uzależnione jest nie tyle od podmiotu wypłacającego wynagrodzenie, co od miejsca wykonywania pracy. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii, gdzie uzyskiwane są wynagrodzenia w zamian za świadczoną pracę najemną ma określenie miejsca jej wykonywania. Za miejsce wykonywania pracy należy uznać zawsze to miejsce, w którym osoba fizyczna przebywa, kiedy wykonuje pracę, za którą otrzymuje wynagrodzenie. Pierwszeństwo w opodatkowaniu dochodów z pracy najemnej ma zawsze to państwo, w którym praca jest wykonywana.
W przedstawionym stanie faktycznym Wnioskodawca wykonywał pracę na rzecz C od 2020 r., a od stycznia 2022 r. również na rzecz D. Zatrudnienie zostało zakończone jeszcze przed przyjazdem Wnioskodawcy do Polski. Wnioskodawca przyjechał do Polski dopiero w sierpniu 2022 r. W okresie uzyskiwania wskazanych dochodów Wnioskodawca nie zamieszkiwał w Polsce, nie posiadał polskiej rezydencji podatkowej oraz nie wykonywał pracy ani żadnych czynności związanych z tym zatrudnieniem z terytorium Polski. Praca była wykonywana poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a wynagrodzenie było związane z zatrudnieniem wykonywanym przed przyjazdem Wnioskodawcy do Polski.
Powyższe zasady należy rozpatrywać również z uwzględnieniem postanowień Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białoruś w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzonej w Mińsku dnia 18 listopada 1992 r. Zgodnie z art. 15 ust. 1 tej Umowy, pensje, płace oraz inne podobne wynagrodzenia, które osoba mająca miejsce zamieszkania w jednym Umawiającym się Państwie osiąga z pracy najemnej, podlegają opodatkowaniu tylko w tym Państwie, chyba że praca wykonywana jest w drugim Umawiającym się Państwie. Jeżeli praca jest wykonywana w drugim Państwie, wynagrodzenie z tego tytułu może być opodatkowane w tym drugim Państwie.
Oznacza to, że dla ustalenia państwa uprawnionego do opodatkowania wynagrodzenia z pracy najemnej zasadnicze znaczenie ma miejsce zamieszkania podatnika oraz miejsce faktycznego wykonywania pracy. W niniejszej sprawie w okresie wykonywania pracy na rzecz C oraz D Wnioskodawca miał miejsce zamieszkania poza Polską, nie był polskim rezydentem podatkowym, a praca nie była wykonywana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym nie zachodziła żadna przesłanka uzasadniająca opodatkowanie tych dochodów w Polsce. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 24 września 2020 r., sygn. 0114-KDIP3-2.4011.490.2020.1.JM.
W interpretacji tej organ odniósł się do zasad opodatkowania wynagrodzenia z pracy najemnej w świetle postanowień Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białoruś w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. Organ wskazał, że dla ustalenia państwa uprawnionego do opodatkowania wynagrodzenia znaczenie ma w szczególności miejsce zamieszkania podatnika oraz miejsce faktycznego wykonywania pracy. Jeżeli osoba mająca miejsce zamieszkania na Białorusi wykonuje pracę na terytorium Białorusi, to wynagrodzenie z tej pracy, zgodnie z art. 15 ust. 1 Umowy, podlega opodatkowaniu na Białorusi. Analogiczna sytuacja występuje w niniejszej sprawie.
Wnioskodawca w okresie uzyskiwania dochodów z pracy na rzecz C oraz D nie był polskim rezydentem podatkowym, nie zamieszkiwał w Polsce i nie wykonywał pracy z terytorium Polski. Praca była wykonywana poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przed jego przyjazdem do Polski. W konsekwencji, zgodnie z art. 15 ust. 1 Umowy polsko-białoruskiej, dochody uzyskane przez Wnioskodawcę z pracy wykonywanej na rzecz C oraz D podlegały opodatkowaniu wyłącznie na Białorusi i nie podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w Polsce.
