Pytanie
2. Zgodnie z art. 21 ust. 1 updop podatek dochodowy z tytułu przychodów z odsetek uzyskanych przez podatników nie mających siedziby ani zarządu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustała się w wysokości 20%. Jednocześnie art. 21 ust. 2 updop stanowi, że przepisy powyższe stosuje się z uwzględnieniem UPO, których stroną jest Rzeczpospolita Polska. Zgodnie natomiast z regulacjami (zwykle art. 1) UPO zawieranych przez Rzeczypospolitą Polska z krajami trzecimi postanowienia UPO mają zastosowanie do osób, które mają miejsce zamieszkania lub siedzibę w jednym lub obu umawiających się państwach.
Co istotne określenie „osoba” obejmuje osoby fizyczne, spółki i wszystkie inne zrzeszenia osób (zwykle art. 3 UPO zawieranych przez Polskę). Jednocześnie (zwykle art. 4) UPO zawierane przez Polskę przewidują że w ich rozumieniu pojęcie „osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w Umawiającym się Państwie” oznacza osobę, która według prawa tego Państwa podlega tam obowiązkowi podatkowemu, z uwagi na jej siedzibę zarządu albo inne podobne znamiona (innymi słowy są rezydentami podatkowymi tego państwa).
Jak wynika z przytoczonych powyżej przepisów w odniesieniu do odsetek powstających w Polsce i wypłacanych na rzecz podmiotów zagranicznych zastosowanie mają postanowienia UPO, z krajami w których odbiorcy odsetek podlegają nieograniczonemu obowiązkowi podatkowego (posiadają status rezydentów podatkowych tych krajów). Jak wskazano w opisie zdarzenia przyszłego zagraniczne banki uczestniczące w konsorcjum „za pośrednictwem” swoich oddziałów mają siedziby (i są rezydentami podatkowymi) w innych państwach. Innymi słowy banki te pomimo posiadania oddziałów nie podlegają w krajach, w których założyły oddziały, nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu.
Tym samym banki te nie mogą zostać uznane za osoby mające siedziby, w krajach w których istnieją oddziały w rozumieniu odpowiednich UPO zawartych przez Polskę. Powyższe oznacza, iż w stosunku do odsetek, które będą wypłacane przez Spółkę tym bankom (za pośrednictwem Agenta Konsorcjum) nie mogą znaleźć zastosowania przepisy UPO, zawartych przez Polskę z krajami, w których utworzone zostały oddziały, dotyczące opodatkowania odsetek powstających w Polsce i wypłacanych na banków działających poprzez oddziały w tych krajach.
W konsekwencji należy uznać, iż do odsetek tych zastosowanie znajdą UPO zawarte pomiędzy Polską a państwem siedziby (rezydencji) banku — w przypadku takiej UPO bank zagraniczny będzie bowiem uważany za osobę mającą siedzibę w Umawiającym się państwie, przez co spełnione zostaną przesłanki do opodatkowania (lub zwolnienia) w Polsce wypłacanych przez Spółkę odsetek według stawki podatku u źródła określonej w takiej UPO.
Należy przy tym zwrócić uwagę, iż fakt, że banki zagraniczne uczestniczące w konsorcjum posiadają oddziały (z których zasobów udzielane jest finansowanie w ramach Umowy Kredytu) znajdujące się w innych krajach niż kraje, w których te banki są rezydentami podatkowymi (w których posiadają siedzibę i miejsce zarządu) nie oznacza bowiem uzyskania przez same banki rezydencji podatkowej w krajach, w których znajdują się te oddziały.
Również oddział banku nie jest osobą w rozumieniu UPO i nie może posiadać statusu rezydenta podatkowego (odrębnego od banku) w kraju, w którym został utworzony (a jak wskazano zastosowanie mogą mieć jedynie UPO zawarte przez Polskę z krajem, w którym odbiorca odsetek jest rezydentem podatkowym). Zasadniczo bowiem oddział banku utworzony w kraju innym niż kraj siedziby banku może stanowić zakład (permanent establishment) tego banku na terytorium kraju, w którym oddział został utworzony, w skutek czego dochód osiągnięty przez bank w ramach działalności oddziału może być przypisany do zakładu i opodatkowany w tym kraju.
Odział nie posiada natomiast statusu samodzielnego rezydenta podatkowego w kraju, w którym został utworzony i w analizowanym przypadku brak jest możliwości stosowania (w celu określenia właściwej stawki podatku u źródła) UPO z krajem, w którym został utworzony oddział poprzez który dany bank bierze udział w konsorcjum udzielającym Spółce kredytu.
