Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie o sygnaturze akt I SA/Wr 2088/14, działając na podstawie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku poz. 270 z póź. zm.,) dalej p.p.s.a., odmówił J.K. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 30 czerwca 2014 roku w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 roku. J.K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu tego żądania podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest właścicielem domu o powierzchni 90 m², mieszkania o powierzchni 80 m², nieruchomości rolnej o powierzchni 4,5 ha, będącej podlegającym "zalesieniu" "ugorem" oraz zakładu produkcyjnego.
Wnioskodawca przesłał dokumenty z których wynika, że do jego miesięcznych wydatków zalicza on kwotę 1.848,38 zł z tytułu rat spłaty kredytów w łącznej kwocie 74.000 zł, opłaty domowe ("woda, energia itp."), wydatki na żywność w kwocie 2.000 zł, na lekarstwa w kwocie 1.500 zł oraz inne wydatki osobiste w kwocie 1.000 zł, które finansuje z dochodów "zakładu" oraz z zasiłku chorobowego, nie posiada żadnych rachunków bankowych. Posiada samochód ciężarowy marki Mercedes o samochód osobowy marki Polonez, które wykorzystuje w "zakładzie". W roku 2013 Skarżący osiągnął dochód w łącznej kwocie 16.936,01 zł, w tym z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 3.542,57 zł przy przychodzie z tego źródła w kwocie 1.349.190,34 zł, natomiast w październiku, listopadzie i grudniu 2014 r. dokonał dostawy towaru i świadczył usługi o wartości odpowiednio 182.892,54 zł, 159.404, 01 zł i 140.060,22 zł. W treści pism procesowych z dnia 2 i 29 grudnia 2014 r. Wnioskodawca wskazał na swój stan zdrowia, który – wedle jego oświadczenia - uniemożliwia mu normalnie funkcjonowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odmawiając Skarżącemu przyznania prawa pomocy argumentował, że badając sytuację materialną i życiową Skarżącego pod kątem spełnienia przez niego wymogów z art. 246 § 1 p.p.s.a. pod uwagę brana jest nie tylko kwota pieniężna posiadana przez stronę na utrzymanie, ale również jej majątek, który w drodze wykorzystania lub sprzedaży może być źródłem pozyskiwania kwot pieniężnych koniecznych do ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Nie sposób więc było przyjąć, że strona, która posiada stałe źródło dochodu, pomimo, iż dochód ten w zestawieniu z jej zobowiązaniami jest niewysoki, nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Również skala prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej, wynikająca z wartości jego miesięcznego i rocznego przychodu z tego tytułu, pozwala zdaniem Sądu na przyjęcie, że jest on w stanie wygospodarować kwotę konieczną do poniesienia kosztów postępowania sądowego w rozpoznawanej sprawie. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący ponownie wniósł o przyznanie mu pomocy prawnej poprzez przyznanie profesjonalnego pełnomocnika, który zająłby się sprawą "za odpłatnością". Podniósł, że cierpi na depresję, która utrudnia mu samodzielne i właściwe podejmowanie czynności w ramach wywołanego wniesieniem skargi postępowania sadowadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić. Stwierdzić należy, że Sąd I instancji skonfrontował oświadczenia Skarżącego z nadesłaną przez niego dokumentacją źródłową dotyczącą możliwości płatniczych i wyciągnął w tym zakresie stosowne wnioski. W pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy Sąd zaprezentował względy, dla których uznał, że Strona nie wypełniła przesłanek zawartych w art. 246 § 1 p.p.s.a. warunkujących przyznanie Skarżącemu prawa pomocy. Z oceną dokonaną przez Sąd należy się co do zasady zgodzić.
Naczelny Sąd Administracyjny przypomina, że w myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. osobie fizycznej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści zażalenia wynika, że Skarżący nie tyle kwestionuje stanowisko Sądu pierwszej instancji odmawiające przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, co domaga się ustanowienia przez Sąd profesjonalnego pełnomocnika do reprezentowania go "za odpłatnością" w toczącym się aktualnie postępowaniu sądowoadministracyjnym ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 30 czerwca 2014 roku.
Skarżący wnosi więc o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Tymczasem, jak prawidłowo podniósł Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, z regulacji prawnych ujętych w p.p.s.a. dotyczących zastępstwa procesowego wykonywanego na zasadach prawa pomocy można wysnuć wniosek, że istotą prawa pomocy w zakresie przyznania stronie profesjonalnego pełnomocnika jest nieodpłatne korzystanie strony z jego usług, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni rozumie, że choroba psychiczna z jaką zmaga się Skarżący może utrudniać mu podejmowanie czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym we właściwy sposób, jednak analiza wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów złożonych do akt w trybie art. 255 p.p.s.a. nie pozwala na uznanie, że sytuacja finansowa Skarżącego oraz jego możlwiosci płatnicze uzasadniają ustanowienie przez Sąd na jego rzecz profesjonalnego pełnomocnika, to jest przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, w oparciu o regulację art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z kolei przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości przyznania Skarżącemu pełnomocnika, który reprezentowałby Stronę w postępowaniu prowadzonym przed sądem, zaś koszty tego obciążałyby bezpośrednio Skarżącego. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.