Ad 7. W ocenie Wnioskodawcy, otrzymany zwrot wydatków poniesionych na rzecz osób trzecich nie stanowi dla Wnioskodawcy dochodu podlegającego opodatkowaniu w PIT. Źródłem przychodów są również „inne źródła". Katalog przychodów z innych źródeł jest katalogiem otwartym. Zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie wskazuje się, że zaliczyć należy do niego wyłącznie te przychody, które rodzą obowiązek podatkowy na gruncie ustawy o PIT, ale nie mogą być przyporządkowane do żadnego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b tejże ustawy (tak np. W. Modzelewski, M. Słomka (red.), Komentarz do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wyd. 17, Warszawa 2022).
Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o PIT, za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się „w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art-17".
Mając na uwadze powyższe, należy zbadać czy w związku z dokonaniem Zwrotu, po stronie Wnioskodawcy powstaje przychód z innych źródeł w rozumieniu ustawy o PIT. W tym celu, w ocenie Wnioskodawcy, w pierwszej kolejności należy ustalić, czy w przedmiotowym stanie faktycznym/zdarzeniu dochodzi w ogóle do powstania po stronie Wnioskodawcy przychodu w rozumieniu ustawy o PIT. Przychód w rozumieniu ustawy o PIT.
Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, przychodami „z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń." Zgodnie z definicją zawartą w ustawie o PIT, przychodem są zatem: a) w przypadku pieniędzy i wartości pieniężnych - kwoty i wartości otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym; b) w przypadku otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń - wartości otrzymanych świadczeń (J.
Marciniak (red.), Podatek dochodowy od osób fizycznych. Komentarz. Wyd. 18, Warszawa 2017). Zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie wskazuje się, że elementem istotnym dla uznania danego świadczenia za przychód podatkowy jest uzyskanie przez podatnika realnego przysporzenia majątkowego. O uzyskaniu przychodu można mówić zatem jedynie w sytuacji, gdy podatnik uzyskuje rzeczywistą korzyść majątkową - czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych zwiększających jego aktywa (pieniędzy, wartości pieniężnych, świadczeń w naturze lub innych nieodpłatnych świadczeń) czy określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów.
Oznacza to, że nie każda otrzymana przez podatnika kwota generuje powstanie po jego stronie przychodu podatkowego dla celów PIT. Nie wystarczy bowiem zidentyfikowanie strumienia pieniądza, który płynie w kierunku podatnika. Konieczne jest ustalenie, że mamy do czynienia ze świadczeniem, które powoduje rzeczywiste wzbogacenie się podatnika (przyrost w jego majątku). Powyższe stanowisko potwierdzają sądy administracyjne oraz organy podatkowe.
Przykładowo: - Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: „NSA”) w wyroku z 29 listopada 2019 r., sygn. akt II FSK 799/18 stwierdził, że: „Mimo, że nie wynika to wprost z brzmienia przepisu art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego.
Przychód jest bowiem w istocie określonym przyrostem majątkowym, a zatem jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.” - Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: „KIS”) w interpretacji indywidualnej z 3 marca 2022 r., sygn. 0113-KDIPT2-1.4011.905.2021.5.MAP wskazał, że: „Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega zatem dochód uzyskiwany w wyniku określonych czynności faktycznych i prawnych, w następstwie których mamy do czynienia z przyrostem mienia, osiągniętym przysporzeniem majątkowym mającym konkretny wymiar finansowy.
(...) Wobec tego do przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym nie zalicza się kwot uzyskanych z tytułu różnego rodzaju zwrotów nakładów własnych poczynionych za inny podmiot (...).” - Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 1 sierpnia 2022 r., sygn. 0114-KDIP2- 2.4011.492.2022.2.IN zwrócił uwagę, że: „Przychód podatkowy jest w istocie określonym przyrostem majątkowym i jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny. O zaliczeniu danego przysporzenia majątkowego do przychodów danej osoby decyduje definitywny charakter tego przysporzenia w tym sensie, że w sposób ostateczny faktycznie powiększa ono aktywa podatnika, którymi może on rozporządzać.
