prosto w prawo Dla profesjonalistów

Art. 9 ustawa o PCC

obowiązuje od 29.09.2023Stan prawny na 5.10.2026·Źródło: ELI / Sejm RP, oficjalny PDF ↗

Aktualne brzmienie

Art. 9.Zwalnia się od podatku następujące czynności cywilnoprawne:
1)sprzedaż walut obcych;
1a)sprzedaż i zamianę walut wirtualnych w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt 26 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2025 r. poz. 644 i 1669);
2)sprzedaż własności gruntów, stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, wraz z będącymi ich częścią składową drzewami i innymi roślinami, pod warunkiem że w wyniku dokonania czynności zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne, a powierzchnia gospodarstwa rolnego utworzonego lub powstałego w wyniku powiększenia będzie niemniejsza niż 11 ha i niewiększa niż 300 ha oraz gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia; zwolnienie to stanowi pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 9);
3)sprzedaż nieruchomości, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym, jeżeli nabywcą jest były właściciel (wieczysty użytkownik):
a)nieruchomości wywłaszczonej, któremu przyznano odszkodowanie, a nie przyznano nieruchomości zamiennej,
b)nieruchomości sprzedanej na cele publiczne określone w przepisach o gospodarce nieruchomościami, który w razie wywłaszczenia spełniałby warunki do przyznania nieruchomości zamiennej,
c)nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego, wykupionych na podstawie przepisów o ochronie i kształtowaniu środowiska
–w wysokości kwoty otrzymanego odszkodowania (uzyskanej ceny), pod warunkiem że nabycie nastąpiło w ciągu 5 lat od daty otrzymania odszkodowania (zapłaty);
4)sprzedaż budynku mieszkalnego lub jego części, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym, jeżeli następuje ona:
a)w wykonaniu lub w związku z wielostronną umową o zamianie budynku lub praw do lokalu,
b)w celu uzyskania w zamian spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu albo budynku mieszkalnego lub jego części, zajmowanego przez nabywcę na podstawie umowy najmu, określonej w przepisach o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych ;
5)zamianę budynku mieszkalnego lub jego części, lokali mieszkalnych stanowiących odrębną nieruchomość, spółdzielczych własnościowych praw do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: praw do domu jednorodzinnego lub praw do lokalu w małym domu mieszkalnym, jeżeli stronami umowy są osoby zaliczone do I grupy podatkowej zgodnie z przepisami o podatku od spadków i darowizn;
6)sprzedaż rzeczy ruchomych, jeżeli podstawa opodatkowania nie przekracza 1000 zł;
7)sprzedaż bonów i obligacji skarbowych;
8)sprzedaż bonów pieniężnych Narodowego Banku Polskiego;
9)sprzedaż praw majątkowych, będących instrumentami finansowymi:
a)firmom inwestycyjnym oraz zagranicznym firmom inwestycyjnym,
b)dokonywaną za pośrednictwem firm inwestycyjnych lub zagranicznych firm inwestycyjnych,
c)dokonywaną w ramach obrotu zorganizowanego,
d)dokonywaną poza obrotem zorganizowanym przez firmy inwestycyjne oraz zagraniczne firmy inwestycyjne, jeżeli prawa te zostały nabyte przez te firmy w ramach obrotu zorganizowanego,
e)bankom państwowym prowadzącym działalność maklerską,
f)dokonywaną za pośrednictwem banków państwowych prowadzących działalność maklerską,
g)dokonywaną poza obrotem zorganizowanym przez banki państwowe prowadzące działalność maklerską, jeżeli prawa te zostały nabyte przez te banki w ramach obrotu zorganizowanego
–w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 722, z późn. zm. );
9a)sprzedaż towarów giełdowych na giełdach towarowych;
9b) (uchylony)
10)pożyczki udzielane:
a)przez przedsiębiorców niemających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, prowadzących działalność w zakresie kredytowania oraz udzielania pożyczek,
b)w formie pieniężnej na podstawie umowy zawartej między osobami, o których mowa w art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 oraz z 2025 r. poz. 769, 1064 i 1854), w wysokości przekraczającej kwotę, określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, pod warunkiem:
–złożenia deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych właściwemu organowi podatkowemu w terminie 14 dni od daty dokonania czynności, z wyłączeniem przypadku, gdy umowa została zawarta w formie aktu notarialnego,
