Uzasadnienie
- 1. Postanowieniem z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Bd 983/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
- 2. Zdaniem Sądu pierwszej instancji budziło zastrzeżenia twierdzenie skarżącego jakoby strona utrzymywała trzyosobową rodzinę z kwoty 1.000 zł, którą uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie bez znaczenia dla Sądu, był fakt, że skarżący regulował swoje zobowiązania prywatnoprawne z tytułu kredytów bankowych. Co istotne, wpłata z listopada 2012r., dokonana była już po wniesieniu skargi, a więc w sytuacji, w której skarżący wiedział o ciążących na nim ewentualnych kosztach postępowania. Konieczność spłaty zobowiązań cywilnoprawnych, nie mogła przesądzać o zwolnieniu strony postępowania z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Zastanawiające przy tym było, w jaki sposób skarżący zgromadził powyższe kwoty mając na utrzymaniu 3 osobową rodzinę. Według Sądu z uwagi na nierzetelne przedstawienie swojej sytuacji majątkowej skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
- 3. W zażaleniu, sporządzonym przez pełnomocnika skarżącego, wniesiono o przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.) poprzez przyjęcie, że sytuacja skarżącego pozwala na uiszczenie wpisu w całości. W uzasadnieniu zażalenia podkreślono, że skarżący chcąc uchronić się od odpowiedzialności z tytułu wypowiedzenia kredytów zobowiązany był do terminowego regulowania zobowiązań względem banku. Podniesiono również, że Sąd nie uwzględnił szeregu okoliczności wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy; skarżący otrzymuje pomoc od najbliższej rodziny.
- 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Właściwie Sąd pierwszej instancji ocenił, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi. Przepis, tj. art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Aby można było skorzystać ze zwolnienia od kosztów wnioskujący powinien wykazać, że w jego przypadku ziściła się przesłanka z art. 246 u.p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem odstępstwem od zasady ustanowionej w art. 199 u.p.p.s.a. w świetle której to strony ponoszą koszty postępowania związane z udziałem w sprawie.
W zaskarżonym orzeczeniu Sąd pierwszej instancji za budzące wątpliwości uznał twierdzenia skarżącego co do jego sytuacji majątkowej. Sąd nie dał bowiem wiary, że utrzymuje on trzyosobową rodzinę z kwoty 1000 zł. Stanowisko Sądu w tej kwestii należy podzielić. Biorąc pod uwagę wydatki strony nie sposób uznać aby kwota 1000 zł wystarczała na ich pokrycie. Skarżący powołuje się na pomoc rodziny. Jednak twierdzenie to nie zostało w żaden sposób uprawdopodobnione, dlatego należało uznać je za gołosłowne. Zauważyć również należy, że strona była w stanie wygospodarować środki pieniężne na odsetki od kredytu bankowego, przewyższające znacznie deklarowany dochód. Z akt sprawy wynika, co prawda, że kredyt ten jest związany z prowadzoną działalnością. Spłata rat kredytu nie może mieć jednak pierwszeństwa przed ponoszeniem kosztów sądowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie wyjaśniano, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym, a takimi właśnie są zaciągnięte zobowiązania skarżącego, nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn. akt I FZ 512/08).
Koszty ponoszone na potrzeby prowadzonego postępowania sądowego powinny być traktowane na równi z innymi kosztami związanymi z prowadzeniem działalności gospodarczej (por postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 664/06). Skarżący prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów: w 2011 r. osiągnął przychód ponad 9 mln zł zaś na koniec listopada 2012 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął zysk netto w kwocie 238.034,15. W tej sytuacji nic nie stoi zatem na przeszkodzie aby skarżący wygospodarował środki na koszty postępowania niniejszej sprawy.
Z tych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.