Opis zdarzenia przyszłego
Są Państwo osobami fizycznymi, polskimi rezydentami podatkowymi, podlegającymi w Polsce obowiązkowi podatkowemu w podatku dochodowym od osób fizycznych. Zawarli Państwo z poprzednikiem prawnym Strony pozwanej w dniu 6 listopada 2006 r. umowę kredytu nr (...) (dalej jako: Umowa"). Kredyt był indeksowany do waluty CHF, po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna CHF według Tabeli kursów kupno/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez X S.A.
W Umowie zastrzeżono, że spłata kredytu ma nastąpić w polskich złotych, z zastosowaniem kursu sprzedaży CHF obowiązującego w dniu wpływu środków do Banku, zgodnie z Tabelą kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez X S.A. (§ 10 ust. 2 i 8 Umowy). Do rozliczenia transakcji wypłat i spłat Kredytu stosowane były odpowiednio kursy kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez X S.A. walut zawartych w ofercie Banku obowiązujące w dniu dokonania transakcji. (§ 17 ust. 1 Umowy). Umowa została zawarta przez Państwa jako konsumentów. Zobowiązani byli Państwo do zwrotu przedmiotu kredytu wraz z odsetkami w 240 ratach miesięcznych.
Oprocentowanie kredytu na dzień sporządzenia umowy ustalone zostało na 4,950 % w skali roku, a po przedstawieniu w banku odpisu księgi wieczystej dla wskazanej w umowie kredytu nieruchomości zawierającego prawomocny wpis hipoteki na rzecz banku oraz prawa kredytobiorcy do tej nieruchomości, oprocentowanie kredytu będzie obniżone o 0,950 punktu procentowego (§ 2 pkt 1 i 2 Umowy). Kredyt został całkowicie spłacony, a łącznie w wykonaniu Umowy uiścili Państwo kwotę 650.189,89 PLN i 4.230,00 CHF. Pomiędzy Państwem a Bankiem powstał spór co do ważności Umowy oraz skuteczności jej postanowień.
Stoją Państwo na stanowisku, że Umowa zawiera postanowienia abuzywne, skutkujące jej nieważnością albo trwałą bezskutecznością. Bank stoi natomiast na stanowisku, że Umowa oraz jej postanowienia są ważne i skuteczne. Wnieśli Państwo przeciwko Bankowi pozew z dnia 20 maja 2024 r., w którym dochodzą Państwo zapłaty kwoty 650.189,89 zł oraz 4.230,00 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 20 marca 2024 r. do dnia zapłaty.
Roszczenie to wynika z nieważności Umowy kredytu, w czego konsekwencji świadczenia spełnione przez Państwa na rzecz Banku stanowią świadczenia nienależne podlegające zwrotowi na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 i 2 k.c. Nieważność Umowy wynika przede wszystkim z abuzywnego charakteru postanowień dotyczących indeksacji kredytu do CHF oraz zasad ustalania kursów kupna i sprzedaży CHF według tabeli kursowej Banku. Postanowienia te nie były indywidualnie uzgodnione z Państwem, nie określały obiektywnych i weryfikowalnych zasad ustalania kursu waluty, a w konsekwencji pozwalały Bankowi jednostronnie wpływać na wysokość zobowiązania kredytobiorców.
Po ich wyeliminowaniu Umowa, w Państwa ocenie, nie może być dalej wykonywana i jest nieważna albo trwale bezskuteczna.
Stanowisko to odpowiada aktualnej linii orzeczniczej dotyczącej kredytów indeksowanych i denominowanych do waluty obcej, w szczególności wynikającej z orzecznictwa TSUE dotyczącego dyrektywy 93/13 oraz uchwały pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, zgodnie z którą abuzywnego postanowienia dotyczącego sposobu określenia kursu waluty nie można zastąpić innym sposobem określenia kursu wynikającym z przepisów prawa lub zwyczajów, a w razie braku możliwości dalszego obowiązywania umowy nie wiąże ona stron także w pozostałym zakresie. Postępowanie toczy się przed Sądem Okręgowym w (...) pod sygn. akt (...).
Bank przedstawił Państwu projekt ugody, sporządzony w dniu 10 marca 2026 r., mający prowadzić do pełnego i ostatecznego zakończenia sporu pomiędzy stronami. W treści projektu ugody określani są Państwo łącznie jako „Klient”. Projekt ugody przewiduje, że ugoda ma zostać zawarta pomiędzy B. C. i A. C., zwanymi razem i z osobna „Klientem”, a Bankiem (...) S. A. z siedzibą w (...). W preambule projektu ugody wskazano, że: 1. Bank oraz Klient zawarli i wykonali umowę kredytu ewidencjonowanego na rachunku, którego ostatnie 12 cyfr to (...) („Umowa”). 2. Pomiędzy Stronami istnieje spór co do ważności Umowy (i jej postanowień).
Klient stoi na stanowisku, że Umowa zawiera postanowienia abuzywne (niedozwolone), skutkujące jej nieważnością. Klient złożył w Sądzie Okręgowym w pozew o ustalenie nieważności Umowy i zapłatę. Postępowanie toczy się pod sygn. akt (...) („Postępowanie z powództwa Klienta”). Bank stoi na stanowisku, że Umowa (i jej postanowienia) jest ważna. 3. Klient jest świadomy, że rozstrzygnięcie przez sąd w Postępowaniu z powództwa Klienta mogłoby być inne niż rozliczenia zawarte w tej Ugodzie (w tym wynik tego postępowania mógłby być korzystniejszy dla Klienta niż rozliczenia wskazane w tej Ugodzie).
Klient świadomie i dobrowolnie zdecydował się na zawarcie tej Ugody w celu: a. pełnego i ostatecznego uregulowania roszczeń Stron poprzez zapłatę przez Bank na rzecz Klienta kwoty uzgodnionej w Ugodzie b. zrzeczenia się przez Klienta roszczeń wobec Banku w związku z zawarciem i wykonywaniem Umowy (na dotychczasowych warunkach); c. zrzeczenia się przez Bank wszelkich dalszych roszczeń w związku z zawarciem i wykonywaniem Umowy ponad kwotę uzgodnioną w tej „Ugodzie”. Projekt ugody przewiduje ponadto, że złożą Państwo oświadczenia dotyczące świadomości możliwej abuzywności albo nieważności postanowień Umowy, możliwych skutków prawnych dalszego prowadzenia sporu oraz konsekwencji zawarcia ugody.
Zgodnie z § 1 ust. 2 projektu ugody: „Klient jest w pełni świadomy tego, że: a) Umowa zawiera postanowienia, które są podobne lub identyczne z postanowieniami uznawanymi przez sądy powszechne za postanowienia abuzywne (niedozwolone) (na podstawie art. 3851 i następnych Kodeksu cywilnego) albo nieważne (na podstawie ogólnych przepisów prawa polskiego) lub w odniesieniu do których kierowane są takie zarzuty, w tym przez organy administracji publicznej (w szczególności Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów).
