Uzasadnienie
- 1. Wyrokiem z 26 września 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 3913/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 18 września 2017 r. w przedmiocie odmowy uniemożliwienia zapoznania się przez A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwana dalej jako: "skarżąca") z aktami wyłączonymi oraz orzekł o kosztach postępowania.
- 2. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie we wniesionej skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej zwana: "p.p.s.a."), naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w powiązaniu z art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 179 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.: dalej: "O.p.") poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli postanowienia i w konsekwencji niezasadne jego uchylenie na skutek wadliwego przyjęcia przez Sąd, że organ powinien udostępnić skarżącej wyłączone pismo podmiotu trzeciego zawierającego ceny zakupu telefonów komórkowych marki [...] poprzez udostępnienie jego kopi z trwale usuniętymi informacjami pozwalającymi zidentyfikować podmiot, którego dane były w nim zawarte, a które podegały ochronie oraz winien wyjaśnić skarżącej, czy dane zawarte w tym piśmie odnoszą się do oficjalnej sieci dystrybucyjnej, czy też innego kanału dystrybucji, podczas gdy organ ze względu na ochronę interesu publicznego zasadnie odmówił zapoznania się skarżącej z wyłączonym pismem, gdyż jego treść zawierała tajemnicę przedsiębiorstwa w zakresie stosowania cen pomiędzy niezależnymi podmiotami;
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 179 § 1 O.p., art. 122 O.p. oraz art. 129 O.p. poprzez wadliwe uznanie przez Sąd, że organ poprzez odmowę zapoznania się skarżącej z treścią pisma ograniczył skarżącej prawo do obrony, a postępowanie stało się niejawne, podczas gdy organ prawidłowo zastosował art. 179 § 1 O.p., gdyż istniały podstawy do ograniczenia jawności dokumentu zawierającego informację o innym podmiocie niż strona z uwagi na ochronę interesu podmiotu trzeciego;
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 179 § 1 O.p., art. 122, art. 129 oraz art. 217 § 2 O.p. z uwagi na błędne uznanie, że postanowienie nie było należycie uzasadnione, gdyż nie uwzględnia możliwości jego udostępnienia po dokonaniu anonimizacji, podczas gdy z jego treści jasno wynika, że wyłączenie jawności i odmowa skarżącej wglądu w dokument w postaci pisma podmiotu trzeciego zawierającego ceny zakupu telefonów komórkowych marki [...] stanowi tajemnicę handlową zarówno podmiotu polskiego, jak i podmiotu zagranicznego, które nie mają związku z transakcjami karuzelowymi;
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w powiązaniu z art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 3 pkt 2 p.p.s.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 179 § 1 O.p. i art. 179 § 2 O.p., art. 129 oraz art. 217 § 2 O.p. pomimo, że do takich naruszeń nie doszło albowiem organ dokonał prawidłowego rozstrzygnięcia w stanie faktycznym sprawy.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Organ podatkowy zrzekł się rozprawy wnosząc o rozstrzygnięcie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
- 3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik skarżącej wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
- 4.1. Oceniając zasadność zarzutów skargi kasacyjnej organu wskazać należy na treść art. 178 § 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. W myśl art. 179 § 1 O.p. przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Wyrażone w art. 178 § 1 O.p. prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów stanowi jeden z aspektów podstawowych zasad zasady jawności postępowania podatkowego (art. 129 O.p.) i zasady czynnego udziału strony w tym postępowaniu (art. 123 § 1 O. p.). Przepis ten nie ma jednak charakteru absolutnego i doznaje określonych ograniczeń, o których mowa w art. 179 § 1 O.p. Przewidziane w art. 179 § 1 O.p. dwa wyjątki zostały ustanowione z uwagi na potrzebę ochrony określonych wartości - informacji niejawnych bądź interesu publicznego. Istotna z punktu widzenia niniejszej sprawy pozostaje druga z wymienionych wyżej przesłanek. "Interes publiczny", do którego ustawodawca odwołuje się w art. 179 § 1 O.p. dotyczy bowiem informacji, które nie są informacjami niejawnymi w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. Nr 182, poz. 742 ze zm.; w skrócie: u.o.i.n.). W odniesieniu do tych ostatnich art. 179 § 1 O.p. wykluczył expressis verbis dostęp stronie postępowania podatkowego. Tajemnica skarbowa stanowi informację niejawną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.o.i.n. Na podstawie art. 179 § 1 O.p. do dokumentów zawierających informacje objęte tajemnicą skarbową nie ma zatem zastosowania określone w art. 178 O.p. prawo wglądu strony do akt sprawy (zob. w komentarzu do art. 179 Ordynacji podatkowej P. Pietrasz, w: C. Kosikowski, L. Etel, J. Brolik, R Dowgier, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz. W. Stachurski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Lex/el. 2013).
