Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił M. F. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.
W ocenie Sądu I instancji, na podstawie złożonych w trakcie postępowania dokumentów nie można jednoznacznie ustalić, jaki jest stan finansowy i majątkowy skarżącego. Skarżący bowiem nie przedstawił rzetelnych informacji dotyczących swojej sytuacji. W konsekwencji Sąd stwierdził, że skarżący w trakcie całego postępowania nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Sąd podkreślił, że skarżący uchyla się od wskazania sytuacji materialnej żony, wbrew zasadzie, że strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy.
Za niezasadny Sąd uznał argument zawarty przez stronę w sprzeciwie, że rzeczywiste możliwości zarobkowe strony odzwierciedla wyłącznie dochód. Z przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika, że działalność gospodarczą prowadził w znacznym rozmiarze, a uzyskany przez niego przychód kształtował się na wysokim poziomie, o czym świadczy przedłożone przez niego zeznanie PIT-36L.
Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie skarżącemu prawa pomocy ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zdaniem strony Sąd nie zbadał dostatecznie wskazanych przez niego okoliczności związanych z jego sytuacją finansową. Strona nie zgodziła się z rozważaniami Sądu I instancji odnośnie okoliczności, że uzyskany przez skarżącego dochód podatkowy za 2012 r. powinien wystarczyć skarżącemu na kilka lat.
Skarżący aktualnie znajduje się w katastrofalnej sytuacji finansowej, nie osiąga żadnych dochodów, nie posiada środków na utrzymanie i korzysta z pomocy rodziny, zatem bezspornie nie posiada środków na zapłacenie wpisu sądowego. Nie sposób stwierdzić przy tym, aby wskazywane przez skarżącego informacje były w jakikolwiek sposób wybiórcze czy sprzeczne ze sobą.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie skarżącego nie może zostać uwzględnione.
Warto podkreślić, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. To strona powinna więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zaś fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. post. NSA: z 9 września 2004 r., FZ 360/04, z 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpowiada prawu, gdyż Sąd ten trafnie przyjął, że skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał, że jego sytuacja finansowa i rodzinna uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Podkreślenia wymaga, że skarżący miał świadomość, że jego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach – zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy – nie były dla Sądu wystarczające do ustalenia jego rzeczywistych możliwości finansowych, o czym poinformowano skarżącego wystosowanym do niego w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwaniu. Tymczasem skarżący nie przedstawił wszystkich wymaganych dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej i majątkowej - niewątpliwie uchylił się od podania informacji na temat sytuacji finansowej żony, z którą zamieszkuje.
W związku z tym należy uznać, że skarżący przedstawiał tylko te informacje i dokumenty, które potwierdzały jego stanowisko o zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał więc na podstawie materiału, w którym dane co do sytuacji majątkowej skarżącego były niepełne. Zatem rzeczywisty stan możliwości płatniczych skarżącego w dalszym ciągu pozostaje niewyjaśniony i budzi wątpliwości.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd I instancji stwierdził, że nie zostały spełnione określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, w oparciu o przepis art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.