Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Kr 250/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę J. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 8 grudnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 1999 r.
Opisując stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że 26 stycznia 2005 r. pełnomocnik strony osobiście złożyła skargę w Izbie Skarbowej w K. Z akt podatkowych wynikało, że skarżona decyzja została przesłana w grudniu 2004 r. ówczesnemu pełnomocnikowi podatnika – adwokat D. B., na adres jej kancelarii. Przesyłka była dwukrotnie awizowana i nie została odebrana w terminie. Na kopercie i druku zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki listonosz umieścił odręczną adnotację "awizo na życzenie adresata" opatrzoną datą 10 grudnia 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że decyzja została stronie doręczona w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), dalej powoływana jako O.p., w dniu 28 grudnia 2004 r. Z akt podatkowych wynikało także, że skarżący 5 stycznia 2005 r. zwrócił się o wydanie mu odpisów decyzji organu odwoławczego, które zostały mu skutecznie doręczone.
Na rozprawie 18 lipca 2007 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę podatnika jako wniesioną po terminie. Sąd podał, że tryb awizowania przesyłki nie może być stosowany "na życzenie" adresata, ani w żadnej innej sytuacji poza przypadkami wskazanymi w art. 150 O.p., a zatem w sytuacji, kiedy nie jest możliwe doręczenie pisma w sposób określony w art. 148 § 1 lub art. 149 omawianej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w niniejszej sprawie przypadek taki nie miał miejsca, stąd nieuprawnione było zastosowanie trybu awizowania. W ocenie Sądu "niemożność" doręczenia, o której mowa w art. 150 O.p. nie może wynikać z odmowy odbioru korespondencji i prośby adresata o zastosowanie trybu awizowania. Należałoby ją natomiast rozumieć jako okoliczność obiektywnie istniejącą, niezależną od woli adresata, którego listonosz zastanie przy doręczaniu korespondencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że odmowę odbioru przesyłki, nawet przy jednoczesnej prośbie o jej awizowanie, należy kwalifikować jako "odmowę przyjęcia pisma przesłanego przez pocztę" w rozumieniu art. 153 O.p. Konsekwencją takiego uznania jest, że pismo uważa się za doręczone w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata.
Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji stwierdzając, że kwestionowana decyzja doręczona została adresatowi 10 grudnia 2004 r. uznał, że skarga jako wniesiona po upływie 30 – dniowego terminu podlega odrzuceniu.
Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zostało zaskarżone w całości. W skardze kasacyjnej strona podniosła zarzut naruszenia przez ów Sąd art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływana jako "p.p.s.a.", przez bezzasadne odrzucenie skargi na skutek wadliwego uznania, że skargę wniesiono po upływie terminu do jej złożenia, tj. przez wadliwą subsumcję i uznanie, że ustalony przez Sąd stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie powołanej przez niego normy prawnej.
Nadto zarzucono Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 53 § 1 p.p.s.a. przez wadliwe ustalenie, że skarżący nie zachował 30 – dniowego terminu do wniesienia skargi. Dodatkowo strona wskazała na uchybienie art. 153 § 2 O.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie, na skutek bezzasadnego uznania, że decyzja doręczona została w dniu odmowy jej przyjęcia, pomimo braku adnotacji o odmowie przyjęcia na przesyłce. Sądowi zarzucono także naruszenie art. 150 § 1 i 2 O.p. przez jego niezastosowanie, na skutek wadliwego uznania, że decyzja została doręczona w dniu odmowy jej przyjęcia, a nie z upływem okresu awizowania liczonego na podstawie art. 150 § 1 O.p.
Przy tak sformułowanych zarzutach strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, jak również o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej pełnomocnik strony podkreślał, że Sąd bezzasadnie przyjął, jakoby nastąpiła odmowa przyjęcia przez adresata przesyłki zawierającej kwestionowaną decyzję organu odwoławczego. Nie wynikało to przede wszystkim z adnotacji, którą pracownik poczty zamieścił na kopercie. W ocenie strony Sąd bezpodstawnie dokonał rozszerzającej interpretacji art. 153 § 1 O.p. uznając, że adnotacja o treści "awizo na życzenie adresata" oznacza odmowę przyjęcia przesyłki i to w sytuacji zastosowania przez Pocztę Polską trybu awizowania przewidzianego w art. 150 O.p., zaakceptowanego zresztą przez Dyrektora Izby Skarbowej.