- 4.2. Pojęcie interesu publicznego jako druga z przesłanek ograniczenia prawa wglądu do akt sprawy jest terminem nieostrym i wymagającym doprecyzowania na tle konkretnych okoliczności faktycznych. W rozpatrywanej sprawie jak wskazały organy i zaakceptował WSA w Warszawie chodzi o ograniczenie stronie postępowania podatkowego wglądu do dokumentów zawierających informacje chronione tajemnicą skarbową, o innym podmiocie niż strona. Czynny udział strony w postępowaniu podatkowym nie może bowiem umożliwiać dostępu do informacji o innym podatniku. W sytuacji gdy organ podatkowy prowadzi postępowanie dotyczące kilku stron, powinien im udostępniać materiały dotyczące wspólnej dla nich sytuacji procesowej w granicach określonych przedmiotem orzekania oraz bez ograniczeń materiały dotyczące strony występującej z żądaniem ich udostępnienia. Jeżeli natomiast zakres materiałów uzyskanych od różnych stron lub organów przekracza ramy wspólnego dla nich stanu faktycznego, to organ podatkowy ma obowiązek zachowania w tajemnicy danych, które nie są dla stron wspólne.
- 4.2. W orzecznictwie przyjmuje się i stanowisko to Naczelny Sąd Administracyjny tym składzie w pełni podziela, że jeżeli organy podatkowe w postępowaniu dowodowym wykorzystują informacje dotyczące dodatkowo i innych podatników, nie związanych bezpośrednio, a jedynie pośrednio z przedmiotową sprawą, mają obowiązek utrzymać w tajemnicy tylko te ich cechy, które pozwoliłyby osobom nieuprawnionym na ich identyfikację, tym samym żadne ograniczenia nie dotyczą informacji o działalności tego podmiotu (vide np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 listopada 2001 r., o sygn. akt I SA/Gd 2143/00, i z 19 lutego 2019 r. sygn. akt FSK 1106/18, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA). Wyłączeniu jawności dla strony powinno podlegać jedynie to co musi być utajnione z uwagi na przesłanki ustawowe, to co nie mieści się w tym zakresie powinno być dla strony jawne. Zatem jeśli istnieje możliwość okazania części dokumentów po ich anonimizacji obowiązkiem organu administracji jak słusznie przyjął Sąd pierwszej instancji jest dokonanie tej czynności i udostępnienie tej części, która nie korzysta z wyłączenia jawności. Daje to możliwość wglądu do dokumentu i odniesienie się do jego treści, a tym samym powoduje też zachowanie podstawowych gwarancji procesowych strony wynikających z O.p.
- 4.3. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie ocenił, że całkowite wyłączenie dokumentu powoduje, że strona pozbawiona jest wpływu na możliwość kształtowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia jak i możliwości obrony swoich praw w postępowaniu. Zauważyć też należy że Naczelnemu Sądowi z urzędu znane są przypadki udostępniania stronom przez organy w podobnych sprawach informacji uzyskanych od innych podmiotów, odnośnie do wysokości stosowanych przez te podmioty cen telefonów komórkowych.
- 4.4. W świetle poczynionych rozważań w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów.
- 4.5. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak wyroku. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 tej ustawy.