Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 6 września 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 78/22, ogłoszonym na rozprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę D. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 22 listopada 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia 2016 r. do sierpnia 2018 r.
W dniu 6 grudnia 2022 r. D. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 września 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 78/22, oraz o doręczenie sentencji tego wyroku wraz z pisemnym uzasadnieniem na adres elektroniczny pełnomocnika.
W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że pełnomocnik skarżącego powziął informację o wydaniu wyroku w niniejszej sprawie w dniu 2 grudnia 2022 r., podczas przeglądania akt sprawy karnej o sygn. VIII K 7/22, w których znajdował się odpis tego orzeczenia. Uchybienie terminowi do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez winy skarżącego, z uwagi na brak prawidłowego pod względem formalnym zawiadomienia pełnomocnika skarżącego o terminie rozprawy. Zdaniem skarżącego, doręczenia pism sądowych powinny być dokonywane na adres elektroniczny pełnomocnika wskazany w skardze (tj. adres elektronicznej skrzynki podawczej na platformie ePUAP), zgodnie z art. 74a § 1 pkt 2 i 3 w związku z art. 46 § 2 c i § 2 d p.p.s.a. Pełnomocnik wskazał adres elektroniczny do doręczeń już w pierwszym piśmie w sprawie, tj. skardze (mimo braku takiego obowiązku), a więc oczywistym jest, że wyraził zgodę na dokonywanie doręczeń na adres elektroniczny.
Postanowieniem z dnia 2 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił D. S. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 6 września 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 78/22.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, podniesione we wniosku okoliczności nie mogą świadczyć o braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zarzut dotyczący braku skutecznego zawiadomienia pełnomocnika skarżącego o rozprawie jest bezpodstawny.
Sąd wyjaśnił, że aby w postępowaniu sądowoadministracyjnym pisma były doręczanie stronie (lub jej pełnomocnikowi) za pomocą środków komunikacji elektronicznej, nie wystarczy samo wskazanie adresu elektronicznego skrzynki podawczej na platformie ePUAP w części skargi dotyczącej oznaczenia stron postępowania oraz ich pełnomocników. Konieczne jest również wyraźne, explicite, wskazanie w treści dokumentu żądania lub zgody na doręczanie pism sądu za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Takiego żądania (zgody) wniesiona przez D. S. skarga nie zawiera. Zawiadomienie o rozprawie oraz wszelkie inne pisma w rozpatrywanej sprawie były zatem prawidłowo i skutecznie doręczane na adres korespondencyjny pełnomocnika skarżącego.
Na wskazane postanowienie skarżący złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.
Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 § 1 p.p.s.a. oraz art. 74a § 1 pkt 1-3 p.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu zażalenia przytoczył argumentację podobną do zawartej we wniosku o przywrócenie terminu, wskazując, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez winy, gdyż jego pełnomocnik nie został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, D. S. nie uprawdopodobnił, że nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 września 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 78/22, w związku z czym brak było podstaw do przywrócenia terminu do dokonania tej czynności.
Wbrew zarzutom podniesionym w zażaleniu, przy doręczaniu korespondencji w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów art. 74a § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. Pisma sądowe, w tym także zawiadomienie o rozprawie w dniu 6 września 2022 r., prawidłowo doręczano pełnomocnikowi skarżącego na adres jego biura, wskazany w skardze.
Zgodnie z art. 74a § 1 p.p.s.a., doręczenie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona spełniła jeden z następujących warunków: 1) wniosła pismo w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu lub organu, za pośrednictwem którego składane jest pismo;
- 2) wystąpiła do sądu o takie doręczenie i wskazała sądowi adres elektroniczny;
- 3) wyraziła zgodę na doręczanie pism za pomocą tych środków i wskazała sądowi adres elektroniczny. Skarżący we wniosku powoływał się na punkty 2 i 3 powyższego przepisu. Sąd pierwszej instancji słusznie uznał jednak, że opisane w nich warunki nie zostały spełnione. Skarżący wskazał co prawda adres elektroniczny, ale nie wystąpił o doręczanie pism drogą elektroniczną (taki wniosek zawarto dopiero we wniosku o przywrócenie terminu), ani też nie wyraził zgody na takie doręczanie.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko, zgodnie z którym wskazanie adresu elektronicznego jest niewystarczające do uznania, że strona wyraziła zgodę na doręczanie pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 74a § 1 pkt 3 p.p.s.a. Powołany przepis wymaga zarówno wskazania adresu elektronicznego, jak i wyrażenia zgody przez stronę (jej pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego). Zgoda powinna zostać wyrażona w sposób wyraźny i jednoznaczny. Jedynie art. 74a § 1 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje wyrażenie zgody w sposób pośredni, czy też dorozumiany (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2022 r., sygn. akt III OZ 556/22, a także: H. Knysiak-Sudyka [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, Warszawa 2016, art. 74a).
Dokonując oceny złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu, Sąd pierwszej instancji słusznie zwrócił też uwagę na okoliczność, że korespondencja kierowana na adres biura pełnomocnika skarżącego była przez niego podejmowana, o czym świadczą znajdujące się w aktach sprawy potwierdzenia odbioru. Przesyłkę z zawiadomieniem o rozprawie w dniu 6 września 2022 r. pełnomocnik skarżącego odebrał osobiście. Pełnomocnik w istocie nie kwestionuje tego, że miał wiedzę o terminie rozprawy, a brak winy w uchybieniu terminowi próbuje wywieść jedynie z faktu rzekomych naruszeń Sądu w zakresie doręczeń (brak prawidłowego "pod względem formalnym" zawiadomienia).
Przesłanka braku winy strony powinna być ona oceniana z uwzględnieniem wszelkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i biorąc pod uwagę uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem.
O braku winy strony można mówić wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od strony. Niewątpliwie w niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.