Obejmuje to postanowienia dotyczące indeksacji/denominacji kredytu w walucie obcej, sposobu ustalania przez bank kursów walut, stosowania spreadu walutowego, zabezpieczeń kredytu, oprocentowania kredytu lub dotyczące ubezpieczeń (w tym opłaty z tytułu udzielenia kredytu z niskim wkładem własnym).
Lista takich przykładowych postanowień została przedstawiona w Załączniku A do Ugody; b) zgodnie z prawem polskim i unijnym, postanowienia abuzywne nie wiążą konsumenta, chyba że konsument, będąc świadomym ich abuzywnego charakteru i wynikających z tego konsekwencji wyrazi zgodę na związanie tymi postanowieniami w drodze wyraźnej, świadomej i dobrowolnej zgody; c) zgodnie z uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024 roku (III CZP 25/22), w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia Kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
W razie niemożliwości takiego ustalenia umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie i jest nieważna (trwale bezskuteczna); d) w sądach powszechnych podnoszone są zarzuty, że przed zawarciem umów kredytowych klienci otrzymywali od Banku niepełną lub nieodpowiednią informację o ryzyku walutowym (w szczególności o jego nieograniczonym charakterze) związanym z zawarciem i wykonywaniem umów kredytowych; na tej podstawie konsumenci mogliby podnosić roszczenia, na przykład w celu unieważnienia umów kredytowych lub uzyskania odszkodowania ze strony Banku.
Lista takich przykładowych roszczeń oraz rozstrzygnięć sądowych z tego tytułu została przedstawiona w Załączniku A do Ugody; e) ewentualne rozstrzygnięcie o roszczeniach zgłoszonych przez Klienta w Postępowaniu z powództwa Klienta przez sąd (lub innych roszczeniach, o których mowa w Załączniku A do Ugody), może być korzystniejsze dla Klienta niż rozliczenia wskazane w tej Ugodzie, zaś Bank mógłby dochodzić od Klienta - w postępowaniu zainicjowanym przez Klienta lub odrębnym (z powództwa Banku) zwrotu kwoty kapitału kredytu (która została określona w Umowie i na wniosek Klienta wypłacona, w wysokości 264.816,08 PLN), wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Sąd mógłby jednak oddalić takie roszczenie (w tym z powodu przedawnienia)". W tym samym postanowieniu projektu ugody wskazano również, że z uchwały pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, wynika, iż jeżeli umowa nie wiąże stron, a w wykonaniu tej umowy bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, zaś kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron.
Projekt ugody wskazuje również, że jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia. Zgodnie z § 1 ust. 3 projektu ugody: „Klient - świadomy powyższego - zdecydował się zawrzeć tę Ugodę, aby dobrowolnie i polubownie uregulować w sposób pełny i ostateczny wszelkie roszczenia Stron wynikające z i związane z Umową". W § 2 projektu ugody, zatytułowanym „Zrzeczenie się roszczeń przez Klienta i Bank.
Zakończenie postępowań sądowych", przewidziano następujące postanowienia: 1. Klient wyraźnie, świadomie i dobrowolnie wyraża zgodę na związanie go postanowieniami Umowy w ich dotychczasowym brzmieniu - w szczególności tymi, o których mowa w [§ 1 ust. 2a] powyżej, sprzeciwia się ich wyłączeniu z Umowy i przywróceniu sytuacji, w której znalazłby się, gdyby te postanowienia nie zostały zawarte w Umowie, a także przywraca im skuteczność z mocą wsteczną (tj. od daty zawarcia Umowy).
2. Klient wyraźnie, świadomie i dobrowolnie, w pełni zrzeka się odstępuje od i rezygnuje z: a. powoływania się na niedozwolony charakter jakichkolwiek postanowień Umowy lub jej nieważność, w tym w zakresie wynikającym z wyroku sądu I instancji wydanym w Postępowaniu z powództwa Klienta; b. skierowania ewentualnego wyroku wydanego w Postępowaniu z powództwa Klienta do egzekucji, w tym w szczególności w zakresie ewentualnych kwot zasądzonych przez sąd I instancji od Banku na rzecz Klienta; c. dochodzenia innych roszczeń pieniężnych wynikających z lub związanych z zawarciem Umowy oraz zakresem informacji, jakie Klient otrzymał od Banku przed zawarciem Umowy (w tym dotyczących ryzyka kursowego), obejmujących w szczególności roszczenia o zapłatę kwot innych niż te już zasądzone na rzecz Klienta przez sąd I instancji w Postępowaniu z powództwa Klienta (w tym roszczenia o (i) wynagrodzenie za korzystanie przez Bank ze środków pieniężnych wpłaconych przez Klienta, (ii) odszkodowanie lub zadośćuczynienie za szkodę majątkową i/lub niemajątkową poniesioną przez Klienta i/lub (iii) waloryzację środków pieniężnych wpłaconych przez Klienta).
3. Ponadto, Klient zobowiązuje się, w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia zawarcia Ugody, złożyć pismo procesowe, w którym cofnie pozew (wraz ze zrzeczeniem się roszczeń) z uwagi na zawartą Ugodę, oraz przesłać odpis tego pisma procesowego do pełnomocnika Banku (wraz z potwierdzeniem nadania do Sądu).
4. Z kolei Bank: a) zobowiązuje się, w terminie 14 dni kalendarzowych od wystąpienia ostatniego z dwóch zdarzeń: (i) dnia zawarcia ugody lub (ii) otrzymania pisma procesowego Klienta dotyczącego cofnięcia pozwu Klienta (wraz z potwierdzeniem nadania do Sądu), złożyć pismo procesowe, w którym cofnie wniosek o zasądzenie kosztów: b) poniesie koszty związane z Postępowaniem z powództwa Klienta, w tym koszty zastępstwa procesowego Klienta w wysokości do jednokrotności stawki minimalnej określonej w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie lub Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, które wynoszą 10.800,00 PLN płatne w terminie oznaczonym w § 3 ust 3. Bank wypłaci kwotę na rachunek należący do (...) sp. p. oraz opłatę sądową od pozwu w kwocie 1.000,00 PLN i opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 PLN, płatne w terminie oznaczonym w § 3 ust 3. Bank wypłaci kwotę na rachunek wskazany w załączniku C. W celu uniknięcia wątpliwości, każda ze Stron zrzeka się wszelkich roszczeń, jakie może mieć względem drugiej Strony w związku z kosztami Postępowania z powództwa Klienta, w tym kosztami zastępstwa procesowego, ponad koszty uzgodnione w zdaniu pierwszym.
