Interpretacja indywidualna po wyroku sądu – stanowisko prawidłowe Szanowni Państwo: 1) ponownie rozpatruję sprawę Państwa wniosku z 25 lipca 2016 r. o wydanie interpretacji indywidualnej – uwzględniam przy tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 maja 2021 r. sygn. akt. I FSK 1047/18, 2) stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
1 sierpnia 2016 r. wpłynął Państwa wniosek z 25 lipca 2016 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy: - uznania kwoty, którą obciążona zostaje osoba biorąca udział w procederze nielegalnych doładowań kart miejskich na podstawie wydanego orzeczenia sądowego, za odszkodowanie niepodlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, oraz - uznania oszacowanej kwoty, którą obciążona pozostaje osoba biorąca udział w procederze nielegalnych doładowań kart miejskich zgłaszająca się do (...), za odszkodowanie niepodlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Wnioskodawca jest gminą mającą status miasta na prawach powiatu. Biorąc pod uwagę powyższe realizuje zadania z zakresu administracji samorządowej należące do gminy i powiatu. Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1515) zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy.
W szczególności zadania własne obejmują sprawy: 1) ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej; 2) gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego; 3) wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz; 3a) działalności w zakresie telekomunikacji; 4) lokalnego transportu zbiorowego; 5) ochrony zdrowia; 6) pomocy społecznej, w tym ośrodków i zakładów opiekuńczych; 6a) wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej; 7) gminnego budownictwa mieszkaniowego; 8) edukacji publicznej; 9) kultury, w tym bibliotek gminnych i innych instytucji kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami; 10) kultury fizycznej i turystyki, w tym terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych; 11) targowisk i hal targowych; 12) zieleni gminnej i zadrzewień; 13) cmentarzy gminnych; 14) porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli oraz ochrony przeciwpożarowej i przeciwpowodziowej, w tym wyposażenia i utrzymania gminnego magazynu przeciwpowodziowego; 15) utrzymania gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz obiektów administracyjnych; 16) polityki prorodzinnej, w tym zapewnienia kobietom w ciąży opieki socjalnej, medycznej i prawnej; 17) wspierania i upowszechniania idei samorządowej, w tym tworzenia warunków do działania i rozwoju jednostek pomocniczych i wdrażania programów pobudzania aktywności obywatelskiej; 18) promocji gminy; 19) współpracy i działalności na rzecz organizacji pozarządowych oraz podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.
U. z 2010 r. Nr 234 poz. 1536 ze zm.); 20) współpracy ze społecznościami lokalnymi i regionalnymi innych państw. Wnioskodawca wraz z utworzonymi jednostkami organizacyjnymi do 31 grudnia 2015 r. dokonywało odrębnego rozliczania podatku od towarów i usług. Z dniem 1 stycznia 2016 r. w związku z wydanym orzeczeniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej C- 276/14 Gmina Wrocław z 29 września 2015 r. oraz uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt I FPS 4/15 z 26 października 2015 r., nastąpiła centralizacja rozliczeń w zakresie podatku od towarów i usług.
W celu realizacji nałożonego na Wnioskodawcę zadania zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty z zakresu zapewnienia lokalnego transportu zbiorowego, Rada (…) uchwałą nr (…) z 19 grudnia 1991 r. utworzyła jednostkę budżetową pod nazwą (...) (dalej: „X”).X w imieniu Wnioskodawcy wykonuje zadania w zakresie organizacji, zarządzania i nadzorowania lokalnego transportu zbiorowego na terenie Miasta, a także na obszarze innych gmin, jeżeli wynika to z zawartego porozumienia międzygminnego lub członkostwa w związku gminnym.
Przedmiotem działania X jest w szczególności koordynacja i nadzór nad bieżącym funkcjonowaniem transportu zbiorowego w obszarze X, sprzedaż biletów uprawniających do korzystania z transportu drogowego w aglomeracji (…) , kontrola posiadania przez pasażerów dokumentów uprawniających do korzystania z przejazdów środkami transportu zbiorowego oraz pobieranie opłat dodatkowych, jak również prowadzenie ewidencji dochodów realizowanych w imieniu Wnioskodawcy (należności, wpływów, zaległości) oraz windykacja należności.
W związku z ujawnionymi przypadkami nielegalnego doładowywania Kart Miejskich, na których kodowane są uprawnienia do przejazdów środkami komunikacji miejskiej (gdyż działania takie skutkują uszczupleniem wpływów należnych Wnioskodawcy), X podjął bardzo intensywne działania skierowane przeciwko osobom dokonującym nielegalnych kodowań biletów oraz tym, które korzystają z tych biletów. X jest w stanie dokonać weryfikacji w zakresie legalności kontraktu zakodowanego na Karcie Miejskiej, Elektronicznej Legitymacji Studenckiej lub innej karcie dopuszczonej jako nośnik biletów długookresowych.