Za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego.” Powyższe potwierdza, iż pomimo tego, że w literalnym brzmieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT wskazuje, że przychodem są wszelkie pieniądze i wartości pieniężne otrzymane przez podatnika, nie każda otrzymana przez podatnika kwota generuje powstanie po jego stronie przychodu podatkowego dla celów PIT. W szczególności, do powstania przychodu skutkującego realnym przysporzeniem majątkowym nie dochodzi w przypadku zwrotu wydatków na rzecz podatnika.
W takiej sytuacji, koszty w pierwszej kolejności są ponoszone (finansowane) z własnych środków podatnika, a następnie są mu zwracane, w konsekwencji czego po stronie podatnika nie powstaje przysporzenie majątkowe a jedynie „wyrównanie” wcześniejszego uszczuplenia w jego majątku. O braku przysporzenia majątkowego w takich sytuacjach wypowiadały się sądy administracyjne, w tym: - NSA w wyroku z 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 2253/15, w którym Sąd stwierdził, że: „Opodatkowaniu podlega wyłącznie definitywne przysporzenie (art.
1, art. 9 ust. 1 i 2 u.p.d.o.f.), a w przypadku zwrotu już poniesionego wydatku nie dochodzi do zwiększenia aktywów (podatnik odzyskuje aktywa, które wcześniej posiadał). Nie ma więc przedmiotu opodatkowania. - Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: „WSA”) w Gdańsku z 29 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 1681/19, w którym Sąd stwierdził, że: „Przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym ma być - co do zasady - dochód (art. 9u.p.d.o.f.), nie zaś jakikolwiek strumień pieniądza, który płynie w kierunku podatnika. Opodatkowaniu podlega wyłącznie definitywne przysporzenie (art.
1, art. 9 ust. 1 i 2 u.p.d.o.f.), a w przypadku zwrotu już poniesionego wydatku nie dochodzi do zwiększenia aktywów (podatnik odzyskuje aktywa, które wcześniej posiadał). Nie ma więc przedmiotu opodatkowania.” Takie stanowisko zajął również WSA w Poznaniu w wyroku z 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Po 336/19. Reasumując powyższe rozważania, nie każdy strumień środków pieniężnych płynących w kierunku podatnika powinien być rozpatrywany jako zdarzenie skutkujące osiągnięciem przychodu podatkowego dla celów PIT. Przychód w rozumieniu ustawy o PIT jest określonym - realnym i wymiernym - przyrostem majątkowym, którego powstanie musi mieć charakter definitywny.
Nie każde otrzymanie środków pieniężnych oznacza jednak powstanie przychodu podatkowego. Istotą przychodu w rozumieniu ustawy o PIT jest bowiem wystąpienie po stronie podatnika realnego, definitywnego przysporzenia majątkowego, prowadzącego do zwiększenia jego aktywów albo zmniejszenia jego pasywów. Jeżeli otrzymane środki stanowią jedynie zwrot wydatków, które podatnik wcześniej poniósł ze swojego majątku za inną osobę, nie dochodzi do zwiększenia majątku podatnika. Otrzymanie zwrotu prowadzi jedynie do przywrócenia stanu majątkowego istniejącego przed poniesieniem wydatku.
W przedstawionym stanie faktycznym Wnioskodawca podczas wspólnych podróży z rodzicami oraz znajomymi dokonywał ze swojej karty płatniczej płatności obejmujących wspólne wydatki, w szczególności za bilety lotnicze, zakwaterowanie, wynajem samochodów oraz inne koszty związane z wyjazdami. Następnie osoby uczestniczące w podróżach zwracały Wnioskodawcy część wydatków przypadającą na te osoby. Zwroty następowały zarówno przelewami bankowymi, jak i w gotówce. Łączna wartość zwrotów otrzymanych w gotówce wyniosła około (…) USD. Wnioskodawca nie otrzymywał z tego tytułu żadnego wynagrodzenia, prowizji ani innej korzyści ekonomicznej.