Każda ze Stron zobowiązuje się nie dochodzić takich kosztów od drugiej Strony.
5. Klient i Bank zgodnie postanawiają, że zapłata przez Bank na rzecz Klienta kwoty określonej w [§ 3 ust. 3] poniżej będzie skutkować wygaśnięciem wzajemnych roszczeń Klienta i Banku związanych z zawarciem i wykonaniem Umowy, a także umorzeniem Postępowania z powództwa Klienta (wobec cofnięcia przez Klienta pozwu).” W § 3 projektu ugody, zatytułowanym „Zwolnienie Klienta z długu", przewidziano następujące postanowienia: 1. Strony zgodnie potwierdzają, że Bank wypłacił na rzecz Klienta kwotę 264.816,08 PLN, a na dzień sporządzenia Ugody, Klient zapłacił na rzecz Banku kwotę 650.189,87 PLN i/lub 4.233,84 CHF, a w efekcie spłacił kredyt w całości.
Klient potwierdza, że Bank wypłacił kwotę, o której mowa w zdaniu pierwszym oraz że kwoty wskazane w zdaniu drugim zostały zapłacone w wykonaniu Umowy, uznaje uprawnienie Banku do otrzymania tych kwot i nie zgłasza żadnych roszczeń względem tych kwot, bez uszczerbku dla rozliczenia, o którym mowa w [§ 3 ust. 3] poniżej. 2. Zgodnie z informacją zawartą w księgach rachunkowych Banku, na dzień sporządzenia Ugody kredyt został spłacony w całości, a saldo zadłużenia wynosi 0 PLN.
3. W ramach pełnego i ostatecznego rozliczenia roszczeń stron wynikających z Umowy lub w związku z nią, Bank zobowiązuje się do zapłaty na rzecz Klienta kwoty 350.000,00 PLN w terminie 30 dni kalendarzowych od wystąpienia ostatniego ze zdarzeń: a) zawarcia Ugody lub b) otrzymania przez Bank pisma procesowego Klienta dotyczącego cofnięcia pozwu w Postępowaniu z powództwa Klienta (z potwierdzeniem nadania do Sądu), lub c) otrzymania przez Bank pisemnej dyspozycji Klienta dotyczącej wypłaty. Formularz dyspozycji wypłaty stanowi Załącznik C do Ugody.
4. Z dniem zawarcia Ugody Bank potwierdza, że nie przysługują mu wobec Klienta żadne dalej idące roszczenia wynikające z Umowy lub w związku z nią i dla uniknięcia wszelkich wątpliwości zrzeka się wszelkich takich roszczeń. 5. Jeżeli w chwili zawarcia Ugody Bank nie wystawił i wysłał do Klienta dokumentów zwalniających zabezpieczenie wierzytelności wynikających z Umowy, w tym pozwalających na wykreślenie hipoteki wpisanej na rzecz Banku, Bank uczyni to zgodnie z postanowieniami Umowy”.
W Załączniku A pkt 4 - Oświadczenia i zapewnienia klienta zawarte w ugodzie Klient oświadcza, że: jest świadomy, że Umowa: · zawiera postanowienia, które są podobne lub identyczne z postanowieniami uznawanymi przez sądy powszechne za postanowienia abuzywne (niedozwolone) (na podstawie art. 3851 i następnych Kodeksu cywilnego) albo nieważne (na podstawie ogólnych przepisów prawa polskiego), lub w odniesieniu do których kierowane są takie zarzuty, w tym przez organy administracji publicznej (w szczególności Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów); · zgodnie z prawem polskim i unijnym, postanowienia abuzywne nie wiążą konsumenta, chyba że konsument, będąc świadomym ich abuzywnego charakteru i wynikających z tego konsekwencji wyrazi zgodę na związanie tymi postanowieniami w drodze wyraźnej, świadomej i dobrowolnej zgody.
Ponadto, Klient, mając świadomość powyższego: · wyraźnie, świadomie i dobrowolnie wyraża zgodę na związanie go postanowieniami Umowy w ich dotychczasowym brzmieniu, sprzeciwia się ich wyłączeniu z Umowy i przywróceniu sytuacji, w której znalazłby się, gdyby te postanowienia nie zostały zawarte w Umowie, a także przywraca im skuteczność z mocą wsteczną (tj. od daty zawarcia Umowy) w pełni zrzeka się, odstępuje od i rezygnuje z: - powoływania się na niedozwolony charakter jakichkolwiek postanowień Umowy lub jej nieważność; dochodzenia wszelkich powiązanych z tym roszczeń, w tym roszczeń pieniężnych wynikających z lub związanych z zawarciem Umowy oraz zakresem informacji, jakie Klient otrzymał od Banku przed zawarciem Umowy (w tym dotyczących ryzyka kursowego), obejmujących zarówno: · roszczenia o zwrot wszystkich zapłaconych rat kapitałowo-odsetkowych (i innych uiszczonych na rzecz Banku opłat, prowizji, składek i opłat ubezpieczeniowych), wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, · jak również roszczenia o zapłatę kwot innych niż powyższe (w tym roszczenia o (i) wynagrodzenie za korzystanie przez Bank ze środków pieniężnych wpłaconych przez Klienta, (ii) odszkodowanie lub zadośćuczynienie za szkodę majątkową i/lub niemajątkową poniesioną przez Klienta i/lub (iii) waloryzację środków pieniężnych wpłaconych przez Klienta); · wyraża zgodę na to, że zapłata przez Bank na rzecz Klienta kwoty uzgodnionej w Ugodzie będzie skutkować wygaśnięciem wzajemnych roszczeń Klienta i Banku związanych z zawarciem i wykonaniem Umowy, a także umorzeniem Postępowania z powództwa Klienta (wobec cofnięcia przez Klienta pozwu).” Wskazują Państwo, że kwota 350.000 zł nie została w projekcie ugody określona wprost jako „zwrot nienależnego świadczenia” ani jako „zwrot nadpłaty”.
Jednocześnie kwota ta nie została również określona jako odszkodowanie, zadośćuczynienie, wynagrodzenie za zrzeczenie się roszczeń, odsetki, waloryzacja ani jako inne świadczenie oderwane od rozliczenia Umowy. Kwota 350.000 zł ma zostać wypłacona w związku z istniejącym sporem dotyczącym ważności Umowy, skuteczności jej postanowień oraz Państwa roszczeń o zwrot świadczeń spełnionych na rzecz Banku w wykonaniu nieważnej Umowy. Stoją Państwo na stanowisku, że ekonomicznie kwota ta odpowiada częściowemu zwrotowi środków uprzednio wpłaconych przez Państwa na rzecz Banku w wykonaniu Umowy.