–udokumentowania otrzymania pieniędzy przez biorącego pożyczkę dowodem przekazania na jego rachunek płatniczy lub na jego inny rachunek w banku lub w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, lub przekazem pocztowym,
c)na podstawie umowy zawartej między osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej do wysokości kwoty niepodlegającej opodatkowaniu – na zasadach określonych w przepisach o podatku od spadków i darowizn,
d)na podstawie umowy zawartej między innymi podmiotami niż osoby, o których mowa w lit. b i c, jeżeli kwota lub wartość pożyczki nie przekracza 1000 zł,
e)z kas lub funduszów zakładowych, funduszów związków zawodowych, kas zapomogowo-pożyczkowych, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, koleżeńskich kas oszczędnościowo-pożyczkowych działających w wojsku oraz z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych,
f)z utworzonych w drodze ustawy innych funduszów celowych,
g) (uchylona)
h) (uchylona)
i)przez wspólnika (akcjonariusza) spółce kapitałowej;
11)umowy spółki i ich zmiany:
a)związane z przekształceniem lub łączeniem spółek w części wkładów do spółki albo kapitału zakładowego, których wartość była uprzednio opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych lub podatkiem od wkładów kapitałowych do spółek kapitałowych na terytorium państwa członkowskiego innego niż Rzeczpospolita Polska albo od których zgodnie z prawem państwa członkowskiego podatek nie był naliczany,
b)związane z podwyższeniem kapitału zakładowego pokrytego z niezwróconych wspólnikom lub akcjonariuszom dopłat albo z niezwróconej pożyczki udzielonej spółce kapitałowej przez wspólnika lub akcjonariusza, które były uprzednio opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnych lub podatkiem od wkładów kapitałowych do spółek kapitałowych na terytorium państwa członkowskiego innego niż Rzeczpospolita Polska,
c)związane z podwyższeniem kapitału zakładowego w części dotyczącej wartości, o którą obniżono kapitał zakładowy w następstwie strat poniesionych przez spółkę kapitałową, pod warunkiem że podwyższenie kapitału zakładowego następuje w okresie 4 lat po jego obniżeniu,
d)jeżeli przedmiotem działalności spółki kapitałowej jest świadczenie usług użyteczności publicznej w zakresie transportu publicznego, zarządzania portami i przystaniami morskimi, zaopatrzenia ludności w wodę, gaz, energię elektryczną, energię cieplną lub zbiorowego odprowadzania ścieków i w wyniku zawarcia umowy spółki Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego obejmuje co najmniej połowę udziałów lub akcji w tej spółce albo w chwili zmiany umowy spółki Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego posiada już co najmniej połowę udziałów lub akcji w tej spółce;
12) (uchylony)
13)ustanowienie hipoteki:
a)na morskich statkach handlowych i rybackich,
b)na zabezpieczenie dotacji lub innych form pomocy finansowej, udzielanych organizacjom społecznym działającym w dziedzinie sportu i turystyki,
c)na zabezpieczenie wierzytelności banków z tytułu kredytów udzielanych rolnikom indywidualnym lub zespołom rolników indywidualnych na budownictwo inwentarskie lub składowe, wraz z urządzeniami towarzyszącymi,
d)przysługującej spółdzielniom mieszkaniowym i wierzycielom spółdzielni mieszkaniowych,
e)na zabezpieczenie pożyczek i kredytów udzielanych z funduszy celowych utworzonych w drodze ustawy;
14) (uchylony)
15)sprzedaż nieruchomości dokonaną w ramach realizacji prawa do rekompensaty w rozumieniu ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097) – do wysokości kwoty odpowiadającej wartości zrealizowanego prawa do rekompensaty;
16)zbycia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1383 oraz z 2025 r. poz. 1822), na rzecz przedsiębiorstwa, o którym mowa w art. 8 ust. 1 tej ustawy;
17)sprzedaż, której przedmiotem jest prawo własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, prawo własności budynku mieszkalnego jednorodzinnego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu dotyczące lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego, jeżeli kupującym jest osoba fizyczna lub osoby fizyczne, którym w dniu sprzedaży i przed tym dniem nie przysługiwało żadne z tych praw ani udział w tych prawach, chyba że udział ten nie przekracza lub nie przekraczał 50 % i został nabyty w drodze dziedziczenia.