Wszelkie podejrzenia popełnienia przestępstw w zakresie fałszowania biletów komunikacji miejskiej oraz korzystania z nich, są i będą zgłaszane do odpowiednich organów ścigania, zgodnie z przepisami kodeksu karnego i kodeksu postępowania karnego. W wyniku takich zgłoszeń, Sądy wydają wyroki, w których stosują sankcje karne wobec oskarżonych, a także zobowiązują ich, na podstawie art. 46 Kodeksu karnego do „...naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę na rzecz X” określonej kwoty pieniędzy.
Ponadto w związku z przeprowadzoną kampanią społeczną skierowaną przeciwko osobom korzystającym z biletów długookresowych zakodowanych nielegalnie, część osób, w stosunku do których nie zostało jeszcze wszczęte postępowanie sądowe, dokonuje dobrowolnego zgłoszenia się do X z deklaracją dokonania wpłaty celem naprawienia szkody, powstałej w konsekwencji poczynionych nielegalnych doładowań. X, na podstawie danych z Systemu Pobierania Opłat za Przejazd, szacuje poniesione straty odpowiadające wartości opłaty jaką wniosłaby osoba dokonując w odpowiednim czasie zakodowania właściwego biletu. Ustalona w ten sposób kwota uiszczana jest przez taką osobę tytułem odszkodowania.
Zastrzec przy tym należy, iż pomimo uregulowania odszkodowania z tego tytułu wobec tych osób, do organów ścigania kierowane są zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa, w celu przeprowadzenia postępowania i zakończenia sprawy zgodnie z właściwością rzeczową i kompetencjami.
Pytania
1. Czy Wnioskodawca postępuje właściwie uznając kwotę, którą obciążona pozostaje osoba, na podstawie wydanego orzeczenia sądowego, za odszkodowanie niepodlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług ? 2. Czy Wnioskodawca postępuje właściwie uznając, iż oszacowana kwota, którą obciążona pozostaje osoba biorąca udział w procederze nielegalnych doładowań kart miejskich zgłaszająca się do X, stanowi odszkodowanie niepodlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?
Państwa stanowisko w sprawie
Państwa zdaniem, zarówno wpłaty dokonywane na podstawie orzeczeń sądowych jak i opłaty pobierane przez X na rzecz Wnioskodawcy z tytułu popełnionych, nielegalnych czynów polegających na bezprawnym doładowaniu Kart Miejskich w wyniku wpłat niebędących wynikiem przeprowadzonego postępowania sądowego, są opłatami o charakterze sankcyjnym odszkodowawczym i jako takie nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Wnoszona opłata rekompensuje jedynie poniesione straty przez Wnioskodawcę. Stosownie do treści art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.
U. z 2016 r. poz. 710 ze zm., dalej: „ustawa o VAT”) opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (...) podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Zgodnie natomiast z treścią art. 7 ust. 1 ustawy o VAT przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...). W myśl art. 8 ust. 1 ustawy o VAT przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (...).
Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Należy jednak zaznaczyć, że nie każde działanie, powstrzymanie się od działania czy tolerowanie czynności lub sytuacji może zostać uznane za usługę w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Z powołanego art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług, co do zasady, podlegają opodatkowaniu wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie.
Aby dane świadczenie można było uznać za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą oraz w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Dana usługa podlega bowiem opodatkowaniu podatkiem wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą, a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub gdy dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych.
Kwestia „odpłatności” była wielokrotnie przedmiotem orzeczeń TSUE (np. w sprawach C-16/93, C-213/99, C-404/99), który podkreślał, iż o dostawie towarów i usług za wynagrodzeniem można mówić jedynie w sytuacji, gdy istnieje ścisły związek pomiędzy wykonywanymi czynnościami i wysokością otrzymanego wynagrodzenia oparty na relacjach cywilnoprawnych pomiędzy podmiotami. Związek musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można było powiedzieć, że odpłatność następuje za to świadczenie. W rozpatrywanej sprawie taki przypadek nie występuje.
Opłata wnoszona na rzecz Wnioskodawcy stanowi rekompensatę strat, jakie poniósł Wnioskodawca w wyniku uczestnictwa osoby ją wnoszącej w procederze nielegalnych doładowań kart miejskich. Opłata ta nie może być w żaden sposób powiązana ze świadczeniem usługi przez ZTM za wynagrodzeniem. X w następstwie nielegalnego procederu nie był w żaden sposób zobowiązany do wykonania usługi, a kwota która została uiszczona za nielegalne doładowanie, nie była wynagrodzeniem X za wyświadczoną usługę.