Zgodnie z projektem ugody Bank wypłacił na Państwa rzecz kwotę 264.816,08 zł, natomiast Państwo zapłacili na rzecz Banku kwotę 650.189,87 zł i 4.233,84 CHF. Sama różnica pomiędzy kwotą zapłaconą przez Państwa na rzecz Banku w złotych polskich a kwotą wypłaconego kapitału wynosi 385.373,79 zł, bez uwzględniania dodatkowej kwoty 4.233,84 CHF. Kwota 350.000 zł jest zatem niższa niż różnica pomiędzy kwotą wypłaconego kapitału a kwotą wpłaconą przez Państwa na rzecz Banku w złotych polskich.
W konsekwencji zawarcie ugody i wypłata kwoty 350.000 zł nie doprowadzi do sytuacji, w której otrzymają Państwo od Banku kwotę przewyższającą wartość środków wcześniej wpłaconych przez Państwa na rzecz Banku ponad kwotę kapitału udostępnionego przez Bank.
Powzięli Państwo wątpliwość, czy wypłata kwoty 350.000 zł przez Bank na podstawie ugody w opisanym wyżej kształcie będzie stanowiła dla Państwa przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, w szczególności przy uwzględnieniu, że projekt ugody przewiduje jednocześnie potwierdzenie związania Państwa postanowieniami Umowy w dotychczasowym brzmieniu, rezygnację z powoływania się na abuzywność albo nieważność Umowy oraz uznanie uprawnienia Banku do otrzymania kwot zapłaconych w wykonaniu Umowy, „bez uszczerbku dla rozliczenia, o którym mowa w § 3 ust. 3”.
Powzięli Państwo również wątpliwość czy zwrot kosztów procesu przewidziany w projekcie ugody, tj. kwoty 10.800 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, kwoty 1.000 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu oraz kwoty 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, będzie stanowił dla Państwa przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Uzupełnienie zdarzenia przyszłego Na wstępie wskazują Państwo, że projekt ugody nie zawiera odrębnego postanowienia opisującego szczegółowy sposób wyliczenia kwoty 350.000 zł.
Projekt ugody nie posługuje się również wprost określeniami nadpłata kredytu, nadpłata odsetek, zwrot nienależnego świadczenia ani potrącenie wzajemnych wierzytelności. Projekt ugody określa kwotę 350.000 zł jako kwotę płatną przez Bank na Państwa rzecz „w ramach pełnego i ostatecznego rozliczenia roszczeń stron wynikających z Umowy lub w związku z nią". Zgodnie z projektem ugody Bank wypłacił na Państwa rzecz kwotę 264.816,08 zł, natomiast Państwo zapłacili na rzecz Banku kwotę 650.189,87 zł i 4.233,84 CHF. Kredyt został spłacony w całości, a saldo zadłużenia wynosi 0,00 zł.
Na pytanie dotyczące czy kwota 350 000 zł zostanie wypłacona w związku z odstąpieniem od dochodzenia roszczeń związanych z umową kredytową na drodze sądowej wskazali Państwo, że zostanie ona wypłacona w związku z zawarciem ugody, która przewiduje zakończenie postępowania sądowego prowadzonego z Państwa powództwa przeciwko Bankowi. Postępowanie sądowe dotyczy Państwa roszczeń związanych z kwestionowaną ważnością Umowy kredytu oraz abuzywnym charakterem jej postanowień. Dochodzą Państwo od Banku zwrotu świadczeń spełnionych w wykonaniu Umowy, której ważność została przez Państwa zakwestionowana.
Projekt ugody przewiduje, że cofną Państwo pozew wraz ze zrzeczeniem się roszczeń, a zapłata przez Bank kwoty 350.000 zł będzie skutkować wygaśnięciem wzajemnych roszczeń Państwa i Banku związanych z zawarciem i wykonaniem Umowy. Kwota 350.000 zł jest świadczeniem Banku służącym zamknięciu sporu o rozliczenie Umowy, w ramach którego domagają się Państwo zwrotu środków wpłaconych do Banku w wykonaniu kwestionowanej Umowy. Cofnięcie pozwu i zrzeczenie się roszczeń są elementem tego samego mechanizmu ugodowego - Bank wypłaca uzgodnioną kwotę, a Państwo kończą postępowanie i rezygnują z dalszego dochodzenia roszczeń związanych z Umową.
Wypłata kwoty 350.000 zł prowadzi więc do definitywnego rozliczenia sporu wynikającego z Umowy albo pozostającego z nią w związku, którego przedmiotem są przede wszystkim świadczenia spełnione przez Państwa na rzecz Banku.
Na pytanie czy kwota 350 000 zł stanowi zwrot środków, które zostały wpłacone przez Państwa do banku tytułem spłaty rat kredytowo-odsetkowych, a które w wyniku ustaleń przyjętych w ugodzie, zostały uznane za nadpłatę kredytu bądź nadpłatę odsetek (czyli uznane za środki wpłacone do banku ponad wartość spłat należnych bankowi z tytułu ważnej umowy kredytu) wskazali Państwo, że kwota ta została przyjęta przez strony jako kwota końcowego rozliczenia sporu dotyczącego Umowy i świadczeń spełnionych przez Państwa na rzecz Banku. Kwota ta odnosi się do części środków uprzednio wpłaconych przez Państwa do Banku tytułem wykonywania Umowy.
Potwierdzili Państwo, że kwota ta mieści się w kwocie wpłaconej przez Państwa w wykonywaniu umowy kredytu. Kwota 350.000 zł jest niższa od kwoty wpłat dokonanych przez Państwa na rzecz Banku w złotych polskich. Jest również niższa od różnicy pomiędzy kwotą wpłaconą przez Państwa do Banku w złotych polskich a kwotą kapitału wskazaną w projekcie ugody jako wypłaconą przez Bank.
W odpowiedzi na pytanie dotyczące tego, czy wskazana kwota stanowi zwrot środków wpłaconych przez Państwa do banku, które zostały w ugodzie uznane za nienależne bankowi wyjaśnili Państwo, że kwota 350.000 zł stanowi rozliczenie sporu dotyczącego ważności Umowy, abuzywności jej postanowień oraz Państwa roszczeń o zwrot świadczeń spełnionych na rzecz Banku w wykonaniu tej Umowy. W projekcie ugody wskazano, że Umowa zawiera postanowienia podobne lub identyczne z postanowieniami uznawanymi przez sądy powszechne za abuzywne albo nieważne.
Dotyczy to w szczególności postanowień odnoszących się do indeksacji kredytu w walucie obcej, sposobu ustalania przez Bank kursów walut, stosowania spreadu walutowego oraz ryzyka walutowego. Projekt ugody odwołuje się również do skutków prawnych takiej abuzywności. Wskazano w nim, że zgodnie z prawem polskim i unijnym postanowienia abuzywne nie wiążą konsumenta, chyba że konsument, świadomy ich abuzywnego charakteru i skutków, wyrazi zgodę na związanie tymi postanowieniami. Z projektu ugody wynika więc, że podstawą sporu objętego ugodą jest możliwość uznania postanowień Umowy za abuzywne, a w konsekwencji możliwość uznania, że Umowa nie wiąże stron w całości.