Należy zatem uznać, iż w pełni uzasadnione jest stanowisko Spółki, zgodnie z którym w odniesieniu do odsetek wypłacanych na rzecz oddziałów banków zagranicznych Spółka jako płatnik podatku powinna stosować stawkę podatku u źródła określoną w UPO zawartej pomiędzy Polską a państwem siedziby (rezydencji) tego banku, a nie Państwem w którym znajduje się oddział, poprzez który bank uczestniczy w konsorcjum udzielającym finansowania na podstawie Umowy Kredytu.
Pytanie
3. Jak wskazano powyżej kredyt konsorcjalny (np. wypłacony na podstawie Umowy Kredytu) jest udzielany wspólnie przez wszystkie banki wchodzące w skład konsorcjum - bezpośrednio uczestniczą one w finansowaniu udzielonemu kredytobiorcy (np. Spółce). W konsekwencji obsługa kredytu konsorcjalnego jest dokonywana przez kredytobiorcę na rzecz wszystkich banków uczestniczących w konsorcjum bankowym. Okoliczności tej nie zmienia w żaden sposób fakt, iż płatności z Umowy Kredytu konsorcjalnego będą obsługiwane przez Agenta Konsorcjum będącego jedynie pośrednikiem w obsłudze płatności dokonywanych przez Spółkę (tj. wypłacie środków pieniężnych kredytobiorcy i obsłudze kredytu przez kredytobiorcę).
Zgodnie z powyższą analizą w przypadku Umowy Kredytu członkami konsorcjum bankowego będą banki zagraniczne będące rezydentami podatkowymi różnych państw (działające w konsorcjum bezpośrednio lub za pośrednictwem oddziałów w krajach innych niż Polska). Zatem do wypłacanych przez Spółkę na rachunek Agenta Konsorcjum odsetek (dystrybuowanych następnie przez Agenta konsorcjum na rzecz członków konsorcjum) zastosowanie będą miały postanowienia UPO zawartych przez Polskę z krajami, w których poszczególne banki — członkowie konsorcjum podlegają nieogranieczonemu obowiązkowi podatkowemu.
W konsekwencji Spółka będzie miała obowiązek zastosować do wypłacanych na podstawie Umowy Kredytu stawkę podatku u źródła przewidziane przez UPO zawarte z krajami rezydencji podatkowej poszczególnych banków. W pierwszej kolejności zatem Spółka będzie miała obowiązek ustalić kwotę odsetek przypadających na poszczególne banki zgodnie z Umową Kredytu. Następnie będzie zobowiązana obliczyć kwotę podatku (przy zastosowaniu właściwych UPO) przypadającego na każdy z banków uczestniczących w konsorcjum. Przy czym należy wskazać, że zastosowanie mogą mieć różne stawki podatku u źródła w Polsce w zależności od postanowień poszczególnych UPO.
W celu prawidłowego wywiązania się z obowiązków płatnika podatku dochodowego od odsetek wypłacanych z tytułu Umowy Kredytu Spółka powinna: uzyskać certyfikat rezydencji każdego z banków uczestniczących w konsorcjum i będącego stroną Umowy Kredytu, oraz dokonać stosownego podziału kwoty wypłacanych odsetek pomiędzy poszczególnych kredytodawców zgodnie z ustaleniami Umowy Kredytu (proporcjonalnie udziału poszczególnych banków w kwocie udzielonego Spółce finansowania); ustalone w ten sposób kwoty odsetek należnych poszczególnym bankom będą stanowiły przychód tych banków opodatkowany w Polsce na podstawie art. 12 i art. 21 ust. 1 updop.
Należy wskazać, iż wystarczającą podstawą do określenia przez Spółkę kwoty przychodu poszczególnych banków z tytułu wypłacanych odsetek może być sama Umowa Kredytu lub (jeśli Umowa Kredytu nie będzie szczegółowo regulować tej kwestii) inna dokumentacja związana z Umową Kredytu zwyczajowo stosowana przez konsorcjum udzielające Spółce kredytu (np. dodatkowe porozumienie, aneks, załącznik, potwierdzenie lub jakikolwiek inny dokument).
W przypadku natomiast jeśli udział poszczególnych banków w kwocie wypłacanych odsetek (kwoty odsetek należnych każdemu z banków) nie będzie wprost wskazany w takiej dokumentacji zdaniem Spółki wystarczającym podstawą do określenia przychodu podatkowego przypadającego na poszczególne banki powinno być zaświadczenie wystawione przez Agenta Konsorcjum potwierdzające podział kwoty odsetek pomiędzy poszczególne banki.
Pytanie
4. Zgodnie z art. 15 ust. 1 updop, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 . Jak wskazano w stanie faktycznym odsetki wypłacane na rzecz Agenta Konsorcjum w związku z udzielonym Spółce kredytem konsorcjalnym będą związane z przychodami Spółki jako koszty związane z finansowaniem działalności Spółki. Dla potrzeb pytania w niniejszym wniosku przyjęto natomiast założenie, że odsetki od Umowy Kredytu co do zasady stanowią koszty uzyskania przychodu (kwestia ta jest przedmiotem odrębnego wniosku o wiążącą interpretację podatkową).