Osoby trzecie zwracały mu jedynie środki odpowiadające wydatkom, które Wnioskodawca wcześniej poniósł z własnych środków na pokrycie ich części wspólnych kosztów. W konsekwencji po stronie Wnioskodawcy nie następował rzeczywisty przyrost majątku. Sam Wnioskodawca wskazuje, że otrzymywane kwoty nie stanowiły wynagrodzenia ani przysporzenia majątkowego, lecz wyłącznie zwrot poniesionych wcześniej kosztów. Powyższe rozumienie pojęcia przychodu znajduje potwierdzenie w utrwalonej praktyce interpretacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej.
Organy podatkowe przyjmują, że jeżeli podatnik otrzymuje środki będące jedynie ekwiwalentem wydatków wcześniej poniesionych z własnego majątku, to nie dochodzi do faktycznego przyrostu jego majątku, lecz jedynie do wyrównania wcześniejszego jego uszczuplenia. W takim przypadku nie powstaje przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT. Takie stanowisko Dyrektor KIS przyjął m.in. w interpretacji indywidualnej z 14 października 2022 r., sygn. 0112-KDIL2-1.4011.699.2022.1.MKA, a następnie było ono powtarzane w kolejnych interpretacjach.
Analogicznie w interpretacji indywidualnej z 4 lutego 2020 r., sygn. 0113-KDIPT2- 2.4011.748.2019.1.BO, Dyrektor KIS uznał, że zwrot uprzednio poniesionych przez podatnika wydatków nie powoduje powstania przychodu, jeżeli po stronie podatnika nie następuje realne przysporzenie majątkowe. Organ podkreślił, że kwota stanowiąca jedynie zwrot wcześniej poniesionych wydatków jest dla celów PIT neutralna podatkowo. Taka sama zasada została potwierdzona również w aktualnych interpretacjach Dyrektora KIS.
Organ wskazuje, że zwrot kosztów do wysokości faktycznie poniesionych wydatków nie powoduje powstania przychodu na gruncie art. 11 ust. 1 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy o PIT, ponieważ nie prowadzi do realnego przysporzenia majątkowego. Otrzymane środki jedynie kompensują wcześniejszy wydatek podatnika. Okoliczność, że część rozliczeń między Wnioskodawcę a osobami uczestniczącymi w podróżach następowała w gotówce, nie zmienia charakteru tych świadczeń. Sposób dokonania zwrotu nie przesądza bowiem o powstaniu przychodu.
Decydujące znaczenie ma ekonomiczny charakter otrzymanych środków, a w niniejszej sprawie środki te stanowiły wyłącznie zwrot wydatków poniesionych wcześniej przez Wnioskodawcę. Co więcej, Wnioskodawca posiada dokumenty pozwalające powiązać otrzymywane zwroty z konkretnymi podróżami i uprzednio poniesionymi wydatkami, w szczególności wyciągi bankowe, potwierdzenia rezerwacji, bilety lotnicze, dane pasażerów oraz inne dokumenty dotyczące organizacji i rozliczenia poszczególnych podróży.
W konsekwencji otrzymane przez Wnioskodawcę od rodziców i znajomych środki, w zakresie, w jakim odpowiadały części wydatków uprzednio poniesionych przez Wnioskodawcę na rzecz tych osób, nie stanowiły definitywnego przysporzenia majątkowego i tym samym nie stanowiły przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W rezultacie otrzymane przez Wnioskodawcę zwroty kosztów nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania Stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.): Osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy).
Na podstawie art. 3 ust. 1a ww. ustawy: Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która: 1) posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub 2) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. Według art. 3 ust. 2a ww. ustawy: Osoby fizyczne, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ograniczony obowiązek podatkowy).