Skutkiem takiego rozstrzygnięcia byłoby rozliczenie świadczeń spełnionych przez strony w wykonaniu Umowy. Po Państwa stronie oznaczałoby to roszczenie o zwrot środków wpłaconych do Banku, a po stronie Banku roszczenie o zwrot wypłaconego kapitału. Kwota 350.000 zł została przewidziana właśnie na tle tego sporu i możliwych skutków prawnych. Jest wypłacana w celu ugodowego zakończenia postępowania sądowego, w którym dochodzą Państwo zwrotu świadczeń spełnionych na rzecz Banku w wykonaniu kwestionowanej Umowy. Projekt ugody wskazuje, że rozstrzygnięcie sądu mogłoby być inne niż rozliczenia przyjęte w ugodzie, w tym korzystniejsze dla Państwa.
Oznacza to, że wypłata kwoty 350.000 zł odpowiada funkcjonalnie częściowemu rozliczeniu Państwa roszczeń o zwrot środków wpłaconych do Banku w związku z Umową. Projekt ugody nie wskazuje innych przyczyn wypłaty tej kwoty. Kwota 350.000 zł nie została w projekcie ugody określona jako odszkodowanie, zadośćuczynienie, odsetki, waloryzacja, wynagrodzenie za korzystanie z kapitału ani wynagrodzenie za samo zrzeczenie się roszczeń.
Z treści projektu ugody wynika, że jest to kwota wypłacana w ramach końcowego rozliczenia wzajemnych roszczeń stron związanych z Umową - Bank wypłaca Państwu 350.000 zł, Państwo nie dokonują żadnej płatności na rzecz Banku, a po wykonaniu ugody roszczenia obu stron związane z Umową wygasają. W odpowiedzi na drugie wezwanie wyjaśnili Państwo, że otrzymają Państwo od Banku kwotę 350.000 zł tytułem częściowego zwrotu środków uprzednio wpłaconych przez Państwa na rzecz Banku tytułem spłaty rat kredytowych, w ramach ugodowego rozliczenia roszczeń wynikających z Umowy kredytu.
Zawarcie ugody prowadzi do częściowego zwrotu środków wpłaconych przez Państwa i ostatecznego rozliczenia wzajemnych roszczeń stron. Otrzymają Państwo uzgodnioną kwotę, a w związku z wykonaniem ugody zakończone zostanie postępowanie sądowe dotyczące dochodzonego przez Państwa roszczenia o zwrot świadczeń spełnionych w wykonaniu kwestionowanej Umowy. Wydatki związane ze spłatą kredytu nie były zaliczane przez Państwa do kosztów uzyskania przychodów. Umowa kredytu została zawarta przez Państwa jako konsumentów, a spłaty rat kredytowych były dokonywane z Państwa prywatnych środków.
Potwierdzili Państwo, że ponieśli Państwo koszty postępowania sądowego, których zwrot przewiduje projekt ugody a koszty procesu objęte zwrotem nie zostały wcześniej Państwu zwrócone ani zaliczone przez Państwa do kosztów uzyskania przychodów.
Pytania
1. Czy kwota 350.000 zł, którą Bank wypłaci Państwu na podstawie opisanej ugody, będzie stanowiła dla Państwa przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych? 2. Czy zwrot kosztów procesu przewidziany w projekcie ugody, tj. zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 10.800 zł, opłaty sądowej od pozwu w kwocie 1.000 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, będzie stanowił dla Państwa przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?
3. Czy w przypadku otrzymania od Banku informacji PIT-11 obejmującej kwotę 350.000 zł albo kwoty zwrotu kosztów procesu, będą Państwo zobowiązani do wykazania tych kwot w zeznaniu rocznym i zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych? 4. W przypadku uznania przez Organ, że kwota 350.000 zł albo którakolwiek z kwot wskazanych w pytaniu nr 3 stanowi przychód podatkowy, czy przychód ten powinien zostać zakwalifikowany jako przychód z innych źródeł opodatkowany według skali podatkowej, a nie jako przychód opodatkowany stawką 19%?
Państwa stanowisko w sprawie
Ad. 1 Państwa zdaniem, kwota 350.000 zł, którą Bank wypłaci Państwu na podstawie opisanej ugody, nie będzie stanowiła dla Państwa przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Kwota ta będzie stanowiła ekonomicznie częściowy zwrot środków uprzednio wpłaconych przez Państwa na rzecz Banku w wykonaniu spornej Umowy, a nie nowe, definitywne przysporzenie majątkowe.
Państwa zdaniem, okoliczność, że projekt ugody przewiduje potwierdzenie związania postanowieniami Umowy, rezygnację z powoływania się na niedozwolony charakter postanowień Umowy lub jej nieważność oraz uznanie uprawnienia Banku do otrzymania kwot zapłaconych w wykonaniu Umowy, nie zmienia kwalifikacji podatkowej kwoty 350.000 zł. Postanowienia te stanowią element wzajemnych ustępstw stron typowych dla ugody i służą zakończeniu sporu co do ważności Umowy oraz roszczeń związanych z jej wykonywaniem. Nie zmieniają one ekonomicznego charakteru wypłaty, która mieści się w kwocie środków wcześniej wpłaconych przez Państwa na rzecz Banku ponad kwotę kapitału udostępnionego przez Bank. Ad.
2 Państwa zdaniem, zwrot kosztów procesu przewidziany w projekcie ugody, tj. zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 10.800 zł, opłaty sądowej od pozwu w kwocie 1.000 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, nie będzie stanowił dla Państwa przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Kwoty te mają charakter zwrotu kosztów poniesionych albo należnych w związku z prowadzeniem postępowania przeciwko Bankowi i nie prowadzą do Państwa wzbogacenia. Ad.
3 Państwa zdaniem, jeżeli Bank wystawi informację PIT-11 obejmującą kwotę 350.000 zł albo kwoty zwrotu kosztów procesu, samo wystawienie informacji P1T-11 nie będzie przesądzało o powstaniu przychodu podatkowego po Państwa stronie. Jeżeli otrzymane kwoty nie będą stanowiły przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie będą Państwo zobowiązani do wykazania ich w zeznaniu rocznym ani do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych. Ad. 4 Państwa zdaniem, kwota 350.000 zł nie będzie stanowiła przychodu podatkowego, wobec czego nie powstanie konieczność kwalifikowania jej do któregokolwiek źródła przychodów ani ustalania właściwej stawki podatku.
