Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 października 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 561/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił "V." sp. z o. o. w C. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 21 lutego 2008 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że za odmową przyznania stronie prawa pomocy przemawia przede wszystkim okoliczność, iż spółka prowadzi zyskowną działalność gospodarczą (zysk za ostatni rok obrotowy wyniósł 112.447 zł netto). Ponadto w roku 2008 spółka posiadała środki trwałe o wartości 109.142,72 zł, natomiast operacje dokonywane na rachunku bankowym spółki świadczą o posiadaniu przez nią zdolności ponoszenia kosztów sądowych. Sąd I instancji wziął również pod uwagę informacje zawarte przez stronę w sprzeciwach od orzeczeń referendarza sądowego w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 102/08 - I SA/Wr 105/08, z których wynika, że w okresie od maja do sierpnia 2008 r. spółka dysponowała znacznymi środkami finansowymi, które przeznaczyła na poczet wadium i ubezpieczenia kontraktów (ok. 12.000 zł) oraz na poczet zakupu materiałów budowlanych (ok. 20.000 zł).
W ocenie Sądu I instancji bezzasadna jest argumentacja strony, że spółka nie może ponieść kosztów sądowych, gdyż z poczynionych oszczędności musi wygospodarować środki na opłacenie wadium w przetargach publicznych, a przeznaczenie środków finansowych na inny cel pozbawiłoby spółkę możliwości uczestniczenia w przetargach i zawarcia korzystnych kontraktów na roboty budowlane. Nie można bowiem uznać, że prowadzenie rozwojowej polityki spółki znajduje pierwszeństwo przed ponoszeniem kosztów sądowych, które powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami.
Biorąc pod uwagę powyższe fakty, Sąd I instancji uznał, że strona nie spełnia przesłanek do przyznania jej po myśli art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. zwana dalej "ppsa") prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, powołując się na błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia przez przyjęcie, że spółka ma środki finansowe potrzebne do opłacenia wpisu sądowego. Podniesiono, że Sąd I instancji nie wziął pod uwagę faktu, iż spółka jest stroną w wielu postępowaniach sądowych i w każdym z nich zobowiązana jest do uiszczenia wpisu oraz że ze względu na toczące się egzekucje administracyjne nie ma możliwości uregulowania wszystkich opłat sądowych. Autor zażalenia wskazał, że charakter działalności spółki wymaga tworzenia rezerw finansowych przeznaczonych na uczestnictwo w przetargach publicznych, a w przypadku braku zleceń od kontrahentów ponosi dodatkowe koszty finansowe. Podkreślono też, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego, wiedząc o zaskarżeniu wydanych wobec spółki decyzji, nie wstrzymał się z egzekucją ustalonych w wyniku kontroli należności, lecz wyegzekwował je z majątku spółki niemalże w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera uzasadnionych podstaw.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ppsa osobie prawnej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji w sposób prawidłowy przyjął, że spółka wskazanego warunku nie spełnia. Ustalono, że choć spółka w porównaniu z poprzednimi latami nie osiąga ze swojej działalności tak pokaźnych zysków, to jednak dysponuje środkami pieniężnymi wielokrotnie przekraczającymi wysokość kosztów postępowania, które - co trzeba podkreślić - na obecnym etapie zamykają się w kwocie 100 zł. Skoro spółka jest w stanie wyasygnować kwotę około 32.000 zł (wadium i ubezpieczenia kontraktów 12.000 zł, zakup materiałów budowlanych około 20.000 zł), to oczywistym jest, że musi posiadać środki wystarczające na pokrycie wpisu sądowego. Wydanie takiej kwoty nie jest bowiem w stanie w jakikolwiek sposób negatywnie zakłócić bieżącej działalności spółki.
Odnosząc się zaś do zarzutu nieuwzględnienia przez Sąd I instancji innych postępowań toczących się wobec spółki, stwierdzić trzeba, że jest on bezzasadny, albowiem w swych wywodach Sąd powołał się na znane mu właśnie z innych spraw okoliczności dotyczące aktualnej sytuacji majątkowej spółki. W ten sposób miał on pełny obraz kondycji finansowej strony i podjął adekwatne do posiadanych danych rozstrzygnięcie.
W kwestii zaś prowadzonych wobec spółki postępowań egzekucyjnych wyjaśnić należy, że ich wszczęcie jest naturalną konsekwencją wydanych decyzji podatkowych. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie powoduje ex lege wstrzymania wykonania takich decyzji, dlatego działanie organów skarbowych było prawidłowe.
Analogiczne stanowisko do przedstawionego powyżej zajął Naczelny Sąd Administracyjny również w postanowieniu z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 506/08.
Podkreślić również należy, iż nie zasługuje na aprobatę stanowisko strony wskazujące na preferowanie przez spółkę zobowiązań prywatnoprawnych ponad publicznoprawne, do których należy obowiązek uiszczenia kosztów sądowych. Przeznaczanie środków finansowych, którymi dysponuje spółka, na pozyskiwanie nowych kontraktów i rozwijanie działalności nie może być przyczyną uznania, iż spółka taka spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 ppsa. Przepis ten bowiem stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w sytuacji, gdy osoba prawna nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a nie w sytuacji, gdy jej zdaniem środki te korzystniej byłoby przeznaczyć na inny cel.
Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji.