Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt I FSK 658/10

Uzasadnienie

1. 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami.

1. 1. Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt lII SA/Wa 1604/09,

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Dyrektora Izby

Skarbowej z dnia 15 lipca 2009 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku.

2. Sąd pierwszej instancji przedstawiając stan faktyczny podał, że 10 października 2008 r. U. P. spółka z o.o. z siedzibą w L., Litwa (dalej jako Spółka lub Skarżąca) złożyła w Drugim Urzędzie Skarbowym dla W. wniosek o zwrot podatku od towarów i usług od kwietnia 2008 r. do czerwca 2009 r. wraz z oryginałem obcojęzycznego zaświadczenia z dnia 18 sierpnia 2008 r. i jego przysięgłym tłumaczeniem na język polski oraz oryginałami sześciu faktur VAT. Przedmiotowy wniosek został podpisany przez K. P..

Organ pierwszej instancji pismem z dnia 24 lutego 2009 r. (doręczonym Spółce 12 marca 2009 r.) wezwał Skarżącą do uzupełnienia wskazanego wyżej wniosku o oryginał pełnomocnictwa dla K. P., bądź przesłania formularza wniosku podpisanego przez osobę uprawnioną do reprezentowania firmy wraz z oryginałem dokumentu, z którego wynikałoby to uprawnienie, W przedmiotowym wezwaniu zawarte zostało pouczenie o skutkach niedochowania terminu oraz kiedy termin uznaje się za zachowany, a także o możliwości skorzystania z przywrócenia terminu w razie jego uchybienia.

W dniu 30 marca 2009 r. złożono wniosek o przywrócenie terminu do przedłożenia pełnomocnictwa z oryginałem tego pełnomocnictwa z dnia 10 października 2008 r.

Następnie postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2009 r. organ pierwszej instancji odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych dotyczących wniosku o zwrot podatku VAT za okres od kwietnia do czerwca 2008 r. z uwagi na brak dochowania należytej staranności w zakresie dopełnienia wszystkich przesłanek wynikających z art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako Ordynacja podatkowa), w przedmiotowej sprawie przesłania do organu pierwszej instancji dokumentu pełnomocnictwa dla K. P..

Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła zażalenie, w którym wyjaśniła, że uchybiła terminowi z uwagi na trudności związane z działaniem w branży transportowej, co wiąże się z osobistymi wyjazdami członków zarządu, a to powoduje, iż nie zawsze są oni obecni w siedzibie firmy, aby podpisać stosowne dokumenty w imieniu Spółki. Zatem termin 7 dni był dla niej nierealny. Ponadto w zażaleniu podniesiono, że Spółka nie podpisała pełnomocnictwa z datą bieżącą (marzec 2009 r.) ponieważ organ nie uznałby, że na dzień podpisania wniosku (7 października 2008 r.) K. P. była osobą upoważnioną do jego złożenia.

W dalszej części uzasadnienia argumentowano, że poprawną datą otrzymania przez pełnomocnika dokumentu pełnomocnictwa jest 24 kwietnia 2009 r., a skoro pismo zostało nadane 30 kwietnia 2009 r., czyli 6 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, to została dotrzymana jedna z przesłanek do zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Podkreślono także, że Skarżąca nie była świadoma, iż do każdego wniosku o zwrot podatku VAT wymagane jest dołączenie oryginału pełnomocnictwa tym bardziej, że obowiązek taki nie wynika ani z ustawy ani z przepisów wykonawczych.

Postanowieniem z dnia 15 lipca 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji podtrzymując w całości stanowisko w nim zawarte.

1. 2. Skarga do Sądu pierwszej instancji.
2. 2.1. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W ocenie pełnomocnika wezwanie z dnia 24 lutego 2009 r. wysłane w trybie art. 169 Ordynacji podatkowej było bezpodstawne, ponieważ niewiadomym jest pełnomocnikowi o istnieniu uregulowań prawnych, które wymagają przedłożenia oryginału pełnomocnictwa wraz z potwierdzeniem uiszczenia opłaty skarbowej do każdej toczącej się w urzędzie sprawy w przedmiocie zwrotu podatku od towarów i usług.

Pełnomocnik Strony zaznaczył, że oryginał pełnomocnictwa dla E. G., J. M. oraz K. P., która też podpisała się pod wnioskiem, którego dotyczy niniejsze pismo, zostało przedłożone w Urzędzie do wniosku za okres październik - grudzień 2007 r. Następnie na nieformalną prośbę Urzędu Skarbowego, w celu ułatwienia pracy Urzędu, do każdego pierwszego prezentowanego wniosku za kolejny rok rozrachunkowy, dołączany był oryginał

Sygn. akt I FSK 658/10 pełnomocnictwa, w tym też dla Strony. Został on dołączony do wniosku za okres styczeń - marzec 2008 r. z uwzględnieniem, iż dotyczy ono wszystkich wniosków Strony za 2008 r..Do wniosku natomiast, którego dotyczy sprawa, dołączono kopię pełnomocnictwa dołączonego w oryginale do wniosku styczeń - marzec 2008 r. Zatem w ocenie Skarżącej, spełnione zostały wszelkie wymagania określone prawnie i pełnomocnik oraz Strona dochowały należytej staranności w załatwieniu sprawy, kierując się ustawodawstwem polskim, jak również wygodą Urzędu.

1. 2.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
2. 3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.
3. 1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
4. 2. Sąd pierwszej instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie uznał, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej naruszało przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazywał, iż działania organów podatkowych w postaci wzywania do usunięcia braków formalnych poprzez przedłożenie wskazanej przez organ treści pełnomocnictwa były zbędne i naruszały zasadę pogłębiania zaufania stron do organów administracji oraz zasadę praworządności.
5. 3. Sąd podkreślił, że do wniosku złożonego przez Skarżącą nie było wprawdzie dołączonego pełnomocnictwa dla osoby występującej o zwrot podatku, jednakże do organu zostało przesłane wraz z wnioskami za inne okresy rozliczeniowe w 2007 r. i 2008 r. pełnomocnictwo Skarżącej udzielone m.in. na

K. P.. Z treści udzielonego przez Spółkę pełnomocnictwa wynikało, iż K. P. została umocowana do składania wniosków o zwrot podatku od towarów i usług za cały 2008 r. Na dokumencie ww. pełnomocnictwa widnieje pieczęć Drugiego Urzędu Skarbowego W. potwierdzająca wpływ tego pełnomocnictwa do urzędu 10 października 2008 r.

W ocenie WSA wzywanie Skarżącej na podstawie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej do usunięcia braków formalnych w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji dysponował takim pełnomocnictwem naruszało ogólne zasady postępowania podatkowego i było niewłaściwe.

1. 3.4. Zważywszy powyższe Sąd uznał, iż rozstrzygnięcia organów podatkowych w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych były wadliwe. Sąd bowiem na podstawie zebranych w sprawie materiałów dowodowych nie stwierdził, iż wniosek Skarżącej był obarczony wadą formalną w postaci braku stosownego pełnomocnictwa upoważniającego K. P. do podpisania wniosku o zwrot podatku od towarów i usług od kwietnia do czerwca 2008 r. Tym samym Sąd przyjął, iż sprawa dotycząca przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku była bezprzedmiotowa.
2. 4. Skarga kasacyjna.
3. 4.1. Dyrektor Izby Skarbowej w W. zarzucił Sądowi pierwszej instancji:
4. I. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

* art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

* art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1 i art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

1. 4.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
2. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3. 1. Skarga kasacyjna pozbawiona jest uzasadnionych podstaw.
4. 2. Skargę tę oparto wyłącznie o podstawę kasacyjną przewidzianą w pkt 2 art. 174 p.p.s.a. tj. o zarzuty naruszenia prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
5. 5.3. W powyższych ramach pełnomocnik organu podatkowego zarzucił