Gdyby jednak Organ uznał, że kwota ta stanowi przychód podatkowy, mogłaby zostać zakwalifikowana co najwyżej jako przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, opodatkowany według skali podatkowej. Nie ma podstaw do uznania, że kwota ta stanowi przychód z kapitałów pieniężnych albo inne świadczenie objęte 19% podatkiem zryczałtowanym. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają co do zasady wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów zwolnionych od podatku oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, z zastrzeżeniami wskazanymi w tym przepisie. Nie każda wypłata środków pieniężnych na rzecz podatnika stanowi jednak przychód podatkowy. Przychodem może być wyłącznie takie świadczenie, które prowadzi do realnego, definitywnego i trwałego przysporzenia majątkowego po stronie podatnika.
Jeżeli podatnik otrzymuje zwrot środków, które wcześniej zostały przez niego zapłacone na rzecz innego podmiotu, to nie dochodzi do powstania nowego przysporzenia, lecz jedynie do częściowego odwrócenia wcześniejszego uszczuplenia majątkowego. W przypadku stwierdzenia nieważności Umowy rozliczenie stron następowałoby według konstrukcji dwóch niezależnych roszczeń o zwrot świadczeń nienależnych. Przysługiwałoby Państwu wobec Banku roszczenie o zwrot świadczeń spełnionych przez Państwa w wykonaniu nieważnej Umowy, tj. co najmniej kwoty 650.189,89 zł oraz kwoty 4.230 CHF dochodzonych pozwem.
Bankowi przysługiwałoby natomiast odrębne roszczenie o zwrot kapitału wypłaconego Państwu tj. 264.816,08 zł. Różnica pomiędzy samą kwotą wpłaconą przez Państwa na rzecz Banku w złotych polskich a kwotą kapitału wskazaną w projekcie ugody wynosi 385.373,79 zł, bez uwzględniania wpłat dokonanych w CHF. Kwota 350.000 zł, którą Bank zobowiązuje się wypłacić Państwu w ramach ugody, jest zatem niższa niż nadwyżka świadczeń spełnionych przez Państwa na rzecz Banku ponad kwotę kapitału udostępnionego przez Bank.
Chociaż projekt ugody nie posługuje się wprost pojęciem potrącenia ani nie opisuje rozliczenia stron jako potrącenia wzajemnych wierzytelności, to ekonomiczny sens ugody odpowiada rozliczeniu kompensacyjnemu wzajemnych roszczeń stron wynikających z nieważności albo kwestionowanej skuteczności Umowy. W wyniku ugody Bank zobowiązuje się do wypłaty na Państwa rzecz kwoty 350.000 zł, natomiast Państwo nie dokonują żadnej płatności na rzecz Banku. Oznacza to, że w ramach ugody strony przyjmują taki wynik rozliczenia, jak gdyby roszczenie Banku o zwrot kapitału zostało uwzględnione przy ustalaniu kwoty należnej Państwu z tytułu zwrotu świadczeń spełnionych przez Państwa na rzecz Banku.
Powyższe potwierdza, że wypłata kwoty 350.000 zł nie stanowi dla Państwa nowego, definitywnego przysporzenia majątkowego. Kwota ta nie jest świadczeniem dodatkowym, odszkodowaniem, zadośćuczynieniem, wynagrodzeniem za zrzeczenie się roszczeń ani odsetkami. Jest ona ekonomicznie częścią rozliczenia wzajemnych roszczeń stron powstałych na tle spornej Umowy i odpowiada częściowemu zwrotowi środków wcześniej wpłaconych przez Państwa na rzecz Banku. Gdyby strony nie zawarły ugody nadal dochodziliby Państwo w postępowaniu sądowym zwrotu świadczeń spełnionych na rzecz Banku jako świadczeń nienależnych.
Ugoda prowadzi jedynie do kompromisowego ograniczenia wysokości tego roszczenia i jego polubownego rozliczenia. Rezygnują Państwo z dochodzenia pozostałej części swoich roszczeń, a Bank wypłaca uzgodnioną kwotę i zrzeka się dalszych roszczeń wobec Państwa. Taka konstrukcja nie zmienia restytucyjnego charakteru wypłaty po Państwa stronie. Bez znaczenia dla oceny podatkowej powinno pozostawać to, że projekt ugody nie posługuje się wprost określeniem „zwrot nienależnego świadczenia” albo „zwrot nadpłaty”. O podatkowej kwalifikacji świadczenia nie powinno decydować wyłącznie nazewnictwo użyte w ugodzie, lecz rzeczywisty charakter ekonomiczny wypłaty.
Nie zmienia tej oceny również to, że projekt ugody przewiduje potwierdzenie związania postanowieniami Umowy w dotychczasowym brzmieniu, sprzeciw wobec ich wyłączenia z Umowy oraz rezygnację z powoływania się na niedozwolony charakter postanowień Umowy lub jej nieważność. Postanowienia te są elementem kompromisu ugodowego, a nie podstawą do uznania, że Bank wypłaca Państwu nowe, samoistne świadczenie oderwane od wcześniejszych wpłat. Kwota 350.000 zł nie została określona w projekcie ugody jako odszkodowanie, zadośćuczynienie, wynagrodzenie za zrzeczenie się roszczeń, odsetki ani waloryzacja.
Projekt ugody przewiduje jedną kwotę wypłacaną w ramach pełnego i ostatecznego rozliczenia roszczeń stron wynikających z Umowy lub pozostających z nią w związku. Skoro kwota ta mieści się w wartości środków uprzednio zapłaconych przez Państwa na rzecz Banku ponad kwotę kapitału, powinna zostać potraktowana jako częściowy zwrot tych środków, a nie jako przychód podatkowy. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w linii interpretacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej dotyczącej ugód zawieranych przez kredytobiorców z bankami w związku ze sporami dotyczącymi kredytów walutowych.
W szczególności w interpretacji indywidualnej z dnia 25 czerwca 2026 r., sygn. 0112-KDIL2-1.4011.460.2026.2.MKA, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał za prawidłowe stanowisko podatników w stanie faktycznym obejmującym zawarcie ugody z bankiem po całkowitej spłacie kredytu, przy jednoczesnym potwierdzeniu związania postanowieniami umowy, zrzeczeniu się powoływania na abuzywność albo nieważność umowy, cofnięciu pozwu oraz wypłacie przez bank określonej kwoty w ramach pełnego i ostatecznego rozliczenia roszczeń stron.
