Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 11 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Op 222/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił sprzeciw J.S. na postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy.
Sąd wskazał, że przesyłka pocztowa zawierająca odpis postanowienia referendarza sądowego została nadana w Urzędzie Pocztowym [...] w dniu 31 października 2017 r. Po raz pierwszy była awizowana pod adresem skarżącego 6 listopada 2017 r. Z adnotacji doręczyciela na dowodzie doręczenia wynika, że przesyłki nie doręczono adresatowi z powodu jego nieobecności (a doręczenie nie nastąpiło też do rąk innych uprawnionych osób), o czym zawiadomiono adresata o jej pozostawieniu w urzędzie pocztowym, a zawiadomienie o tym umieszczone zostało w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Po powtórnym jej awizowaniu 14 listopada 2017 r., przesyłka została 21 listopada 2017 r. wydana w urzędzie pocztowym skarżącemu, co potwierdził swym podpisem. Następnie 28 listopada 2017 r. skarżący wniósł sprzeciw na postanowienie referendarza z 30 października 2017 r.
Sąd wskazał, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 73 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "P.p.s.a."). Z regulacji tej wynika, że – niezależnie od daty faktycznego odbioru pisma – ustawodawca uznaje, że w przypadku niepodjęcia pisma przez adresata w terminie 14 dni od daty pozostawienia pierwszego awiza (tu: od 6 listopada 2017 r.), doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu, w jakim pismo oczekiwało na podjęcie przez adresata. W niniejszej sprawie ostatnim dniem na podjęcie pisma ze skutkiem prawnym był dzień 20 listopada 2017 r. Od tej też daty, a nie od dnia faktycznego wydania przesyłki w dniu następnym, należało obliczyć upływ siedmiodniowego terminu do wniesienia sprzeciwu. Zatem w przedmiotowej sprawie sprzeciw został złożony po upływie terminu.
Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie. Zaskarżając je w całości, zarzucił naruszenie art. 73 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że wobec skarżącego dokonano prawidłowego doręczenia zastępczego i doręczenie zostało dokonane 20 listopada 2017 r. w związku z przyjętą fikcja prawną. Wskazując na tę podstawę skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o przyjęciu sprzeciwu do rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniósł także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.
Stosownie do art. 73 § 1 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65- 72 P.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. 2012 r., poz. 1529 ze zm.) albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie z art. 73 § 2 P.p.s.a. zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Stosownie do § 3 tego artykułu w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.
Z treści art. 73 § 1 i § 4 P.p.s.a. wynika zatem, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia, tj. awizo. Przepisy te wprowadzają fikcję prawną doręczenia. Oznacza to, że na ich podstawie, wbrew faktom, uznajemy przesyłkę za doręczoną, a skutek ten zachodzi z mocy samego prawa "z upływem ostatniego dnia okresu".
W literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się, że odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Odbiór przesyłki przez adresata po upływie 14 dni od daty jej złożenia w urzędzie pocztowym jest bowiem czynnością organizacyjno-techniczną, nie mającą znaczenia dla zaistnienia skutku w postaci doręczenia, uzależnionego wyłącznie od spełnienia warunku przewidzianego w ustawie tj. upływ ostatniego dnia okresu.
Skoro więc odpis postanowienia, po dwukrotnym awizowaniu (6 listopada 2017 r. i 14 listopada 2017 r.), został doręczony z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu z art. 73 § 1 P.p.s.a., a zatem 20 listopada 2017 r., to termin do wniesienia sprzeciwu upływał 27 listopada 2017 r. (poniedziałek). Strona skarżąca nadała zaś sprzeciw 28 listopada 2017 r. Złożenie sprzeciwu nastąpiło więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia określonego w art. 259 § 1 P.p.s.a. Postanowienie Sądu pierwszej instancji odrzucające sprzeciw w oparciu o art. 259 § 2 P.p.s.a. zostało zatem wydane zgodnie z prawem.
Odnosząc się z kolei do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny. Art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają bowiem zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia wniesionego na postanowienie sądu pierwszej instancji.
Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.