Uzasadnienie
Przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2006 r., III SA/Wa 2222/06, mocą którego odrzucono skargę Andrzeja K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług oraz zwrócono stronie skarżącej uiszczony wpis sądowy w kwocie 1.583 zł.
W motywach postanowienia Sąd przedstawił stan sprawy. Wskazał, że w dniu 16 czerwca 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie reprezentująca skarżącego Ewa S. wniosła skargę na wymienioną decyzję. Do skargi dołączone zostało pełnomocnictwo, jednakże wynikało z niego, że nie obejmuje ono umocowania do działania w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a ponadto brak było wskazania, którą z osób wymienionych w art. 35 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, dalej: p.p.s.a., jest Ewa S. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia pełnomocnictwa procesowego uprawniającego do działania w imieniu strony skarżącej przed sądami administracyjnymi przekazane zostało pełnomocnictwo udzielone przez Andrzeja K. adwokatowi Janowi W., które obejmowało umocowanie do działania przed Sądem pierwszej instancji w sprawie III SA/Wa 222/06. W piśmie złożonym wraz z tym pełnomocnictwem skarżący stwierdził, że Ewa S. nadal jest jego pełnomocnikiem oraz że potwierdza wszystkie czynności dokonane dotychczas przez nią przed tym sądem.
W odpowiedzi na skierowanie do pełnomocnika Jana W. ponowne wezwanie do złożenia do Sądu oryginału lub potwierdzonej za zgodność kopii pełnomocnictwa procesowego dla Ewy S., obejmującego umocowanie do podpisania skargi oraz wskazanie, którą z przesłanek z art. 35 par. 1 p.p.s.a. ona spełnia oświadczono, że Ewa S. nie spełnia żadnej z przesłanek określonych we wskazanym artykule, jednakże z nadesłanego pisma skarżącego z dnia 20 września 2006 r. wynika, że potwierdza on wszystkie dotychczasowe czynności dokonane przed Sądem przez Ewę S., w tym złożenie przez nią w imieniu skarżącego skargi.
Powołując się na pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 18 września 1992 r., III CZP 12/92 oraz poglądy piśmiennictwa pełnomocnik skarżącego stwierdził, że potwierdzenie przez stronę czynności procesowych, dokonanych w toku dotychczasowego postępowania przez osobę, która nie mogła być pełnomocnikiem procesowym, wyłącza możliwość przyjęcia nieważności postępowania na tej podstawie, że pełnomocnik nie był należycie umocowany. Ponadto wskazano, że za możliwością potwierdzenia czynności dokonanych przez należycie umocowanego pełnomocnika przemawia również treść art. 271 pkt 2 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga podlega odrzuceniu. Podkreślono, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego zarysowała się rozbieżność poglądów co do możliwości zatwierdzenia przez stronę w toku postępowania czynności dokonanych przez osobę, która w ogóle nie może być pełnomocnikiem. Sąd przyjął pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 2001 r., I PKN 586/00 oraz w uchwale tegoż Sądu z dnia 28 lipca 2004 r., III CZP 32/04, że występowanie w sprawie w charakterze pełnomocnika osoby, która tym pełnomocnikiem nie może być, zawsze oznacza brak należytego umocowania pełnomocnika, a tym samym zawsze prowadzi do nieważności postępowania.
Sąd wskazał na treść art. 40 p.p.s.a. i podkreślił, że w zakresie potwierdzenia przez stronę czynności nienależycie umocowanego pełnomocnika ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera własne regulacje /art. 44 par. 1 i 2/ i nimi należy się posługiwać w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W ocenie Sądu powołany przez pełnomocnika art. 271 pkt 2 p.p.s.a. odnosi się właśnie do sytuacji uregulowanych w art. 44 par. 1 i 2 tej ustawy i podkreślił, że chodzi tutaj o czynności dokonane przez osobę, która spełnia przesłanki do bycia pełnomocnikiem. Odmienna interpretacja prowadziłaby bowiem do wniosku, że regulacja zawarta w art. 35 par. 1 p.p.s.a. jest w zasadzie zbędna, gdyż określony w niej rygor zawsze może zostać złagodzony na podstawie art. 44 par. 1 i 2 p.p.s.a.
Od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącego, adwokat Jan W. wniósł skargę kasacyjną. Postanowienie zakwestionowano w całości oraz wniesiono o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie skarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżonemu postanowieniu zarzucono:
- - naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a to przepisu art. 35 par. 12 p.p.s.a. oraz art. 40 ustawy poprzez niewłaściwą wykładnię tychże, polegające na nieuwzględnieniu i odmówieniu skuteczności potwierdzenia czynności dokonanych przez osobę niespełniającą przesłanek z art. 35 par. 1 p.p.s.a. do działania w charakterze pełnomocnika oraz w efekcie nieuznania dokonanych przez tegoż czynności procesowych;
- - naruszenie jednocześnie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to poprzez tożsame z naruszeniem norm prawa materialnego naruszenie art. 44 par. 2 p.p.s.a., który także ma charakter przepisu postępowania w związku z art. 35 par. 1 ustawy poprzez nieuwzględnienie sanowania przez skarżącego czynności dokonanych przez poprzedniego pełnomocnika, który nie spełniał jednakowoż przesłanek z art. 35 par. 1 p.p.s.a.
