Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2006 r. (sygn. akt I SA/Ke 11/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę B.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z dnia [...]istopada 2005 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Z przyjętych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń wynika, że podatnikowi doręczono w trybie art. 150 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) - dalej: "O.p." - decyzję określającą zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług. Termin do jej zaskarżenia upłynął w dniu 11 sierpnia 2005 r.
Podatnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, kwestionując prawidłowość działania urzędu pocztowego. Wskazał, że przebywał w lipcu 2005 r. na urlopie, a poczta nie doręczała w tym okresie żadnej przesyłki do jego firmy, w której przebywali upoważnieni do odbioru korespondencji pracownicy. Adnotacje poczty o zamkniętym mieszkaniu są - zdaniem podatnika - nieprawdziwe.
Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że te okoliczności nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu, a potwierdzenie odbioru, znajdujące się w aktach sprawy, potwierdza, że doręczenie nastąpiło w dniu 28 lipca 2005 r.
W skardze podatnik podniósł, że termin został przekroczony jedynie o dwa dni. Stwierdził, że nie kwestionuje działania poczty, lecz uchybienie organu podatkowego pierwszej instancji, który nie doręczył decyzji wymiarowej na adres prowadzonej przez niego działalności - mimo że tak była ona adresowana i tam przebywały osoby upoważnione do jej odbioru. Decyzja została wysłana na adres zamieszkania podatnika, który przebywał na urlopie za granicą. Wydano mu ją osobiście w dniu 30 sierpnia 2005 r., dlatego wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, który przekroczył zaledwie o dwa dni.
W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że wydanie decyzji podatnikowi miało charakter informacyjny - nastąpiło ze względu na wysokie kwoty zobowiązań podatkowych.
Na rozprawie pełnomocnik podatnika wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów, a mianowicie sześciu oświadczeń na okoliczność uprawdopodobnienia, że niedotrzymanie terminu nie było z winy podatnika oraz kserokopii poczty przychodzącej w terminie, w którym powinna nadejść decyzja, a także oryginału pełnomocnictwa pocztowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wspomniany wniosek. Podzielając ustalenia faktyczne i prawne organu podatkowego, zauważył, że nie jest uprawniony do reformowania orzeczeń organów podatkowych, lecz jedynie do badania ich legalności. Nie może zatem przywrócić uchybionego terminu oraz badać przesłanek do jego przywrócenia. Skoro wnioskowany dowód dotyczy kwestii wpływających na ustalenia faktyczne, to nie może być przeprowadzony w trakcie kontroli sądowej, gdyż doprowadziłoby to do przeprowadzenia zasadniczej części postępowania przed sądem.
Odnosząc się zaś do kwestii braku winy, Sąd uznał, iż przebywanie na urlopie nie stanowi okoliczności, która by świadczyła o jej braku. Nie może również powodować odrzucenia fikcji doręczenia z art. 150 O.p., a bez znaczenia dla niej pozostaje następna próba doręczenia decyzji na adres zamieszkania podatnika i faktyczne otrzymanie przez niego tej decyzji w dniu 30 sierpnia 2005 r. Na ustalenia powyższe - w ocenie Sądu - nie miały także działania podatnika podjęte w sierpniu 2005 r. i dotyczące udzielenia stosownych upoważnień pocztowych.
Sąd zauważył także, że skoro podatnik nie kwestionuje działań poczty, to nie może podważać skuteczności doręczenia, zwłaszcza, że przeprowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające wykazało, iż decyzja została przesłana na adres miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Dla stwierdzenia uchybienia terminu nie ma natomiast znaczenia, o ile został on przekroczony.
W skardze kasacyjnej B.M., reprezentowana przez doradcę podatkowego, zarzuciła naruszenie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej: "ppsa".