Nadto pełnomocnik skarżącego zaznaczył, że Sąd nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie faktu, iż listonosz rzeczywiście zastał pod wskazanym adresem adresata przesyłki – ówczesnego pełnomocnika skarżącego, bądź upoważnionego przez niego do odbioru korespondencji pracownika kancelarii. W takiej sytuacji należałoby zdaniem strony przyjąć, że skuteczne doręczenie skarżonej decyzji nastąpiło w dniu 28 grudnia 2004 r. oraz że skarga złożona została w ustawowym terminie 30 dni, a zatem niedopuszczalne było odrzucenie jej w oparciu o treść art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu natomiast bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono, aby zachodziły przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny może rozważyć jedynie ewentualne naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź procesowego, wskazane w skardze kasacyjnej.
Przystępując do oceny zarzutów skargi kasacyjnej tutejszy Sąd stwierdza, iż częściowo zasługują one na uwzględnienie.
W szczególności za zasadny należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że skarga wniesiona po upływie terminu do jej złożenia podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 53 § 1 omawianej ustawy skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W oparciu zatem o ww. przepis należy wskazać, że dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi konieczne jest precyzyjne określenie daty skutecznego doręczenia stronie kwestionowanego rozstrzygnięcia (przy uwzględnieniu treści art. 144 – 154c O.p.), jak również daty nadania skargi. Data skutecznego doręczenia skarżonego aktu stanowi datę początkową, od której należy liczyć trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, a zatem aby strona nie została bezzasadnie pozbawiona możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem, powinna być określona w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości.
W rozpatrywanej sprawie kwestią sporną jest data skutecznego doręczenia stronie decyzji organu odwoławczego, a co za tym idzie data upływu terminu do wniesienia skargi. Na podstawie akt sprawy stwierdzić można, że pracownik poczty w dniu 10 grudnia 2004 r. zostawił w skrzynce adresata awizo. Na kopercie zamieszczona została adnotacja "awizo na życzenie adresata". W ocenie autora skargi kasacyjnej niezależnie od treści adnotacji należy przyjąć – jak to uczynił także Dyrektor Izby Skarbowej, że w sprawie mamy do czynienia z tzw. fikcją prawną doręczenia (art. 150 O.p.), a tym samym, że pismo należy uznać za skutecznie doręczone stronie z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, przez który przesyłka była przechowywana w urzędzie pocztowym.
Odmienne stanowisko zajął w tej kwestii Sąd pierwszej instancji, który stwierdził, że treść adnotacji na kopercie wskazuje na odmowę przyjęcia przesyłki przez adresata, a zatem, że w sprawie zastosowanie znajduje art. 153 O.p., wobec czego należy uznać, że przesyłkę doręczono w dniu odmowy jej przyjęcia przez adresata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oparł swoje rozstrzygnięcie na domniemaniu, że pracownik poczty w dacie, którą była opatrzona adnotacja na kopercie, zastał adresata (bądź upoważnionego do odbioru korespondencji pracownika kancelarii), a ten na ową chwilę odmówił przyjęcia przesyłki.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji nie sposób się zgodzić. Jak wyżej wskazano, data skutecznego doręczenia, będąca jednocześnie datą początkową, od której liczy się termin do wniesienia środka zaskarżenia, powinna być określona jednoznacznie i na podstawie okoliczności faktycznych niebudzących wątpliwości. Sąd rozpoznający sprawę powinien zatem podejmować wszelkie działania zmierzające do doprecyzowania okoliczności faktycznych i usunięcia jakichkolwiek niejasności związanych z kwestią doręczenia stronie skarżonego rozstrzygnięcia.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że nie zasługuje na aprobatę stanowisko Sądu pierwszej instancji, który pomimo wątpliwości zaistniałych w niniejszej sprawie nie podjął żadnych czynności mających na celu wyjaśnienie okoliczności będących przedmiotem sporu. W szczególności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie zbadał, czy rzeczywiście – i w jakich okolicznościach - pracownik poczty zastał pod wskazanym adresem ówczesnego pełnomocnika skarżącego, bądź upoważnionego do odbioru korespondencji pracownika kancelarii adwokackiej. Ustalenia w ww. zakresie są konieczne, zwłaszcza że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie pełnomocnik, która podała, że nigdy nie odmówiłaby przyjęcia przesyłki adresowanej na kancelarię, ponieważ jako adwokat zna skutki prawne takiego działania. Z powyższych względów zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należy uznać za zasadny.
Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej należy zauważyć, że ich treść i uzasadnienie pokrywają się co do zasady z treścią wyżej omówionego zarzutu i zmierzają do podważenia tych samych okoliczności faktycznych sprawy, wobec czego nie istnieje konieczność ich rozważania.
Mając na uwadze trafność podniesionego przez stronę zarzutu uchybienia przez Sąd pierwszej instancji art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna jest zasadna i w oparciu o treść art. 185 § 1 p.p.s.a. postanawia uchylić zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i przekazać sprawę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.