Uzasadniając skargę kasacyjną jej autor przytoczył stan faktyczny sprawy, a następnie wskazał, że w odniesieniu do art. 35 par. 1 p.p.s.a. Sąd nie zastosował wykładni odwołującej się do miejsc paralelnych w ustawie, traktującej o tożsamej instytucji, które ułatwić mają rozumienie stosownego przepisu. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. wnosić należy a contrario, że wobec możliwości sanowania niewłaściwej reprezentacji poprzez zatwierdzenie czynności dokonanych przez niewłaściwego pełnomocnika istnieje możliwość skutecznego sanowania niewłaściwego pełnomocnika.
Autor skargi kasacyjnej stwierdził, że w jego opinii również wykładnia celowościowa przepisów art. 35 par. 1, art. 40 i 44 par. 2 w powiązaniu z regulacjami prawnocywilnymi stosowanymi odpowiednio do postępowania administracyjnego dopuszczają możliwość skutecznego zatwierdzenia czynności dokonanych przez niewłaściwego pełnomocnika.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie jest zasadna, bowiem żaden z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów nie okazał się skuteczny.
Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że katalog osób wskazanych w art. 35 par. 1 p.p.s.a. stanowi wyczerpujące wyliczenie podmiotów, które mogą działać w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze pełnomocnika. Tak więc pełnomocnikiem strony może być adwokat, radca prawny, inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne, np. doradcy podatkowi w sprawach dotyczących kontroli decyzji administracyjnych w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych. Pełnomocnictwo doręczone do akt sprawy stosownie do art. 37 par. 1 p.p.s.a. winno wskazywać czy występujący w sprawie zastępca procesowy jest profesjonalnym pełnomocnikiem czy też łączy go ze sprawą związek o innym charakterze, np. bliskie pokrewieństwo z osobą skarżącego lub stosunek przysposobienia.
W ocenie tutejszego Sądu, w sytuacji gdy skarga została wniesiona przez osobę, która w ogóle nie może działać jako pełnomocnik skarżącego, późniejsze potwierdzenie czynności tej osoby przez stronę, bez jednoczesnego uzupełnienia braków formalnych samej skargi poprzez jej podpisanie przez stronę, nie może być prawnie skuteczne, bowiem oznaczałoby działanie wbrew treści przepisu ustawy właściwej dla danego postępowania, tj. art. 35 par. 1 p.p.s.a. Tym samy należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż działania wnoszącej skargę nie mogły zostać potwierdzone przez stronę wobec nie spełnienia przez Ewę S. którejkolwiek z przesłanek wskazanych w omawianym przepisie.
W skardze kasacyjnej jako podstawę strona skarżąca wskazała także naruszenie art. 40 p.p.s.a. Jednakże również ten zarzut nie może być uwzględniony, bowiem wskazany przepis stanowi o dopuszczalności modyfikowania zakresu pełnomocnictwa /ograniczenia lub rozszerzenia/ w stosunku do zakresu wskazanego w art. 39 p.p.s.a., a kwestia ta nie jest przedmiotem omawianej sprawy.
Na uwzględnienie nie zasługuje również postawiony przez autora skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 44 par. 2 p.p.s.a., ponieważ przepis ten nie znajduje zastosowania w omawianej sprawie. Stosownie do par. 1 art. 44 sąd może dopuścić tymczasowo do podjęcia naglącej czynności osobę niemogącą przedstawić pełnomocnictwa. Nie ulega jednak wątpliwości, że regulacja powyższa odnosi się do osób, które w świetle art. 35 par. 1 są legitymowane do działania w charakterze pełnomocnika, a ponadto umocowanie do działania istnieje, choć w danym momencie, na skutek zaistnienia konieczności podjęcia naglącej czynności, przedstawienie go nie jest możliwe.
Należy także podkreślić, że omawiana regulacja odnosi się do trwającego już postępowania i nie obejmuje wniesienia skargi /zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 kwietnia 2004 r., II SA/Wr 1225/01/. W związku z powyższym zatwierdzenie, o którym mowa w art. 44 par. 2 p.p.s.a., obejmuje jedynie opisane powyżej działania, a zatem nie można stwierdzić, iż Sąd, odmawiając skuteczności potwierdzenia czynności dokonanych przez osobę niespełniającą przesłanek z art. 35 par. 1 p.p.s.a., dokonał jego błędnej wykładni.
Tutejszy Sąd rozpoznając skargę kasacyjną jest związany jej zarzutami, a stosownie do art. 183 par. 1 p.p.s.a. z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ żadna z przesłanek nieważności wskazanych w art. 183 par. 2 ustawy nie nastąpiła Sąd kasacyjny dokonał kontroli działania Sądu pierwszej instancji jedynie w granicach zakreślonych przez stronę.
Wobec stwierdzenia, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.