Uzasadnienie
Postanowieniem z 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Po 1006/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a." odmówił zarządcy masy sanacyjnej P. sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w P. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 26 września 2018 r., oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji, wydanych w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r. Zdaniem bowiem Sądu pierwszej instancji Skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Z uwagi bowiem na otwarcie względem Spółki postępowania sanacyjnego brak było możliwości wszczęcia postępowań egzekucyjnych celem wykonania zaskarżonej decyzji.
W zażaleniu na powyższe postanowienie WSA z 2 kwietnia 2019 r., zastępujący zarządcę masy sanacyjnej doradca podatkowy, zaskarżył je w całości i wnosił o jego zmianę, poprzez uwzględnienie wniosku i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Zarzucił przy tym orzeczeniu Sądu pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez nieuzasadnioną odmowę jego zastosowania, tj. z przyczyn (przesłanek) innych niż wskazane w hipotezie normy wynikającej z ww. przepisu. Zdaniem autora zażalenia art. 61 § 3 P.p.s.a. w żadnym miejscu nie uzależnia wstrzymania wykonania aktu lub czynności od stanu tego wykonania, w szczególności od tego, czy organ przystąpił (już)/nie przystąpił (jeszcze) do jego wykonania, czy też od realnych lub formalnych możliwości wykonania aktu przez organ, co potwierdza dotychczasowa praktyka stosowania przez sądy administracyjne instytucji przewidzianej w tym przepisie.
W konsekwencji Sąd nie powinien rozważać przyczyn, dla których egzekucja aktu jeszcze się nie rozpoczęła, czy też szerzej - czy w momencie orzekania jest ona w ogóle możliwa (dopuszczalna), są to bowiem okoliczności irrelewantne z punktu widzenia art. 61 § 3 P.p.s.a. Gdyby uznać, że jest inaczej, wówczas wniosek o wstrzymanie wykonania należałoby raczej rozpatrywać w kontekście bezprzedmiotowości, a nie niezasadności skutkującej jego oddaleniem/odmową wstrzymania wykonania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy.
Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione.
Z powyższego wnika, że w postępowaniu wpadkowym zainicjowanym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd bada wpływ wykonania zaskarżonego aktu na sytuację majątkową i osobistą strony skarżącej, a mianowicie to czy wykonanie decyzji może spowodować u strony postępowania znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. W konsekwencji jeśli, tak jak prawidłowo w rozpoznawanej sprawie stwierdził Sąd pierwszej instancji, ze względu na postępowanie sanacyjne brak było możliwości wszczęcia postępowań egzekucyjnych celem wykonania zaskarżonej decyzji [art. 252 ust. 1 w zw. z art. 297 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 243 ze zm.)], to nie ma możliwości - wbrew zawartej w zażaleniu argumentacji - aby na dzień orzekania o zasadności wniosku o wstrzymanie, wykonanie decyzji mogło spowodować zaistnienie przesłanek warunkujących pozytywne rozpatrzenie wniosku.
Jak stanowi natomiast art. 61 § 4 P.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. W przypadku zatem zakończenia postępowania sanacyjnego przed prawomocnym zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie, sąd z urzędu lub na wniosek Strony postępowania dokona rewizji swojego wcześniejszego rozstrzygnięcia w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.