Autor skargi kasacyjnej wskazał, że nie kwestionuje skuteczności doręczenia. Jednak istotą art. 162 § 1 O.p. jest w jego opinii uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy podatnika. Chociaż zatem doręczenie było zgodne z prawem, to okoliczności z nim związane nie były spowodowane przez podatnika, a miały istotny wpływ na termin złożenia odwołania i uprawdopodobniły przyczynę jego uchybienia. W tym zakresie - zdaniem wspomnianego autora - ani organy podatkowe ani Sąd pierwszej instancji nie podjęły działań, mających na celu rzetelne ustalenie i ocenę stanu faktycznego.
W konsekwencji, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 ppsa i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 ppsa.
Związanie granicami skargi kasacyjnej powoduje związanie zarzutami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku, a nie - postępowania administracyjnego i wydanych w nim orzeczeń. Przy skorzystaniu w skardze kasacyjnej z podstawy określonej w art. 174 pkt 1 ppsa zakres oceny Sądu jest ograniczony do badania, czy wskazane przepisy prawa materialnego zostały naruszone przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i na czym to naruszenie polegało. Natomiast w myśl art. 174 pkt 2 ppsa Sąd kontroluje, czy w trakcie orzekania przed sądem pierwszej instancji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie może więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować. Dodać należy, iż zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 ppsa.
Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia znacząco sformalizowanym. Aby mogła odnieść skutek w postaci jej uwzględnienia niezbędne jest jej sporządzenie w sposób zgodny z regułami ją normującymi, w szczególności podstawy kasacyjne muszą być tak skonstruowane, ażeby była możliwość odniesienia się poprzez ich treść do zaskarżonego orzeczenia.
W niniejszej sprawie w skardze kasacyjnej postawiono zarzut naruszenia przepisu procesowego, a mianowicie art. 106 § 3 ppsa. Podstawa kasacyjna oparta na zarzucie naruszenia procedury musi zawierać wskazanie przepisu, który został naruszony oraz przedstawiać zarzut na czym to naruszenie prawa polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny, działając jako sąd kasacyjny - jak wcześniej wskazano - nie jest uprawniony do samodzielnego skonkretyzowania zarzutu w oparciu o powołany w skardze kasacyjnej przepis.
Skarżący podnosi w uzasadnieniu skargi, że ani organy ani Sąd nie podjęły działań mających na celu rzetelne ustalenie i ocenę stanu faktycznego. W świetle zaś powołanego przez skarżącego art. 106 § 3 ppsa sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Wskazać w tym miejscu trzeba, że przepis art. 106 § 3 nie służy do ustalania i oceny stanu faktycznego. W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym dopuszczalne jest wyłącznie przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów, ale tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego (art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przeprowadzenie jakichkolwiek innych dowodów, poza dowodami z dokumentów, jest niedopuszczalne (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2005 r., sygn. akt FSK 2282/04, LEX nr 173165).
Tak wiec tylko w sytuacji, gdy sąd rozstrzygający sprawę w pierwszej instancji poweźmie istotne wątpliwości, będzie mógł w wyniku złożonego przez stronę wniosku przeprowadzić dowody uzupełniające, o ile oczywiście nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Skonstatować wobec powyższego należy, iż koniecznym warunkiem uznania, iż strona powołuje się w skardze kasacyjnej na jedną z podstaw kasacji - jest wskazanie, które przepisy oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu) ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt OSK 421/04, LEX nr 146732). Zauważyć także należy, że dla uznania za usprawiedliwioną drugiej z wymienionych w art. 174 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstawy kasacyjnej nie wystarcza samo wykazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby strona wykazała, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w skardze kasacyjnej orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 177/04, LEX nr 129891).
Jeżeli zatem w przedmiotowej sprawie nie sprecyzowano zarzutu naruszenia wskazanego w skardze przepisu procesowego poprzez skonkretyzowanie, na czym jego naruszenie polegało oraz skoro nie podano, że wadliwość postępowania miała wpływ na wynik sprawy, to nie sposób ocenić zaskarżonego orzeczenia pod kątem jego legalności, co też musiało skutkować oddaleniem skargi kasacyjnej.
Biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ppsa. Natomiast o kosztach orzekł w oparciu o art. 204 pkt 1 ppsa.