Tak więc zakres niniejszego pytania sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w przypadku jeśli odsetki od Umowy Kredytu stanowią koszt uzyskania przychodu to koszt uzyskania przychodu stanowi również kwota, o którą została powiększone odsetki wskazane w Umowie Kredytu na podstawie mechanizmu ubruttowienia.
Należy zauważyć, iż pod względem prawnym kwota, o którą powiększona zostanie kwota odsetek płatnych Agentowi Konsorcjum w sytuacji zastosowania mechanizmu ubruttowienia (gross-up), stanowi nic innego jak dodatkową kwotę odsetek, które Spółka będzie zobowiązana zapłacić na rachunek Agenta Konsorcjum w przypadku konieczności pobrania przez Spółkę (jako płatnika) podatku u źródła od wypłacanych odsetek. Tak więc mechanizm ubruttowienia prowadzi do zwiększenia kwoty odsetek należnych bankom finansującym tak, aby dodatkowe koszty wynikające z opodatkowania pożyczki obciążały Spółkę.
Takiej kwalifikacji kwot płaconych na podstawie Umowy Kredytu przez Spółkę na skutek ubruttowienia jako odsetek (również dodatkowej kwoty wynikającej z mechanizmu ubruttowienia) należnych bankom uczestniczącym w konsorcjum bankowym w żaden sposób nie może zmienić okoliczność, że dodatkowa kwota odsetek będą wypłacone przez Spółkę w celu wyeliminowania negatywnych, dla banków wchodzących w skład konsorcjum bankowego, skutków polegające na konieczności zapłaty w Polsce podatku u źródła, Należy również wskazać, iż dodatkowa kwota odsetek, która będzie wypłacona przez Spółkę w ramach mechanizmu ubruttowienia, z punktu widzenia Spółki będzie stanowić świadczenie uzasadnione gospodarczo.
Spółka poprzez zawarcie Umowy Kredytu wyrazi bowiem zgodę, że dodatkowe koszty wynikające z obowiązku zapłaty w Polsce podatku u źródła od wypłacanych odsetek pod względem ekonomicznym będą obciążały Spółkę. Innymi słowy zawarcie Umowy Kredytu zawierającej klauzulę zobowiązującą Spółkę do zwiększenia kwoty odsetek za udostępnienie kapitału w przypadku wystąpienia opodatkowania odsetek w Polsce (podatkiem „u źródła”) jest warunkiem niezbędnych uzyskania środków finansowych z Umowy Kredytu. Banki finansujące podpisując umowę są bowiem zainteresowane wyłącznie kwotą odsetek netto, która zostanie przekazana na rachunek Agenta Konsorcjum.
Tym samym należy uznać, że będzie istniał nierozerwalny i oczywisty związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy poniesieniem wydatku, tj. zapłatą kwoty dodatkowych odsetek w ramach mechanizmu ubruttowienia na rzecz Agenta Konsorcjum a uzyskaniem przez Spółkę przychodów na skutek wykorzystania środków finansowych pochodzących z kredytu konsorcjalnego. Co istotne, rozwiązania prawne polegające na umieszczaniu w umowach kredytowych klauzul gross - up (mechanizmu ubruttowienia odsetek) w pełni odpowiadają standardom obowiązującym na międzynarodowym rynku finansowym i są powszechnie stosowane w umowach kredytowych zawieranych przez bank.
Należy wyraźnie podkreślić, iż klauzula ubruttowienia oznacza zobowiązanie Spółki do zapłaty dodatkowej kwoty odsetek tak, aby w ostatecznym rozrachunku kwota odsetek netto należna bankom z tytułu udzielonego kredytu była równa kwocie odsetek należnych w przypadku braku konieczności zapłaty podatku u źródła w Polsce.
Omawiana klauzula nie nakłada natomiast na Spółkę żadnego obowiązku dokonywania zapłaty innych niż odsetki kwot (np. dodatkowych prowizji), ani nie przewiduje zapłaty przez Spółkę z własnych środków podatku u źródła należnego od banków z tytułu otrzymywanego przez nie dochodu w postaci odsetek, Wskazuje na to bardzo wyraźnie mechanizm ubruttowienia, który oznacza takie zwiększenie kwoty odsetek, aby po odjęciu ewentualnego podatku u źródła uzyskać kwotę odsetek netto w takiej wysokości, w jakiej byłyby one należne, gdyby nie było tego podatku.
