Uzasadnienie
- I. Zaskarżonym postanowieniem z 11 lipca 2006 r., I SA/Po 1138/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę Spółki A. (zwanej dalej "Skarżącą") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z [...] maja 2005 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2003 r.
- II. Sąd administracyjny I instancji przyjął za ustalony następujący stan faktyczny:
Powołując się na udzielone pełnomocnictwo, radca prawny J.K., działając w zastępstwie Skarżącej, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. Pismem z 31 sierpnia 2005 r. sąd I instancji wezwał radcę prawnego J.K. do złożenia pełnomocnictwa procesowego wraz z opłatą sądową, w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, przy piśmie z 12 września 2005 r., zostało nadesłane pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącą radcy prawnemu D.C. Do dnia rozprawy nie przedłożono pełnomocnictwa udzielonego J.K.
III. Odrzucając powyższą skargę na rozprawie w dniu 11 lipca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, powołał się na utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że nieprzedłożenie dokumentu potwierdzającego umocowanie do reprezentowania strony stanowi brak formalny, którego nieuzupełnienie skutkuje odrzuceniem skargi (por. wyrok NSA z dnia 09.02.2005r. sygn. akt GSK 1337/04, ONSAiWSA 2005/5/91).
W punkcie wyjścia sąd i instancji wskazał zatem, że zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej "ppsa") skarga musi odpowiadać wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać dodatkowe elementy. Dalej podniósł, że jednym z wymogów formalnych każdego pisma strony jest, określony w art. 46 § 3 ppsa, obowiązek dołączenia pełnomocnictwa, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Z kolei art. 37 § 1 ppsa ustanawia formalne wymaganie dołączenia do akt sprawy przy pierwszej czynności procesowej, w tym przy wniesieniu skargi, pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa.
Obowiązki strony określone w art. 46 § 3 i art. 37 § 1 ppsa – argumentował skład orzekający – są do siebie bardzo zbliżone i w przypadku skargi stanowią warunek formalny jej skutecznego wniesienia.
Sąd konkludował, że stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, wobec nieusunięcia braku formalnego skargi, miał obowiązek ją odrzucić. W rozpatrywanej sprawie należało bowiem dołączyć pełnomocnictwo procesowe udzielone radcy prawnemu J.K., który złożył skargę i który został wezwany do uzupełnienia jej braków formalnych. Przedłożenie natomiast pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu D.C. nie czyniło zadość wymogom formalnym, określonym w art. 57 § 1, art. 46 § 3 i art. 37 § 1 ppsa.
- IV. W skardze kasacyjnej pełnomocnik Skarżącej zarzucił powyższemu postanowieniu naruszenie:
- 1) art. 67 § 5 ppsa poprzez doręczenie wezwania z 31 sierpnia 2005 r. osobie nieuprawnionej do odbioru korespondencji w kancelarii pełnomocnika Skarżącej;
- 2) art. 58 § 1 pkt 3 ppsa poprzez przyjęcie, że pełnomocnik w wyznaczonym terminie nie uzupełnił braków formalnych skargi wobec czego podlega ona odrzuceniu.
Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości ora obciążenie strony przeciwnej kosztami postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że sąd I instancji błędnie przyjął, iż w sprawie doszło do prawidłowego doręczenia wezwania sądu pełnomocnikowi, ponieważ odbioru pisma dokonała osoba nieupoważniona. W tym względzie autor skargi kasacyjnej złożył wniosek o zwrócenie się do Urzędu Pocztowego w S. przy ul. K. o nadesłanie informacji czy pełnomocnik w niniejszej sprawie J.K. udzielał pełnomocnictwa do odbioru korespondencji osobie której podpis znajduje się na potwierdzeniu odbioru z dnia 6 sierpnia 2005 r.
Pełnomocnik Skarżącej, argumentował, że zgodnie z art. 67 § 5 ppsa jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom, a taka sytuacja nie miała miejsca w niemniejszej sprawie. Na poparcie swojego stanowiska powołał się na wyrok NSA z 15. maja 2001 r., sygn. akt I SA 2605/99, w którym stwierdzono, że:
"O doręczeniu pisma decyduje potwierdzenie tego doręczenia poprzez podpis osoby odbierającej pismo, ze wskazaniem daty odbioru, jak to wynika z art. 46 § l k.p.a. Skoro art 40 § 2 k.p.a. Nakazuje doręczenie pisma pełnomocnikowi strony z potwierdzeniem odbioru powinno wynikać, że osoba taka otrzymała kierowaną do niej korespondencję. Doręczenie pisma osobie nie będącej pełnomocnikiem postępowania, choćby to był członek rodziny pełnomocnika nie może być uznane za doręczenie zgodnie z art 40 § 2 k.p.a. Pismo zatem doręczone osobie nie będącej pełnomocnikiem strony nie może wywołać skutków prawnych, jakie przepisy procedury administracyjnej wiążą się z doręczeniami, bowiem doręczenie osobie uprawnionej do odbioru pisma, jaką jest art. 40 § 2 k.p.a. pełnomocnik nie nastąpiło "
W tej sytuacji brak jest podstaw do uznania, że brak formalny w postaci przedłożenia pełnomocnictwa w sprawie nie został uzupełniony przez stronę co daje podstawę sądowi I instancji do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa.