Dla DKIS istotne było to, że ekonomicznie wypłacana kwota stanowiła zwrot części środków wcześniej zapłaconych przez kredytobiorców na rzecz banku, mimo że ugoda nie posługiwała się wprost pojęciem zwrotu nienależnych rat. Powyższa interpretacja dotyczyła ugody o zbliżonej konstrukcji, obejmującej oświadczenia kredytobiorców o zgodzie na związanie postanowieniami umowy, rezygnację z powoływania się na niedozwolony charakter postanowień lub nieważność umowy, cofnięcie pozwu wraz ze zrzeczeniem się roszczeń oraz rozliczenie pieniężne dokonywane przez bank w ramach pełnego i ostatecznego rozliczenia roszczeń stron.
Podobne stanowisko wynika z interpretacji indywidualnej z dnia 27 grudnia 2023 r., sygn. 0115-KDIT2.4011.491.2023.2.ŁS, w której wskazano, że rozliczenia dokonywane na podstawie ugody nie powinny być oceniane w oderwaniu od rozliczeń wynikających z umowy kredytu. Jeżeli kredytobiorca otrzymuje ekwiwalent środków pieniężnych, które wcześniej przekazał bankowi w ramach spłaty kredytu, a w łącznym rozliczeniu umowy i ugody nie dochodzi do sytuacji, w której kredytobiorca uiściłby na rzecz banku kwotę niższą niż otrzymany kapitał, wypłata nie stanowi realnego przysporzenia majątkowego.
Również w interpretacji indywidualnej z dnia 12 marca 2026 r., sygn. 0114-KDIP3-2.4011.29.2026.2.BM, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zaakceptował stanowisko, że kwota wypłacana przez bank w ramach ugody dotyczącej kredytu mieszkaniowego nie stanowi przychodu w zakresie, w jakim stanowi rozliczenie środków nadpłaconych albo nienależnie pobranych przez bank.
Państwa stanowisko odpowiada również ogólnej zasadzie przyjmowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którą opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlega jedynie definitywne przysporzenie majątkowe, natomiast zwrot wcześniej poniesionego wydatku nie prowadzi do powstania przychodu, ponieważ podatnik odzyskuje aktywa, które wcześniej posiadał. W konsekwencji wypłata kwoty 350.000 zł nie będzie stanowiła dla Państwa przychodu z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie będzie również stanowiła przychodu z kapitałów pieniężnych ani świadczenia objętego 19% podatkiem zryczałtowanym.
Brak jest podstaw do uznania, że kwota ta stanowi odsetki, dyskonto, przychód z udziału w zyskach osób prawnych albo inne świadczenie wymienione w przepisach dotyczących przychodów z kapitałów pieniężnych. Jeżeli po Państwa stronie nie powstanie przychód podatkowy, nie powstanie również dochód podlegający opodatkowaniu. Nie będą Państwo zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego od otrzymanej kwoty ani do wykazania jej w zeznaniu rocznym. Ewentualne wystawienie przez Bank informacji PIT-11 nie powinno samoistnie kreować obowiązku podatkowego po Państwa stronie.
Informacja PIT-11 ma charakter informacyjny i nie przesądza o powstaniu przychodu, jeżeli z przepisów prawa materialnego wynika, że przychód nie powstał. W konsekwencji, gdyby Bank wystawił PIT-11 obejmujący kwotę 350.000 zł, Państwo nadal nie powinni być zobowiązani do wykazania tej kwoty w zeznaniu rocznym, jeżeli Organ potwierdzi, że kwota ta nie stanowi przychodu podatkowego. Odnosząc się do zwrotu kosztów procesu, należy wskazać, że kwoty te mają charakter kompensacyjny. Zwrot kosztów zastępstwa procesowego, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa służy pokryciu kosztów związanych z dochodzeniem ochrony prawnej przeciwko Bankowi.
W zakresie, w jakim kwoty te odpowiadają kosztom poniesionym albo należnym w związku z prowadzeniem postępowania, nie prowadzą one do Państwa wzbogacenia. Zwrot kosztów procesu nie jest świadczeniem otrzymywanym w oderwaniu od poniesionych albo należnych wydatków. Jego funkcją jest wyrównanie kosztów związanych z postępowaniem sądowym i ugodowym. Z tego względu także kwoty 10.800 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, 1.000 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa nie powinny być traktowane jako Państwa przychód podatkowy. Kwota 350.000 zł wypłacona przez Bank na podstawie ugody będzie dla Państwa podatkowo neutralna.
Będzie ona stanowiła ekonomicznie częściowy zwrot środków uprzednio zapłaconych przez Państwa na rzecz Banku w wykonaniu spornej Umowy, a nie nowe, definitywne przysporzenie majątkowe. Również zwrot kosztów procesu przewidziany w projekcie ugody nie będzie prowadził do powstania przychodu podatkowego. W konsekwencji nie będą Państwo zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od tych kwot ani do wykazania ich w zeznaniu rocznym.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z jego treścią: Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania.
Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą: · dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz · dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).
Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy: Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów. Z przepisu tego wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu.
Ten z kolei jest definiowany przez ustawodawcę w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Ustawodawca przyjął zasadę, że przychodami są: 1) pieniądze i wartości pieniężne, które: · zostały otrzymane przez podatnika – czyli takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”; · zostały postawione do dyspozycji podatnika – czyli takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.
2) wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń – czyli takie przysporzenia majątkowe, które mają postać: · świadczeń w naturze (otrzymane rzeczy lub prawa); · nieodpłatnych świadczeń innych niż świadczenia w naturze (np. otrzymane usługi). Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.
Z uwagi na wyróżnienie przez ustawodawcę przychodów o charakterze niepieniężnym, uznaje się, że przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy jest nie tylko uzyskanie przez podatnika nowych aktywów, ale także zmniejszenie jego pasywów. Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy: Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek.
Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Natomiast ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795): Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać. Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji.
Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich.
Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody. W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody.
Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać. Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę w przytoczonym już wcześniej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego. O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Z treści wniosku wynika, że w 2006 r. zawarli Państwo z poprzednikiem prawnym Strony pozwanej umowę kredytu. Kredyt był indeksowany do waluty CHF, po przeliczeniu wypłaconej kwoty w wysokości 264.816,08 PLN zgodnie z kursem kupna CHF według Tabeli kursów kupno/sprzedaży dla kredytów hipotecznych. Kredyt został całkowicie spłacony, a łącznie w wykonaniu Umowy uiścili Państwo kwotę 650.189,89 PLN i 4.230 CHF. Pomiędzy Państwem a Bankiem powstał spór co do ważności Umowy oraz skuteczności jej postanowień. Stoją Państwo na stanowisku, że Umowa zawiera postanowienia abuzywne, skutkujące jej nieważnością albo trwałą bezskutecznością.