Prostym językiem

Ustawa zwalnia z podatku od czynności cywilnoprawnych wiele transakcji, m.in. sprzedaż walut obcych i walut wirtualnych, sprzedaż gruntów rolnych pod warunkiem utworzenia lub powiększenia gospodarstwa rolnego o powierzchni od 11 do 300 ha prowadzonego przez nabywcę przez co najmniej 5 lat, a także sprzedaż nieruchomości przez byłego właściciela wywłaszczonego, jeśli nabycie nastąpi w ciągu 5 lat od otrzymania odszkodowania. Zwolnienie obejmuje też sprzedaż mieszkań w ramach zamiany, pożyczki między osobami z I grupy podatkowej do określonej kwoty oraz pożyczki do 1000 zł między innymi podmiotami. Ponadto zwalnia się od podatku umowy spółki związane z przekształceniem lub łączeniem, jeśli wkłady były już opodatkowane, oraz ustanowienie hipoteki na statkach handlowych i rybackich.

Opis wygenerowany automatycznie na podstawie powyższego przepisu. Wiążący jest tekst przepisu.

Tekst ujednolicony ISAP, stan prawny na 5.10.2026, tekst z 26.02.2026. Wiążący jest tekst ogłoszony w Dzienniku Ustaw: oficjalny PDF ↗ · otwórz w wyszukiwarce · kanał Atom · zgłoś błąd

Zapytaj o swoją sytuację

5 wyjaśnień za darmo. Logowanie przez Google albo e-mail, bez hasła i bez karty.

Powiązane przepisy

Orzeczenia i interpretacje (1963)

Powołują ten przepis: 16 orzeczeń sądów powszechnych, SN i TK (SAOS), 628 orzeczeń sądów administracyjnych (NSA i WSA) i 1319 interpretacji indywidualnych (KIS); najnowsze. Sąd Najwyższy tylko do 2016 r.; orzeczenia sądów administracyjnych dochodzą stopniowo, od najnowszych.