Natomiast w oparciu o treść art. 3 ust. 2b ustawy: Za dochody (przychody) osiągane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez podatników, o których mowa w ust. 2a, uważa się w szczególności dochody (przychody) z: 1) pracy wykonywanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia; 2) działalności wykonywanej osobiście na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia; 3) działalności gospodarczej prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym poprzez położony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zagraniczny zakład; 4) położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości lub praw do takiej nieruchomości, w tym ze zbycia jej w całości albo w części lub zbycia jakichkolwiek praw do takiej nieruchomości; 5) papierów wartościowych oraz pochodnych instrumentów finansowych niebędących papierami wartościowymi, dopuszczonych do publicznego obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ramach regulowanego rynku giełdowego, w tym uzyskane ze zbycia tych papierów albo instrumentów oraz z realizacji praw z nich wynikających; 5a) umorzenia, odkupienia, wykupienia i unicestwienia w inny sposób tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych utworzonych na podstawie przepisów obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz odpłatnego zbycia tych tytułów uczestnictwa; 6) tytułu przeniesienia własności udziałów (akcji) w spółce, ogółu praw i obowiązków w spółce niebędącej osobą prawną lub tytułów uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym, instytucji wspólnego inwestowania lub innej osobie prawnej i praw o podobnym charakterze lub z tytułu należności będących następstwem posiadania tych udziałów (akcji), ogółu praw i obowiązków, tytułów uczestnictwa lub praw - jeżeli co najmniej 50% wartości aktywów tej spółki, spółki niebędącej osobą prawną, tego funduszu inwestycyjnego, tej instytucji wspólnego inwestowania lub osoby prawnej, bezpośrednio lub pośrednio, stanowią nieruchomości położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa do takich nieruchomości; 6a) tytułu przeniesienia własności udziałów (akcji), ogółu praw i obowiązków, tytułów uczestnictwa lub praw o podobnym charakterze w spółce nieruchomościowej; 7) tytułu należności regulowanych, w tym stawianych do dyspozycji, wypłacanych lub potrącanych, przez osoby fizyczne, osoby prawne albo jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, mające miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od miejsca zawarcia umowy i wykonania świadczenia; 8) niezrealizowanych zysków, o których mowa w art. 30da.
Katalog dochodów (przychodów) wymienionych w cytowanym wyżej art. 3 ust. 2b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie jest katalogiem zamkniętym; wymienia jedynie przykładowe rodzaje dochodów, które podlegają opodatkowaniu w Polsce i nie jest to wyliczenie wyczerpujące. Z wniosku i uzupełnienia wynika, że jest Pan obywatelem Białorusi, przyjechał do Polski w sierpniu 2022 r. Wskazuje Pan, że w okresie 2014-2022 pozostawał Pan wyłącznie białoruskim rezydentem podatkowym (tj. miał w Polsce wyłącznie ograniczony obowiązek podatkowy). Przesłanka określona w art. 3 ust. 1a pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych również nie została przez Pana spełniona.
Wskazał Pan, że nie przebywał Pan w którymkolwiek z lat 2014–2022 na terytorium Polski dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. Przedawnienie zobowiązań podatkowych Pojawiła się u Pana wątpliwość czy zobowiązanie podatkowe w PIT w odniesieniu do dochodów Pana osiągniętych z wykonywania pracy na rzecz A, B oraz pracy w ramach programu (…) USA przedawniło się. W odniesieniu do dochodów uzyskanych przez Pana w latach 2014–2018, w okresie, w którym posiadał Pan miejsce zamieszkania na Białorusi, a praca była wykonywana poza terytorium Polski, zasadnicze znaczenie ma uprzednie ustalenie czy dochody te podlegały opodatkowaniu w Polsce.
Jeżeli bowiem w tym okresie nie podlegał Pan w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, a uzyskane dochody nie stanowiły dochodów osiąganych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie podlegały one opodatkowaniu w Polsce. Natomiast zgodnie z art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.), zwanej dalej „Ordynacją podatkową”: Zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. W myśl art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej: Zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek przedawnienia.
