Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w sprawie sygn. akt I SA/Bk 577/08, ze skargi E. B. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 22 września 2008 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2007 r., oddalił wniosek strony w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W głównych motywach przedmiotowego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że mimo, iż w orzecznictwie podnosi się, że wykonanie zaskarżonej decyzji skutkujące zakończeniem prowadzonej działalności gospodarczej, a w konsekwencji utratę przez stronę jedynego źródła utrzymania stanowi spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153, poz. 1270 ze zm., powołana dalej jako "P.p.s.a."), to w realiach niniejszej sprawy wnioskodawca nie wykazał, ze istnieje potencjalna możliwość utraty jedynego źródła dochodu związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą. Przy czym wskazując na niewątpliwie niełatwą sytuację materialną strony, jednocześnie stwierdził, iż w przypadku kiedy zobowiązanie określono w kwocie 1.358,00 zł., trudno jest bronić stanowiska, że wysokość należności podatkowych nałożonych na podatnika w zaskarżonej decyzji spowoduje w konsekwencji tak daleko idący i nieodwracalny skutek, jak zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej. W konsekwencji, wobec niestwierdzenia istnienia przesłanek określonych w przepisie art. 61 § 3 P.p.s.a., Sąd pierwszej instancji odmówił uwzględnienia przedmiotowego wniosku.
Pełnomocnik strony zaskarżył powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie. Sądowi pierwszej instancji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które polegało na niewłaściwym zastosowaniu w sprawie przepisu art. 61 § 3 P.p.s.a. - wskazując, że powyższe naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do bezpodstawnego oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Uzasadniając zażalenie jego autor stwierdził, iż ma ono usprawiedliwioną podstawę, bowiem można stwierdzić, iż istnieje prawdopodobieństwo, że natychmiastowe wykonanie decyzji może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. nie tylko podatnikowi i prowadzonej przez niego firmie, ale także jego rodzinie. W tym zakresie zasadniczo wskazał na okoliczności będące podstawą wniosku, z których wynika, że: podatnik znajduje się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej, gdyż obroty w prowadzonej przez niego firmie nie są znaczące, jak również w trudnej sytuacji rodzinnej. Podkreślił, że ponosi duże koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, spłatą kredytu i utrzymaniem rodziny; oraz że zapłata należności oznaczałaby konieczność sprzedaży lokalu, w którym prowadzi działalność, a to z kolei doprowadzi do postawienia firmy w stan upadłości.
W odpowiedzi na zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej zawarł wniosek o oddalenie zażalenia oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W jego ocenie zażalenie jest bezzasadne, a zaskarżone postanowienie jest prawidłowe i nie zachodzi naruszenie prawa wskazane w zażaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, iż instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a, zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 omawianego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zasadą jest, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu w całości lub w części stanowi odstępstwo od tej generalnej reguły i jako takie jest dopuszczalne jedynie po spełnieniu określonych w ustawie Prawo o postępowaniu administracyjnym przesłanek. Istotne jest zatem, aby strona należycie uzasadniła swój wniosek, poprzez wykazanie przesłanek unormowanych w art. 61 § 3 P.p.s.a.
Odnosząc poczynione uwagi do niniejszej sprawy uznać należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił okoliczności stanowiące osnowę przedmiotowego wniosku podatnika, uznając, iż nie są one tego rodzaju, że uprawdopodobniają zaistnienie wskazanych powyżej przesłanek uzasadniających udzielenie stronie tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W szczególności, trafne jest stanowisko Sądu, że w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że istnieje potencjalna możliwość utraty jedynego źródła dochodu związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą. Zgodzić należy się z poglądem, że konieczności zapłaty należności podatkowych nałożonych na podatnika w zaskarżonej decyzji w łącznej wysokości 1.358,00 zł., analizowana na podstawie całokształtu sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, nie prowadzi do przeświadczenia o możliwości zaistnienia tak daleko idącego i nieodwracalnego skutku, jak zakończenie działalności gospodarczej wraz z wszelkimi związanymi z tym negatywnymi konsekwencjami.
Za słusznością powyższej oceny przemawia przede wszystkim wnikliwa analiza twierdzeń strony dokonana w kontekście akt sprawy - w szczególności dokumentacji złożonej do wniosku o przyznanie stronie prawa pomocy. Przede wszystkim, sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia twierdzenia, iż konieczność zapłaty określonej w decyzji należności publicznoprawnej, spowoduje wskazane przez skarżącego nieodwracalne skutki w postaci sprzedaży lokalu, w którym prowadzi działalność gospodarczą i wypowiedzenia umowy kredytu, a w związku z tym postawienia firmy w stan upadłości wraz ze wszystkimi tego następstwami. Tym bardziej, że trudna sytuacja finansowa strony nie może sama w sobie świadczyć o spełnieniu przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż mechanizmy zawarte przepisach egzekucyjnych zapewniają dłużnikowi minimum egzystencji (por. postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2008 r., sygn. akt I FSK 1641/08, publik. Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA).
Ponadto, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nakładającej na stronę obowiązek poniesienia określonych, wymiernych ciężarów podatkowych niekoniecznie musi wiązać się z zaistnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenie skutków. Jak zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie, w przepisie art. 61 § 3 P.p.s.a. chodzi bowiem o szkodę /majątkową lub niemajątkową/ tego rodzaju, że nie będzie mogła być ona zrekompensowana przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, niepublik.).
Skoro zatem, jak wykazano powyżej - nie można stwierdzić, iż w razie wykonania decyzji istniałaby groźba zajścia trudnych do odwrócenia skutków tj. zakończenia prowadzonej działalności gospodarczej, ani też, że istnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody - to uznać należy, że strona nie wykazała skutecznie istnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Ponadto, w omawianej sprawie zażądano wstrzymania wykonania decyzji o nałożeniu obowiązku świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy przecież odwracalnego, w przypadku bowiem ewentualnego uwzględnienia skargi, istnieje oczywista możliwość zwrotu nadpłaconych kwot, łącznie z oprocentowaniem ustalonym wg stosownych przepisów.
Dlatego też Sąd I instancji zasadnie uznał, iż nie zachodzą przesłanki wstrzymania zaskarżonej decyzji i odmówił uwzględnienia wniosku, tym samym nie dopuścił się naruszenia przepisu art. 61 § 3 P.p.s.a w sposób wskazany w zażaleniu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając w oparciu o przepis art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji, przy czym kosztach nie orzeczono ze względu na treść art. 209 P.p.s.a.