Postanowienie NSA z 24 marca 2004 r., FZ 1/04

Rozpoznanie

w dniu 24 marca 2004 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia [...]

Od orzeczenia

od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2004 r. sygn. akt I SA/Po 2580/03

Sprawa

w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny W składzie: Sędzia NSA - Adam Bącal

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia 3 listopada 2003 r. [...] zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu o zwolnienie od wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] września 2003 r. w sprawie odmowy zwrotu kwoty [...] zł wpłaconej tytułem podatku od towarów i usług. Wniosek uzasadniono problemami finansowymi (posiadanie nieściągalnych wierzytelności na kwotę około [...] mln zł i prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o zrestrukturyzowane kredyty podlegające comiesięcznej spłacie).

Uzupełniając na żądanie Sądu wniosek [...] wykazał, że w skład jego majątku wchodzą dwie stacje benzynowe oraz dwa samochody (..., rocznik 1995 i..., rocznik 1996), a miesięczne dochody z prowadzonej działalności gospodarczej kształtują się w granicach [...] zł. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej strona zatrudnia 30 osób. W zeznaniu podatkowym za 2002 r. wykazano przychód z działalności gospodarczej w kwocie [...] zł i stratę w kwocie [...] zł.

Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2004 r. sygn. akt I SA/Po 2590/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wniosek [...] oddalił. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że strona jest w stanie ponieść koszty sądowe w postaci wpisu w kwocie [...] zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. [...] jest bowiem od 10 lat przedsiębiorca, jego przychody w 2002 r. sięgały kwoty [...] mln zł, co świadczy o znacznych rozmiarach prowadzonej działalności. Jako przedsiębiorca winien on w procedurze planowania wydatków uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą i poczynić konieczne oszczędności na ten cel, a dopiero gdy okażą się one niewystarczające - zwrócić się do Państwa z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych.

W zażaleniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie [...] zarzucił, że wydano je z naruszeniem art. 113 § 1 Kpc i wniósł o jego zmianę i zwolnienie go od kosztów sądowych.

W zażaleniu wskazano, że zaskarżone postanowienie nie jest zasadne, a podane w jego uzasadnieniu argumenty sprzeczne są z rzeczywistością. Dochody firmy strony są zbyt małe by pokryć koszty postępowania, a wskazany w uzasadnieniu postanowienia przychód nie ma pokrycia w normalnym dochodzie. Przedsiębiorstwo strony przynosi straty stąd zwolnienie od kosztów sądowych jest konieczne i uzasadnione.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 97 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych.

Oznacza to, że wniosek [...] o zwolnienie od kosztów sądowych zasadnie został rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 113 § 1 Kpc.

Powołany przepis stanowi, że zwolnienia od kosztów sądowych domagać się może osoba fizyczna, która złoży oświadczenie, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Przepis ten wprowadza zatem szczególną formę pomocy państwa (wszystkich obywateli) dla osób, które ze względu na trudną sytuację materialna nie mogą uiścić kosztów sądowych bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny.

W orzecznictwie sądowym podkreśla się przy tym, że posiadanie majątku w zasadzie wyłącza możliwość przyznania zwolnienia od kosztów, a fakt, że posiadany majątek nie dostarcza dochodu lub, że dochód ten jest bardzo szczupły, także nie przesądza o konieczności przyznania zwolnienia (por. orz. Sądu Najwyższego z dnia 23 października 1934 r., C.II.1441/34).

Orzecznictwo sądowe akcentuje też, że przedsiębiorca winien w procedurze planowania wydatków uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych z prowadzona działalnością gospodarczą i poczynić konieczne oszczędności na ten cel (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 1992 r. I A Cz 393/92).

Wychodząc z tej płaszczyzny rozważań Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie nie narusza powołanego wcześniej przepisu. Z treści oświadczeń strony wynika bowiem, że jej sytuacja materialna i posiadany majątek nie daje podstaw do uznania, że uiszczenie wpisu w kwocie [...] zł spowoduje uszczerbek utrzymania strony i jej rodziny. W skład majątku strony wchodzą bowiem dwie stacje benzynowe oraz dwa samochody, a jej miesięczne dochody kształtują się w granicach [...] zł.

Niezależnie od tego zauważyć trzeba, że strona jest przedsiębiorcą od dłuższego czasu, prowadzi działalność z znacznym rozmiarze (o czym świadczy zatrudnianie 30 pracowników i zeznanie o wysokości straty za 2002 r.) a zatem liczyć się powinna z ewentualnością postępowania sądowoadministracyjnego i kosztami z tym związanymi.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 160 i 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono, jak w sentencji.