Jak stanowi art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa: Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W konsekwencji, jeżeli w odniesieniu do opisanych dochodów nie powstało zobowiązanie podatkowe w Polsce, nie ma podstaw do stwierdzenia, że zobowiązanie to wygasło wskutek przedawnienia. Przedawnienie dotyczy bowiem zobowiązań podatkowych, które powstały, a nie dochodów, które nie podlegały opodatkowaniu w Polsce. W związku z powyższym Pana stanowisko należało uznać za nieprawidłowe.
Opodatkowanie dochodów uzyskanych z pracy wykonywanej na Białorusi Stosownie do art. 15 ust. 1 umowy polsko – białoruskiej: Z uwzględnieniem postanowień artykułów 16, 18, 19 i 20 pensje, płace i inne podobne wynagrodzenia, które osoba mająca miejsce zamieszkania w jednym Umawiającym się Państwie osiąga z pracy najemnej, podlegają opodatkowaniu tylko w tym Umawiającym się Państwie, chyba że praca wykonywana jest w drugim Umawiającym się Państwie. Jeżeli praca jest tam wykonywana, to osiągane za nią wynagrodzenie podlega opodatkowaniu w tym drugim Państwie.
Na podstawie art. 15 ust. 2 tej Umowy: Bez względu na postanowienia ustępu 1, wynagrodzenia, jakie osoba mająca miejsce zamieszkania w Umawiającym się Państwie osiąga z pracy najemnej, wykonywanej w drugim Umawiającym się Państwie, podlegają opodatkowaniu tylko w pierwszym Umawiającym się Państwie, jeżeli: a) odbiorca przebywa w drugim Państwie przez okres lub okresy nie przekraczające łącznie 183 dni podczas danego roku podatkowego oraz b) wynagrodzenia są wypłacane przez pracodawcę lub w imieniu pracodawcy, który nie ma miejsca zamieszkania lub siedziby w drugim Umawiającym się Państwie, oraz c) wynagrodzenia nie są ponoszone przez zakład, który pracodawca posiada w drugim Umawiającym się Państwie.
W świetle powołanych przepisów ww. Umowy stwierdzić należy, że skoro pracownik ma miejsce zamieszkania na terenie Białorusi i tam świadczy pracę, to zgodnie z art. 15 ust. 1 umowy, dochody z tytułu tej pracy podlegają opodatkowaniu tylko w kraju zamieszkania, tj. w Białorusi. Należy zwrócić również uwagę na tekst Modelowej Konwencji stanowiącej wzór umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania zawieranych przez Polskę, jak i brzmienie Komentarza do niej. Zostały one wypracowane w drodze konsensusu przez wszystkie państwa członkowskie OECD, które zobowiązały się tym samym do stosowania zawartych w nich postanowień.
Modelowa Konwencja, jak i Komentarz do niej, nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa, natomiast stanowią wskazówkę, jak należy interpretować zapisy umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. Zgodnie zatem z Komentarzem do Modelowej Konwencji OECD (pkt 1) w zakresie art. 14 ust. 1, ustalającym ogólną zasadę w zakresie opodatkowania dochodu z tytułu pracy najemnej z wyjątkiem emerytur, taki dochód podlega opodatkowaniu w państwie, w którym praca jest rzeczywiście wykonywana. Miejsce opodatkowania dochodów z pracy, zgodnie z umowami o unikaniu podwójnego opodatkowania uzależnione jest zatem nie tyle od podmiotu wypłacającego wynagrodzenie, co od miejsca wykonywania pracy.
Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii, gdzie uzyskiwane są wynagrodzenia w zamian za świadczoną pracę najemną, ma określenie miejsca jej wykonywania. Za miejsce wykonywania pracy należy uznać zawsze to miejsce, w którym osoba fizyczna przebywa, kiedy wykonuje pracę, za którą otrzymuje wynagrodzenie. Pierwszeństwo w opodatkowaniu dochodów z pracy najemnej ma zawsze to państwo, w którym praca jest wykonywana. Powziął Pan wątpliwość czy dochody uzyskane z pracy wykonywanej na rzecz C oraz D podlegały opodatkowaniu PIT w Polsce.