Wszystkie (1963) z filtrami według źródła, roku i sądu · szukaj w ich treści

Historia zmian

12 brzmień, obecne od 29.09.2023
od 29.09.2023 do dziśobowiązujetekst ujednolicony ISAPpotwierdzonestały link
… te zostały nabyte przez te firmy w ramach obrotu zorganizowanego, e) bankom państwowym prowadzącym działalność maklerską, f) dokonywaną za pośrednictwem banków państwowych prowadzących działalność maklerską, g) dokonywaną poza obrotem zorganizowanym przez banki państwowe prowadzące działalność maklerską, jeżeli prawa te zostały nabyte przez te banki w ramach obrotu zorganizowanego – w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie …
od 31.08.2023 do 29.09.2023odtworzone z tekstu ujednoliconegopotwierdzonestały link
… na rzecz przedsiębiorstwa, o którym mowa w art. 8 ust. 1 tej ustawy; 17) sprzedaż, której przedmiotem jest prawo własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, prawo własności budynku mieszkalnego jednorodzinnego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu dotyczące lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego, jeżeli kupującym jest osoba fizyczna lub osoby fizyczne, którym w dniu sprzedaży i przed tym dniem nie przysługiwało żadne z tych praw ani udział w tych prawach, chyba że udział ten nie przekracza lub nie przekraczał 50 % i został nabyty w drodze dziedziczenia.
od 1.07.2020 do 31.08.2023odtworzone z tekstu ujednoliconegopotwierdzonestały link
Art. 9. Zwalnia się od podatku następujące czynności cywilnoprawne: 1) sprzedaż walut obcych; 1a) sprzedaż i zamianę walut wirtualnych w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt 26 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2025 r. poz. 644 i 1669); 2) sprzedaż własności gruntów, stanowiących gospodarstwo rolne w …
od 1.01.2019 do 1.07.2020odtworzone z tekstu ujednoliconegopotwierdzonestały link
… między innymi podmiotami niż osoby, o których mowa w lit. b i c, do łącznej wysokości nieprzekraczającej kwoty 5 000jeżeli kwota lub wartość pożyczki nie przekracza 1000 zł od jednego podmiotu i 25 000 zł od wielu podmiotów - w okresach 3 kolejnych lat kalendarzowych, począwszy od dnia 1 stycznia 2009 r., e) z kas lub funduszów zakładowych, funduszów związków zawodowych, …
od 1.01.2016 do 1.01.2019z tekstu nowelizacjiniepotwierdzonestały link
Art. 9. Zwalnia się od podatku następujące czynności cywilnoprawne: 1) sprzedaż walut obcych; 2) przeniesienie własności nieruchomości lub ich części, wraz z częściami składowymi, z wyjątkiem budynków mieszkalnych lub ich części znajdujących się na obszarze miast, w drodze umów: a) sprzedaży, b) dożywocia, c) o dział spadku - w części dotyczącej spłat lub dopłat, d) o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat, e) darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy, f) zamiany - do wysokości wartości rynkowej nieruchomości wraz z jej częściami składowymi, g) (uchylona) – pod warunkiem, że w rozumieniu przepisów o poda …
od 4.02.2015 do 1.01.2016tekst jednolity (obwieszczenie)potwierdzonestały link
… kwoty odpowiadającej wartości zrealizowanego prawa do rekompensaty; 16) zbycia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego (Dz. U. z 2015 r. poz. 410), na rzecz przedsiębiorstwa, o którym mowa w art. 8 ust. 1 tej ustawy.
od 22.04.2010 do 4.02.2015odtworzone z tekstu ujednoliconegopotwierdzonestały link
… pieniężnych Narodowego Banku Polskiego; 9) sprzedaż praw majątkowych, będących instrumentami finansowymi: a) firmom inwestycyjnym oraz zagranicznym firmom inwestycyjnym, b) dokonywaną za pośrednictwem firm inwestycyjnych lub zagranicznych firm inwestycyjnych, c) dokonywaną w ramach obrotu zorganizowanego, d) dokonywaną poza obrotem zorganizowanym przez firmy inwestycyjne oraz zagraniczne firmy inwestycyjne, jeżeli prawa te zostały nabyte przez te firmy w ramach obrotu zorganizowanego – - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. Nr 183,z 2014 r. poz. 1538, z 2006 r. Nr 104, poz. 70894 i Nr 157, poz. 1119586 oraz z 20092015 r. Nr 165, …
od 21.10.2009 do 22.04.2010z tekstu nowelizacjiniepotwierdzonestały link
… sprzedaż bonów pieniężnych Narodowego Banku Polskiego; 9) sprzedaż maklerskich instrumentów finansowych firmom inwestycyjnym, bądź za ich pośrednictwem, oraz sprzedaż tych instrumentów dokonywaną w ramach obrotu zorganizowanego -praw majątkowych będących instrumentami finansowymi w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. Nr 183, poz. 1538 oraz, z 2006 r. Nr 104, poz. 708 i Nr 157, poz. 1119 oraz z 2009 r. Nr 165, poz. 1316) firmom inwestycyjnym, bądź za ich pośrednictwem, oraz sprzedaż tych praw dokonywaną w ramach obrotu zorganizowanego; 9a) sprzedaż towarów giełdowych na giełdach towarowych; 9b) zbycie …
od 1.01.2009 do 21.10.2009z tekstu nowelizacjiniepotwierdzonestały link
… rynkowej nieruchomości wraz z jej częściami składowymi, g) (uchylona),– pod warunkiem, że w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w … przez nabywcę na podstawie umowy najmu, określonej w przepisacho najmieonajmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych ; 5) zamianę budynku mieszkalnego lub jego części, lokali … rzeczy ruchomych, jeżeli podstawa opodatkowania nie przekracza1 0001000zł; 7) sprzedaż bonów i obligacji skarbowych; 8) sprzedaż bonów … Żeglugi Śródlądowej i Funduszu Rezerwowym (Dz. U. Nr 199, poz. 1672 oraz z 2013 r. poz. 1646); 10) pożyczki udzielane: a) przez przedsiębiorców niemających na … z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z20042015 r. Nr …
od 1.01.2007 do 1.01.2009tekst jednolity (obwieszczenie)potwierdzonestały link
Art. 9. Zwalnia się od podatku następujące czynności cywilnoprawne: 1) sprzedaż walut obcych; 2) [brzmienie nieustalone] 2) przeniesienie własności nieruchomości lub ich części, wraz z częściami składowymi, z wyjątkiem budynków mieszkalnych lub ich części znajdujących się na obszarze miast, w drodze umów: a) sprzedaży, b) dożywocia, c) o dział spadku - w części dotyczącej spłat lub dopłat, d) o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat, e) darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy, f) zamiany - do wysokości wartości rynkowej nieruchomości wraz z jej częściami składowymi, g) (uchylona), – pod warunkiem, że w …
od 7.10.2005 do 1.01.2007niepełneniepotwierdzonestały link
od 1.01.2001 do 1.01.2003tekst pierwotny ustawypotwierdzonestały link

Odsyłają tu (1)

Odsyła do (9)