Bank stoi natomiast na stanowisku, że Umowa oraz jej postanowienia są ważne i skuteczne. W 2024 r. wnieśli Państwo przeciwko Bankowi pozew, w którym dochodzą Państwo zapłaty wpłaconych kwot wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Postępowanie toczy się przed Sądem Okręgowym. Bank przedstawił Państwu projekt ugody, sporządzony w dniu 10 marca 2026 r., mający prowadzić do pełnego i ostatecznego zakończenia sporu pomiędzy stronami. Zgodnie z projektem ugody w ramach pełnego i ostatecznego rozliczenia roszczeń stron wynikających z Umowy lub w związku z nią, Bank zobowiązuje się do zapłaty na Państwa rzecz kwoty 350.000 PLN.
Powzięli Państwo wątpliwość, czy wypłata kwoty 350.000 zł przez Bank na podstawie ugody w opisanym wyżej kształcie będzie stanowiła dla Państwa przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, w szczególności przy uwzględnieniu, że projekt ugody przewiduje jednocześnie potwierdzenie związania Państwa postanowieniami Umowy w dotychczasowym brzmieniu, rezygnację z powoływania się na abuzywność albo nieważność Umowy oraz uznanie uprawnienia Banku do otrzymania kwot zapłaconych w wykonaniu Umowy, „bez uszczerbku dla rozliczenia, o którym mowa w § 3 ust. 3”.
Wskazali Państwo, że kwota 350.000 zł nie została w projekcie ugody określona wprost jako „zwrot nienależnego świadczenia” ani jako „zwrot nadpłaty”. Jednocześnie kwota ta nie została również określona jako odszkodowanie, zadośćuczynienie, wynagrodzenie za zrzeczenie się roszczeń, odsetki, waloryzacja ani jako inne świadczenie oderwane od rozliczenia Umowy. Kwota 350.000 zł została przewidziana właśnie na tle Państwa sporu z bankiem i możliwych skutków prawnych. Jest wypłacana w celu ugodowego zakończenia postępowania sądowego, w którym dochodzą Państwo zwrotu świadczeń spełnionych na rzecz Banku w wykonaniu kwestionowanej Umowy.
Oznacza to, że wypłata kwoty 350.000 zł odpowiada funkcjonalnie częściowemu rozliczeniu Państwa roszczeń o zwrot środków wpłaconych do Banku w związku z Umową. Kwota ta mieści się w kwocie wpłaconej przez Państwa w wykonywaniu umowy kredytu. Kwota 350.000 zł jest niższa od różnicy pomiędzy kwotą wpłaconą przez Państwa do Banku w złotych polskich a kwotą kapitału wskazaną w projekcie ugody jako wypłaconą przez Bank.
W uzupełnieniu wniosku wyjaśnili Państwo, że kwotę 350.000 zł otrzymają Państwo od Banku tytułem częściowego zwrotu środków uprzednio wpłaconych przez Państwa na rzecz Banku tytułem spłaty rat kredytowych, w ramach ugodowego rozliczenia roszczeń wynikających z Umowy kredytu a zawarcie ugody prowadzi do częściowego zwrotu środków wpłaconych przez Państwa i ostatecznego rozliczenia wzajemnych roszczeń stron.
Uzyskaniem przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych – co już wcześniej zauważono – skutkuje zarówno otrzymanie określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), jak i zmniejszenie zobowiązań podatnika wobec innych podmiotów, jeżeli uzyskuje on z tego tytułu określone przysporzenie majątkowe. W przypadku zwrotu wcześniej wpłacanych środków pieniężnych – taka operacja nie spełnia warunku powstania przychodu, jakim jest zwiększenie majątku podatnika – ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów.
Po stronie kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu. Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Skoro zatem, jak wynika z opisu sprawy, w wyniku ugody otrzymają Państwo zwrot części uiszczonych wcześniej rat, przyjąć należy, że nie uzyskają Państwo w tym zakresie faktycznie korzyści majątkowej, która mogłaby zostać potraktowana jako trwałe przysporzenie w Państwa majątku. Tym samym, opierając się na treści wniosku należy stwierdzić, że w związku z wypłatą przez Bank kwoty będącej częściowym zwrotem środków wpłaconych przez Państwa nie powstanie po Państwa stronie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i w konsekwencji nie wystąpi również obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.
W opisie sprawy wskazali Państwo, że projekt ugody dodatkowo przewiduje również zwrot kosztów procesu, tj. kwoty 10.800 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, kwoty 1.000 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu oraz kwoty 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.): Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy: Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu prowadzącego postępowanie.
Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy: Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego: Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa procesowego, opłata od wniesionego pozwu) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez stronę. W związku z planowanym zwrotem przez Bank poniesionych przez Państwa kosztów nie nastąpi po Państwa stronie realne przysporzenie majątkowe.
Zatem należy stwierdzić, że zwrot kosztów zastępstwa procesowego, opłaty od wniesionego pozwu jak również zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa przez Bank na Państwa rzecz w ramach planowanej ugody, nie będzie skutkował dla Państwa powstaniem przychodu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i nie będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Podsumowując, w analizowanej sprawie wypłata przez Bank ww. kwot, będących przedmiotem Państwa pytań, nie spowodowała u Państwa powstania przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Wskazuję, że samo wystawienie informacji PIT-11 nie przesądza o obowiązku wykazania i opodatkowania danej kwoty w zeznaniu rocznym. Kluczowy jest rzeczywisty charakter wypłaconego świadczenia i to, czy podlega ono opodatkowaniu na podstawie przepisów prawa, a nie sama decyzja podmiotu, który ten dokument sporządził.
W konsekwencji, nie będą Państwo mieli obowiązku zapłaty podatku dochodowego od wypłaconych przez Bank kwot, tj. kwoty w wysokości 350.000 zł będącej częściowym zwrotem środków uprzednio wpłaconych przez Państwa na rzecz Banku tytułem spłaty rat kredytowych jak również zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, opłaty od pozwu oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, wypłaconych na podstawie ugody. Dlatego też nie mają Państwo obowiązku ujmować ich w zeznaniu rocznym.
Natomiast, w związku z tym, że odpowiedzi w zakresie pytania nr 4 oczekiwali Państwo wyłącznie w sytuacji uznania, że wypłata przez bank którejkolwiek z kwot wskazanych w pytaniu 3 na Państwa rzecz będzie stanowiła dla Państwa przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, udzielenie odpowiedzi na pytanie nr 4 stało się bezprzedmiotowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona interpretacja traci swoją aktualność. Przy wydawaniu niniejszej interpretacji tutejszy organ dokonał wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku.
Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawiony we wniosku stan faktyczny (zdarzenie przyszłe) jest zgodny ze stanem rzeczywistym. W ramach postępowania o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego organ nie przeprowadza postępowania dowodowego, lecz opiera się jedynie na opisie sprawy przedstawionej we wniosku. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.).
Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji. · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a; 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści. · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania Pan A. C. (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art.
53 § 1 PPSA): · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA). Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.