Z opisu sprawy wynika, że od 2020 roku pracował Pan na stanowisku zastępcy dyrektora ds. marketingu w spółce C. Kontynuując pracę w tej samej spółce, w styczniu 2022 roku objął Pan również stanowisko zastępcy dyrektora ds. marketingu w spółce D. Zakończył Pan pracę w tej spółce w lipcu 2022 roku. Na moment przyjazdu do Polski wskazane powyżej zatrudnienie zostało zakończone. Czynności zawodowe były wykonywane przez Pana na podstawie umowy o pracę.
Skoro zatem w okresie uzyskiwania dochodów z tytułu zatrudnienia w spółkach C i D nie miał Pan miejsca zamieszkania na terytorium Polski, nie podlegał Pan w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, a pracę na rzecz wskazanych spółek wykonywał Pan poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, to dochody uzyskane z tego tytułu nie podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w Polsce.
Bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, że po zakończeniu wskazanego zatrudnienia przeniósł się Pan do Polski, skoro dochody te były związane z pracą wykonywaną przed przyjazdem do Polski, a w okresie ich uzyskiwania nie posiadał Pan miejsca zamieszkania dla celów podatkowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W konsekwencji dochodów tych nie należało wykazywać w polskim zeznaniu podatkowym. Pana stanowisko w tym zakresie jest prawidłowe. Zwrot wydatków Kolejna wątpliwość, która pojawiła się u Pana dotyczy kwestii, czy otrzymany zwrot wydatków poniesionych na rzecz osób trzecich stanowi dla Pana dochód podlegający opodatkowaniu w PIT.
Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że: Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym.
Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów. Z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że: Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają zatem wszelkie dochody, z wyjątkiem enumeratywnie wymienionych w katalogu zwolnień przedmiotowych lub od których zaniechano poboru podatku. Ponadto należy wskazać, że z ogólnej definicji przychodów zawartej w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, iż przychodami są w szczególności otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Zauważyć należy, że do przychodów podatkowych zalicza się tylko takie przychody, które w danym momencie są trwałe, definitywne i bezwarunkowe.
Nie będą to zatem jakiekolwiek przychody, lecz przychody, które stanowić będą trwałe przysporzenie majątkowe. Co do zasady więc o zaliczeniu danego przysporzenia majątkowego do przychodów podlegających opodatkowaniu decyduje definitywny charakter tego przysporzenia w tym sensie, że w sposób ostateczny faktycznie powiększa majątek podatnika (takie przysporzenie, którym może rozporządzać jak właściciel). Przychód podatkowy musi charakteryzować się definitywnością i nie mieć charakteru zwrotnego. W świetle wskazanych przepisów opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.
Stosownie natomiast do definicji dochodu, jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 tej ustawy jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane – jak już wcześniej wskazano – tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też, gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Do przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym nie zalicza się natomiast kwot uzyskanych z tytułu różnego rodzaju zwrotów własnych nakładów poczynionych za inny podmiot, pod warunkiem, że ów zwrot rzeczywiście odpowiada kwocie uprzednio poniesionych kosztów. Przepis art. 10 ust. 1 ww. ustawy zawiera katalog źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych źródłem przychodów są „inne źródła”.
Definicja ta, dla potrzeb opodatkowania dochodów uzyskiwanych z innych źródeł została uzupełniona w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który stanowi, że: Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17. Użycie w tym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – o przychodzie podatkowym z innych źródeł należy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe. Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega zatem dochód uzyskiwany w wyniku określonych czynności faktycznych i prawnych, w następstwie których mamy do czynienia z przyrostem mienia, osiągniętym przysporzeniem majątkowym mającym konkretny wymiar finansowy. Tak więc podstawą uzyskania przychodów z innych źródeł mogą być tylko takie czynności, w wyniku których następuje po stronie osoby fizycznej przysporzenie majątkowe.