Podkreślenia wymaga również, iż opłata wnoszona na rzecz X, za nielegalne doładowania kart miejskich, nie jest wynikiem dobrowolnego tolerowania przez Wnioskodawcę czynów niedozwolonych i nie legalizuje wcześniejszego naruszenia prawa. Należy również zauważyć, iż proceder nielegalnych doładowań dokonywał się bez wiedzy i zgody X, a w momencie powzięcia wiedzy o jego funkcjonowaniu podjęte zostały działania zmierzające do jego wyeliminowania.
Na powyższe wskazują kierowane przez X do organów ścigania zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa, jak również orzeczenia sądowe, wydane w wyniku podjętych kroków przez X. Zatem stwierdzić należy, iż wnoszona opłata, która nie jest wynagrodzeniem za świadczoną usługę, z uwagi na fakt, iż takowe świadczenie nie zaistniało nie spełnia również definicji odpłatnego świadczenia usług. Przechodząc do regulacji kwestii odszkodowań należy zauważyć, iż jest to pojęcie niezdefiniowane w ustawie o VAT. W świetle przepisów zawartych w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.
U. z 2014 r. poz. 121 ze zm., dalej: „kc”) odszkodowanie to zapłata za wyrządzone szkody, poniesione przez kogoś straty. Na mocy art. 361 § 1 i § 2 k.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie, lecz rekompensata za szkodę.
W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną - świadczenie w zamian za wynagrodzenie - co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Opłata ta jest wynikiem popełnienia przez osobę ją wnoszącą czynu nielegalnego wypełniającą dyspozycję wskazaną w art. 415 k.c, zgodnie z którym, kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Na podstawie art. 363 § 1 i § 2 k.c., naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej.
Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu. W przypadku gdy naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być określona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili. W rozpatrywanej sprawie, X na podstawie danych z Systemu Pobierania Opłat za Przejazd szacuje poniesione straty odpowiadające wartości opłat jakie pasażer wniósłby, gdyby zakupił w odpowiednim czasie właściwy bilet.
Reasumując, w analizowanym przypadku kwota zobowiązania wynikająca z orzeczenia sądowego, a także oszacowana kwota, którą obciążona pozostaje osoba biorąca udział w procederze nielegalnych doładowań kart miejskich zgłaszająca się do X, w celu uregulowania ciążącego na niej zobowiązania, stanowią odszkodowanie, które pozostaje poza zakresem opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
Interpretacja indywidualna Rozpatrzyłem Państwa wniosek – 29 sierpnia 2016 r. wydałem interpretację indywidualną znak IPPP1/4512-614/16-2/MP, w której uznałem Państwa stanowisko za prawidłowe w części dotyczącej braku opodatkowania kwot, którymi obciążona zostaje osoba biorąca udział w procederze nielegalnych doładowań kart miejskich na podstawie wydanego orzeczenia sądowego, oraz za nieprawidłowe w części dotyczącej braku opodatkowania kwot, którymi obciążona zostaje osoba dobrowolnie zgłaszająca się do Zarządu Transportu Miejskiego.
Interpretację doręczono Państwu 1 września 2016 r. 13 września 2016 r. wnieśli Państwo wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w interpretacji z 29 sierpnia 2016 r. znak IPPP1/4512-614/16-2/MP, w części dotyczącej opodatkowania podatkiem od towarów i usług kwot, którymi obciążona zostaje osoba biorąca udział w procederze nielegalnych doładowań kart miejskich, dobrowolnie zgłaszająca się do Zarządu Transportu Miejskiego. Po rozpatrzeniu Państwa wezwania do usunięcia naruszenia prawa, w piśmie z 12 października 2016 r. znak IPPP1/4512-614/16-3/MP stwierdziłem brak podstaw do zmiany ww. interpretacji indywidualnej.
Skarga na interpretację indywidualną 16 listopada 2016 r. wnieśli Państwo skargę na tę interpretację do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarga wpłynęła do mnie 21 listopada 2016 r. Wnieśli Państwo o: 1) uchylenie interpretacji w zaskarżonej części, 2) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Postępowanie przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na interpretację - wyrokiem z 16 stycznia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 3886/16. Wnieśli Państwo skargę kasacyjną od tego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z 14 maja 2021 r., sygn. akt I FSK 1047/18 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 3886/16 i uchylił interpretację indywidualną z 29 sierpnia 2016 r. znak IPPP1/4512-614/16-2/MP. Zwrot akt nastąpił 18 listopada 2021 r. Ponowne rozpatrzenie wniosku – wykonanie wyroku Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.
U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.): Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wykonuję obowiązek, który wynika z tego przepisu, tj.: • uwzględniam ocenę prawną i wskazania dotyczące postępowania, które wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku, • ponownie rozpatruję Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej – stwierdzam, że stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe. Odstępuję od uzasadnienia prawnego tej oceny.
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia. Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.).
Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji. · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a; 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA): · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała (art.
47 § 1 PPSA), albo · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA). Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.). Podstawą prawną dla odstąpienia od uzasadnienia interpretacji jest art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej.