Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 8 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 1052/09

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 5 lutego 2009r., sygn. akt. I SA/Ol 23/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę A. B. i A. B. na postanowienie Prokuratora Okręgowego w E. z dnia 27 października 2006 r., sygn. akt {...}, w przedmiocie wyrażenia zgody na dokonanie przeszukania lokali oraz zatwierdzenia protokołów z przeszukań lokali.

Uzasadniając orzeczenie Sąd pierwszej instancji uznał, że przedmiotowa sprawa nie należała do właściwości sądu administracyjnego. Zaskarżone postanowienie prokuratora, wydane na mocy art. 437 § 1 i art. 465 § 1 Kodeksu postępowania karnego, nie mieściło w katalogu czynności i aktów poddawanych nadzorowi tego sądu, których numerus clausus zawiera dyspozycja art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej; u.p.p.s.a.).

W skardze kasacyjnej na powyższe postanowienie wniesiono o uchylenie skarżonego "wyroku" i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o orzeczenie o kosztach sądowych według norm przepisanych.

Skarga kasacyjna została oparta na naruszeniu: art. 237 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: O.p.), art. 3 § 2 pkt 1 i 4 u.p.p.s.a., art. 45 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podkreślił, że samą procedurę przeszukania regulują przepisy ustawy Kodeks postępowania karnego nie przewidujące w takiej sprawie skargi do sądu powszechnego, dlatego postanowienie o zatwierdzeniu przeszukania wraz z decyzją zostało zaskarżone do WSA w Olsztynie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prokurator Okręgowy w E. wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, że przedmiotowa sprawa nie należała do właściwości sądów administracyjnych. Należy bowiem podkreślić, że zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. Kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola sądów administracyjnych polega więc na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie regulacją art. 3 § 2 u.p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;

1. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
2. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
3. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a)(1)pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
4. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
5. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
6. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
7. 8) (2) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W świetle przepisu art. 3 § 3 u.p.p.s.a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach, a stosownie do art. 4 rozstrzygają również spory kompetencyjne między wymienionymi w tym przepisie organami.

Na tle przytoczonych regulacji nie można uznać, że zaskarżone postanowienie prokuratora okręgowego, wydane na mocy art. 437 § 1 i art. 465 § 1 Kodeksu postępowania karnego, podlega kontroli sądów administracyjnych. Prokurator bowiem nie jest organem administracji publicznej a jego postanowienie dotyczące przeszukania nie mieści się w katalogu czynności i aktów poddawanych nadzorowi sądu administracyjnego, zawartych w powołanym przepisie art. 3 § 2 u.p.p.s.a. Samo wskazanie w przepisie art. 288 O.p., że czynności dotyczące przeszukania wymagają zgody prokuratora nie przesądza, iż wydane w tym zakresie rozstrzygnięcie prokuratora jest zaskarżalne do sądu administracyjnego. Tryb zaskarżania rozstrzygnięć prokuratora – postanowień czy to zarządzeń - określają przepisy Kodeksu postępowania karnego. Przywołany przez autora skargi kasacyjnej przepis art. 237 O.p. stanowiący: że postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji; dotyczy postanowień organu podatkowego wydanych w toku postępowania podatkowego, z takim zaś aktem nie mieliśmy do czynienia w sprawie.

Jak słusznie zauważył to autor skargi kasacyjnej, w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania przedmiotowego postanowienia prokuratora okręgowego, w świetle obowiązujących przepisów Kodeksu postępowania karnego wyłączona była możliwość kwestionowania przed sądem powszechnym postanowienia prokuratora dotyczącego przeszukania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że stan taki nieoznaczał jednak, że właściwe w takich sprawach były sądy administracyjne. Późniejsze regulacje a konkretnie nowe brzmienie przepisów, tj. art. 236 oraz art. 465 § 2 Kodeksu postępowania karnego; nadane ustawą z dnia 29 marca 2007 r. o zmianie ustawy o prokuraturze, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 64, poz. 432); również nie przewidywały możliwości skarżenia do sądu takiego postanowienia. Wyrokiem z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt K 38/07, Trybunału Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 236 § 2 k.p.k. z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP.

W orzeczeniu tym Trybunał nie odniósł się, co prawda, wprost do właściwości sądów administracyjnych, niemniej jednak wskazał, że postanowienia prokuratora o przeszukaniu i zatrzymaniu rzeczy oraz innych czynności związanych z przeszukaniem i zatrzymaniem rzeczy kontroli sądowej nie podlegały.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.