Sądowi I instancji przede wszystkim naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. wskazując, że przedmiotem postępowania przed organami podatkowymi nie była kwestia pozostawienia wniosku Strony bez rozpoznania w związku z nieuzupełnieniem go w zakreślonym terminie, lecz rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych. Powołując się na wyrok WSA w

Warszawie sygn. akt III SA/Wa 1294/09 stwierdzono, że Sąd pierwszej instancji

Sygn. akt I FSK 658/10 badając legalność postanowienia organu odwoławczego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku Skarżącej o zwrot podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do czerwca 2008 r. nie miał prawa badać prawidłowości wezwań do uzupełnienia braków formalnych o zwrot VAT.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd powyższy uznać należy za błędny.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu. Może, więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w piśmie procesowym, jak również stwierdzić nieważność, mimo że skarżący wnosił o uchylenie (zob. B. Dauter (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. II, Wydawnictwo Wolters Kluwer Polska, 2006, s. 299). Jedynym ograniczeniem są granice danej sprawy. Sąd nie może, więc orzec w innej sprawie administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (zob. też wyrok NSA z dnia 16 listopada 2005 r., FSK 2261/04, teza publ. w pracy zbiorowej pod red. B. Dautera, dz. cyt, s. 184).

5.4. Należy w pełni podzielić tezę zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 854/09 (opubl. CBOS), że: "... zakres sądowej kontroli wyznacza przedmiot danej sprawy administracyjnej, wyprowadzany z podstawy prawnej rozstrzygnięcia i poza ten zakres sąd administracyjny pierwszej instancji nie ma prawa wyjść. Natomiast w ramach przedmiotu danej sprawy sąd ma obowiązek dokonać wszechstronnej kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności, bez względu na treść skargi, powołaną w niej postawę prawną i zawarte w niej zarzuty i wnioski (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt I FSK 820/05, LEX nr 263053). Sąd jest bowiem zobowiązany zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do innych aktów lub czynności, ale tylko takich, które zostały wydane lub podjęte w postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga i pod warunkiem, że jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia -art. 135 powołanej ustawy. Zatem należy podkreślić, iż niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi powoduje, że sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem

Sygn. akt I FSK 658/10 całego postępowania administracyjnego oraz że sąd ten powinien zawsze zbadać, czy przedmiot zaskarżenia mieści się w katalogu aktów lub czynności mogących podlegać zaskarżeniu. Natomiast określenie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. W związku z tym występuje kwestia tożsamości sprawy administracyjnej. Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej".

5. Nie ulega zatem żadnej kwestii to, że z art. 134 § 1 p.p.s.a., (w związku z art. 3 § 1 tej ustawy oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wynika obowiązek sądu administracyjnego pierwszej instancji do pełnego zbadania zgodności z prawem zaskarżonego aktu w granicach danej sprawy, niezależnie od treści i zarzutów skargi.

W sposób oczywisty w tym zakresie mieściła się kwestia wyjaśnienia czy wezwanie

Strony w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej do uzupełnienia braków formalnych podania o zwrot VAT za sporny okres, poprzez przedłożenie właściwego pełnomocnictwa w sytuacji, gdy organ podatkowy takim pełnomocnictwem dysponował, było prawidłowe. Sąd pierwszej instancji w takiej sytuacji nie tylko mógł, ale też miał obowiązek wyeliminować z obrotu rozstrzygnięcie organu odwoławczego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku, skoro postępowanie to wywołane zostało błędnym, naruszającym prawo wnioskiem o uzupełnienie braków formalnych, których nie było.

1. 6. Oczywistą konsekwencją powyższego jest uznanie za bezzasadny zarzutu opisanego w punkcie drugim.
2. 7. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż przedmiotowa skarga kasacyjna nie dostarcza usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, gdyż sformułowane w niej zarzuty uznać należy za chybione.

Działając zatem na podstawie przepisów art. 184 i art. 204 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.