Powyższe potwierdza również orzecznictwo, np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 2253/15 oraz w wyroku z 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 2076/15 stwierdził, że: Przychód nie występuje, gdy podatnik uzyskuje zwrot poniesionych nakładów. Przychód jest bowiem w istocie określonym przyrostem majątkowym. W przypadku zwrotu już poniesionego wydatku nie dochodzi do zwiększenia aktywów (podatnik odzyskuje aktywa, które wcześniej posiadał). Nie ma więc przedmiotu opodatkowania.
Z opisu stanu faktycznego wynika, w latach 2023-2026 podróżując wspólnie z rodzicami oraz znajomymi, dokonywał Pan ze swojej karty płatniczej płatności za wspólne wydatki związane z podróżami, w szczególności za bilety lotnicze, zakwaterowanie, wynajem samochodów oraz inne koszty ponoszone w związku z wyjazdami. Po zakończeniu poszczególnych podróży osoby uczestniczące w wyjazdach zwracały Panu przypadającą na nie część poniesionych przez Pana wydatków. Zwroty następowały zarówno w formie przelewów bankowych, jak i w gotówce.
Kwoty otrzymywane przez Pana od pozostałych uczestników podróży tytułem zwrotu przypadającej na nich części wydatków poniesionych przez Pana na pokrycie wspólnych kosztów podróży odpowiadały wyłącznie rzeczywiście poniesionym przez Pana wydatkom dotyczącym tych osób. Odnosząc się do otrzymywanych przez Pana zwrotów wydatków, należy wskazać, że nie sposób uznać ich za przychód podatkowy podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Środki te otrzymywał Pan bowiem tytułem zwrotu poniesionych wcześniej z własnych środków wydatków związanych ze wspólnymi podróżami, w części przypadającej na pozostałych uczestników wyjazdów, tj. na rzecz rodziców oraz znajomych.
Zwroty te obejmowały w szczególności koszty biletów lotniczych, zakwaterowania, wynajmu samochodów oraz innych wydatków związanych z podróżami. Tym samym, w związku z otrzymaniem przedmiotowych zwrotów, nie uzyskał Pan przysporzenia majątkowego, ponieważ otrzymane kwoty odpowiadały wyłącznie wydatkom, które uprzednio poniósł Pan w celu pokrycia kosztów przypadających na pozostałych uczestników podróży. Zwroty te nie prowadziły zatem do definitywnego zwiększenia Pana majątku, lecz jedynie rekompensowały poniesione wcześniej wydatki. Nie otrzymywał Pan przy tym żadnego wynagrodzenia, prowizji ani innej korzyści ekonomicznej z tytułu dokonywania płatności za wspólne wydatki.
Reasumując, otrzymywane przez Pana od pozostałych uczestników podróży kwoty pieniężne, stanowiące zwrot przypadającej na nich części wydatków poniesionych przez Pana na pokrycie wspólnych kosztów wyjazdów, nie stanowią dla Pana przysporzenia majątkowego, a tym samym nie powodują powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji zwroty te nie stanowią dochodu podlegającego opodatkowaniu PIT. Zatem Pana stanowisko jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia. Rezydencja podatkowa została przyjęta za Panem jako element stanu faktycznego. Wskazane przez Pana we własnym stanowisku wyroki sądów administracyjnych dotyczą tylko konkretnych, indywidualnych spraw, osadzonych w określonych stanach faktycznych/zdarzeniach przyszłych i tylko w tych sprawach wydane rozstrzygnięcia są wiążące.
W odniesieniu do powołanych interpretacji indywidualnej, należy zauważyć, że interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane są w indywidualnych sprawach podatników i niewątpliwie kształtują sytuację prawną tych podatników w sprawach będących przedmiotem rozstrzygnięcia, lecz dotyczą konkretnych stanów faktycznych/zdarzeń przyszłych co oznacza, że należy je traktować indywidualnie. Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.).
Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji. · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a; 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści. · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art.
53 § 1 PPSA): · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA). Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.