Uzasadnienie
W dniu 3 października 2013 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga kasacyjna G. S. (dalej: "skarżąca") od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. III SA/Gl 514/13 odrzucającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 27 listopada 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.
W uzasadnieniu orzeczenia Wojewódzki Sąd Administracyjny podał, że pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 16 stycznia 2013 r. pełnomocnik skarżącej, złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z 27 listopada 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Zaskarżoną decyzję doręczono skarżącej w dniu 7 grudnia 2012 r., na co wskazuje znajdujące się w aktach administracyjnych zwrotne potwierdzenie odbioru. W skardze zawarto wniosek o przywrócenie terminu. Postanowieniem z 16 kwietnia 2013 r. sąd pierwszej instancji odmówił przywrócenia terminu. Postanowienie to zostało zaskarżone zażaleniem. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 czerwca 2013 r. (sygn. akt I FZ 287/13) zażalenie oddalił.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucając skargę powołał się na art. 58 § 1 pkt 2, art. 58 § 3, art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Wywiódł, że zaskarżoną decyzję doręczono 7 grudnia 2012 r., co oznacza, że termin na jej zaskarżenie upłynął bezskutecznie 7 stycznia 2013 r. (poniedziałek). Pełnomocnik skarżącej, nadając skargę w urzędzie pocztowym w dniu 16 stycznia 2013 r., złożył ją z uchybieniem terminu. Wniosek o przywrócenie terminu został prawomocnie oddalony. Wobec powyższego, na podstawie przywołanych powyżej przepisów, sąd orzekł o odrzuceniu skargi.
W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, jak i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez odrzucenie skargi pomimo braku przesłanek ustawowych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący powtórzył argumentację prezentowaną na poprzednich etapach postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o wydanie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, w tym o zwrocie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. Oznacza to, że sąd ten, o ile nie zachodzi nieważność postępowania, może poruszać się tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną i rozpatrywać tylko te zarzuty, które w niej zostały przedstawione. Nie ma natomiast uprawnienia do tego, aby poza granice tej skargi wychodzić, uzupełniać ją czy interpretować.
Wniesienie skargi w terminie stanowi podstawową przesłankę jej dopuszczalności. Co do zasady skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni (art. 53 § 1), za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 p.p.s.a.). Określony w art. 53 § 1 p.p.s.a. termin jest terminem ustawowym, tj. nie może być skracany ani przedłużany przez sąd, prekluzyjnym w tym znaczeniu, że jego upływ sąd uwzględnia z urzędu i z tej przyczyny odrzuca wniesioną skargę oraz terminem procesowym, a więc w razie jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie skarżącemu (por. postanowienie NSA z 20 września 2012 r., sygn. akt I GSK 1143/12, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny 19 czerwca 2013 r. postanowieniem o sygn. akt I FZ 287/13 rozpatrzył kwestię przywrócenia terminu do wniesienia skargi, przesądzając o oddaleniu wniesionego zażalenia. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 16 lipca 2013 r. o sygn. III SA/Gl 514/13 odrzucił skargę. Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej w dniu 7 grudnia 2012 r. Pełnomocnik skarżącej nadając skargę 16 stycznia 2013 r. złożył ją z uchybieniem terminu. Faktów tych skarżąca skutecznie nie podważyła, nie uprawdopodobniła też okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Jak wyżej wspomniano, wniosek o przywrócenie terminu został prawomocnie oddalony. Zawarte w nim zarzuty pełnomocnik skarżącej powtórzył w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, co oznacza, że sąd pierwszej i drugiej instancji ustosunkował się do nich już na etapie postępowania zażaleniowego.
Stanowisko prezentowane w postanowieniu o sygn. akt I FZ 287/13 (postępowanie zażaleniowe przed NSA) zostało poparte rzetelną i obszerną argumentacją, którą sąd rozpoznający skargę kasacyjną całkowicie podziela, nie uznając zarazem za konieczne powtarzanie tych rozważań.
Dlatego też w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w takim stanie sprawy, sąd pierwszej instancji zasadnie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., odrzucił skargę. Podkreślenia wymaga, że regulacja zawarta w art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ma charakter związany, co oznacza, że w przypadku wystąpienia sytuacji wskazanej w hipotezie tej normy, tj. wniesienia skargi po upływie terminu do jej wniesienia, sąd ma obowiązek skargę odrzucić bez badania przyczyny naruszenia terminu (zob. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, wyd. 3, Warszawa 2011, s. 206).
Brak jest natomiast podstawy prawnej do zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W art. 209 p.p.s.a. przyjęto unormowanie, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 p.p.s.a. Zatem w innych przypadkach sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Nie istnieje bowiem podstawa prawna dla takiego rodzaju rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.