Jednocześnie pełnomocnik Skarżącej podkreślił, że wyroku z 25 lutego 2005 r., sygn. akt I CKN 1108/97 Sąd Najwyższy Sąd stwierdził, że: "Nienależyte umocowanie pełnomocnika procesowego nigdy nie jest okolicznością prowadzącą do odrzucenia pozwu". Analogicznie w niniejszej sprawie - nienależyte umocowanie pełnomocnika procesowego nie było okolicznością prowadzącą do odrzucenia skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna jest zasadna, chociaż nie wszystkie z przedstawionych w niej zarzutów zasługują na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że skarga kasacyjna jest szczególnym środkiem prawnym o ograniczonym zakresie podmiotowym, przedmiotowym i czasowym. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 ppsa).
Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 174 ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- - naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1),
- - naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
Z kolei zgodnie z art. 176 ppsa. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. To autor skargi kasacyjnej powinien wskazać konkretne, naruszone przez Sąd zaskarżonym orzeczeniem przepisy prawa materialnego i procesowego. W odniesieniu do prawa materialnego winien wykazać, na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa lub właściwe zastosowanie.
Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez Sąd, na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jako podstawę skargi kasacyjnej Skarżąca wskazała jedynie naruszenia przepisów postępowania, tj.:
- 1) art. 67 § 5 ppsa poprzez doręczenie wezwania z 31 sierpnia 2005 r. osobie nieuprawnionej do odbioru korespondencji w kancelarii pełnomocnika Skarżącej;
- 2) art. 58 § 1 pkt 3 ppsa poprzez przyjęcie, że pełnomocnik w wyznaczonym terminie nie uzupełnił braków formalnych skargi wobec czego podlega ona odrzuceniu.
Pierwszy z wyżej wymienionych zarzutów jest chybiony. Przepis art. 67 § 5 ppsa stanowi, że jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, która została podpisana przez r.pr. J.K. wskazano, że Skarżąca reprezentowana jest przez dwóch profesjonalnych pełnomocników: r.pr. D.C. i r.pr. J.K., którzy wskazali wspólny adres do doręczeń. Z akt sprawy wynika ponadto, że wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego zostało skierowane do jednego z ustanowionych w sprawie pełnomocników Skarżącej (r.pr. J.K.). Odbiór zaś pokwitował drugi z pełnomocników wymienionych w skardze – r.pr. D.C. W sytuacji, w której ze skargi wynika, że strona skarżąca reprezentowana jest przez dwóch pełnomocników (wskazujących wspólny adres do doręczeń), przy czym żaden z nich nie przedłożył dokumentu pełnomocnictwa, należy uznać, że skuteczne doręczenie przesyłki może nastąpić każdemu z nich.
Należy mieć bowiem na uwadze, że dokument pełnomocnictwa nie ma znaczenia konstytutywnego (zob. postanowienie SN z 10 lipca 2003 r., III CZP 54/03, Prokuratura i Prawo – Orzecznictwo 2004, nr 4, poz. 33; Biuletyn SN 2003, nr 7, s. 6). Na gruncie niniejszej sprawy powyższe oznacza, że do czasu wykazania swojego umocowania odpowiednim dokumentem pełnomocnictwa za pełnomocnika mógł uchodzić zarówno r.pr. J.K. jak i r.pr. D.C. Mając powyższe na uwadze należy zaś stwierdzić, że doręczenia wezwania z 31 sierpnia 2005 r. dokonano prawidłowo.
Odnosząc się do drugiego z zarzutów skargi kasacyjnej, tj. art. 58 § 1 pkt 3 ppsa poprzez przyjęcie, że pełnomocnik w wyznaczonym terminie nie uzupełnił braków formalnych skargi wobec czego podlega ona odrzuceniu, należy stwierdzić, że jest on zasadny.
Z akt sprawy wynika bowiem, że pismem z 31 sierpnia 2005 r. wezwano m.in. do złożenia pełnomocnictwa procesowego wraz z opłatą skarbową, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W wezwaniu nie wskazano jednak, od którego ze wskazanych w skardze pełnomocników żąda się pełnomocnictwa. Nadto podkreślenia wymaga, że w wyznaczonym przez Sąd terminie, brak ten został usunięty. Otóż w przesyłce nadanej w dniu 13 września 2005 r. w UP G. 1 r.pr. D.C. nadesłał dokument pełnomocnictwa, z którego wynika jego legitymacja do działania w imieniu Skarżącej w toczącym się postępowaniu.
W tym stanie rzeczy sąd I instancji nie miał podstaw do odrzucenia skargi z powodu braku pełnomocnictwa procesowego. Po nadesłaniu tegoż pełnomocnictwa sąd miał bowiem obowiązek wezwania do usunięcia innego z dostrzeżonych braków skargi, a mianowicie jej podpisania przez należycie umocowanego pełnomocnika Skarżącej - r.pr. D.C. Dopiero nieusunięcie tego braku formalnego skargi skutkować mogło odrzuceniem skargi.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie należało uchylić i sprawę przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.
Tym niemniej odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o zasądzenie kosztów postępowania należy stwierdzić, iż nie znajduje on uzasadnienia. Stosownie do art. 209 ppsa wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o których mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 ppsa. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach, w tym – tak jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie – w postanowieniu uchylającym postanowienie sądu I instancji.
Uwzględniając powyższy stan faktyczny i prawny, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ppsa orzekł jak w sentencji.