Innymi słowy kwota, o którą zostały zwiększone odsetki jest równa kwocie podatku u źródła, ale z prawnego punktu widzenia Spółka będzie płacić odsetki na rzecz banków finansujących, a nie płacić za nie podatek dochodowy. W związku z powyższym należy uznać, iż stanowisko Spółki, zgodnie z którym kwota, o którą powiększone zostaną odsetki płatne Agentowi Konsorcjum w taki sposób, aby kwota odsetek netto należna bankom finansującym po potrąceniu podatku była równa kwocie odsetek należnych w przypadku braku podatku w Polsce, będzie stanowić koszt uzyskania przychodów Spółki w rozumieniu art. 15 ust. 1 updop jest prawidłowe.
Spółka pragnie wskazać, iż prezentowane przez nią stanowisko znajduje potwierdzenie w praktyce organów podatkowych oraz orzecznictwie sądów administracyjnych. W tym zakresie należy wskazać na interpretację indywidualną z dnia 28 maja 2008 r., sygn. IP-PB3-423-304/08-4/JB, wydaną przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, w której organ potwierdził stanowisko podatnika, że odsetki płacone od pożyczki udzielonej przez nierezydenta po ubruttowieniu o kwotę odpowiadającą podatkowi u źródła należnego w Polsce stanowią w całości koszt uzyskania przychodów podatnika (włączają kwotę dodatkowych odsetek zwiększającą pierwotną wysokość odsetek w związku z klauzulą gross-up).
Stanowisko Spółki znajduje również potwierdzenie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2008 r., sygn. III SA/Wa 1985/07 (Sąd przyjął terminologię według, której kwota zwiększająca pierwotną kwotę odsetek stanowi dodatkowe wynagrodzenie pożyczkodawcy jako równowartość należnego od wypłacanych odsetek podatku u źródła): „Z opisu stanu faktycznego zamieszczonego we wniosku wynika, że Skarżąca płaci pożyczkodawcy wynagrodzenie określone w specyficzny sposób.
Są to odsetki, jako że pożyczki podlegają oprocentowaniu, przy czym strony uzgodniły, że wyplata tych odsetek będzie dokonywana w kwocie takiej, jak gdyby nie dokonano od nich potrącenia opłat i podatków (z wyłączeniem obciążających ECNV podatku dochodowego i opłaty koncesyjnej). Taki sposób określenia wysokości kwoty wypłaconej ECNV tytułem umów powoduje, że Skarżąca obowiązana jest zapłacić kwotę, na którą składają się oprocentowanie naliczone od pożyczek oraz kwota równa naliczonemu od tego oprocentowania zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu, jaki ECNV obowiązana jest uiszczać w Polsce, przewidzianemu w art. 21 ust. 1 pkt 1. (tzw. „podatek u źródła”).
(..) W sytuacji, gdy równowartość podatku u źródła (obliczonego od konkretnej kwoty) staje się elementem przewidzianego w umowach pożyczek wynagrodzenia, jakie Skarżąca obowiązana jest zapłacić, to tak jak drugi z elementów tego wynagrodzenia (oprocentowanie od kwot pożyczek), wydatek ten jest jej wydatkiem. Najkrócej rzecz ujmując - całe wynagrodzenie pożyczkodawcy, jakie obowiązana jest zapłacić Skarżąca stanowi jej wydatek związany z uzyskaniem pożyczek Zarówno bowiem odsetki, jak i prowizje, marże i inne tego rodzaju należności są elementem wynagrodzenia związanego z pożyczką (kredytem).
Zdaniem Sądu brak jest podstaw, aby w odmienny sposób potraktować uiszczaną przez Skarżącą kwotę stanowiącą równowartość naliczonego od określonej kwoty podatku u źródła. Za dopuszczalne należy uznać, co uczyniły strony przedmiotowych umów pożyczek, takie określenie wynagrodzenia pożyczkodawcy, że obejmować ono będzie nie tylko naliczone od kwot pożyczek oprocentowanie, ale też kwotę stanowiącą równowartość naliczonego od tego oprocentowania podatku u źródła.
(.) Rację ma więc Skarżąca, że kwota równowartości podatku u źródła, do jakiej zapłaty zobowiązują ją umowy pożyczek jest wydatkiem zapewniającym jej uzyskanie środków finansowych stanowiących te pożyczki, a zatem powinna być traktowana jak inne wydatki związane z uzyskaniem pożyczki (kredytu) wykorzystywanego w działalności gospodarczej. Tym samym wydatek ten jest dla Skarżącej kosztem uzyskania przychodu w rozumieniu art. 15 ust 1.” W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe w pełnym zakresie.
Mając powyższe na względzie, stosownie do art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej, odstąpiono w tym zakresie od uzasadnienia prawnego dokonanej oceny stanowiska wnioskodawcy. Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji. Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem.
Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej, ul. 1-go Maja 10, 09-402 Płock.