Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Po 1045/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek B. sp. z o.o. w P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Sąd pierwszej instancji podał, że w toku postępowania ze skargi B. sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2004 r. spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, przez zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka wskazała, że posiada zablokowane rachunki bankowe, nie może prowadzić działalności gospodarczej i nie posiada jakichkolwiek środków pozwalających jej na poniesienie kosztów postępowania. Spółka podała ponadto, że prowadzone są przeciwko niej liczne postępowania egzekucyjne, a wszelkie środki, które posiadała na swoich rachunkach i które mogłyby posłużyć do opłacenia skargi, zostały zajęte w toku tych postępowań. Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 1.650.000 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok obrotowy 787.875,63 zł, zysk za ostatni rok obrotowy według bilansu 8.845,27 zł (wstępny rachunek wyników).
Do wniosku strona załączyła wykaz kont bankowych na dzień 31 grudnia 2012 r., z którego wynika, że posiada trzynaście rachunków bankowych, w tym trzy w Banku Millennium, dwa w Banku PKO S.A., dwa w Kredyt Banku, pięć w BZ WBK, jeden w Nordea Bank Polska S.A. i wszystkie te konta są zablokowane. Podała, że miała również konto w BPH S.A., które zostało zamknięte. W piśmie z dnia 19 lutego 2013 r. dodatkowo oświadczyła, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie zatrudnia pracowników, a koszt utrzymania jej biura wynosi 10 zł netto na rok. Podała, że adres spółki jest adresem do odbioru korespondencji, zatem nie ponosi kosztów ogrzewania, wody, energii elektrycznej, telefonów. Wyjaśniła również, że raporty kasowe sporządzane są, jeśli wystąpi jakaś operacja. Spółka wykazała wprawdzie przychód w kwocie 1.272.873,16 zł, jednak transakcja ta odbyła się z jej wierzycielem, a należność została potrącona z długiem; skarżąca nie otrzymała zatem gotówki, gdyż transakcja ta została przeprowadzona bezgotówkowo.
Natomiast w przychodach finansowych kwota 1.306.162,94 zł stanowi różnice kursowe, zatem również nie ma to odzwierciedlenia w faktycznej gotówce. Do wniosku skarżąca nadesłała szereg dokumentów, potwierdzających jej sytuację majątkową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że spółka nie wykazała, iż nie posiada wystarczających środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie, jak tego wymaga przepis art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Sąd podkreślił, że spółka z o.o. ma możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat (art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych, Dz.U. z 2000 r., Nr 94, poz. 1037 ze zm.), które mogłyby być wykorzystane także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę.
Ponadto Sąd podkreślił, że spółka podniosła w toku niniejszego postępowania, iż jakiekolwiek środki, które byłaby w stanie uzyskać ze sprzedaży majątku, podlegałyby egzekucji i nie mogłyby zostać przeznaczone na pokrycie kosztów wpisu od skargi. Jednocześnie wnioskodawczyni wskazała, że przychód osiągnięty przez nią w 2012 r. (w wysokości 1.272.873,16 zł) nie wpłynął fizycznie do spółki z uwagi na potrącenie należności z jej zobowiązaniami wobec wierzyciela - H. sp. z o.o. Sąd zwrócił uwagę, że środki przekazane temu podmiotowi nie zostały jednak zajęte w trybie wspomnianych przez skarżącą postępowań egzekucyjnych.
Jednocześnie Sąd zauważył, że spółka faktycznie nie prowadzi żadnej działalności, lecz mimo tego w dalszym ciągu funkcjonuje w przestrzeni prawno-gospodarczej (z akt sprawy nie wynika, by kiedykolwiek zgłosiła wniosek o ogłoszenie upadłości), pozostając w powiązaniu kapitałowym z H. sp. z o.o., posiadającą zresztą siedzibę pod tym samym adresem co skarżąca. Sąd stwierdził, że obie wskazane spółki – skarżąca oraz H. sp. z o.o. – dokonują wzajemnych przesunięć finansowych, mimo że względem B. sp. z o.o. prowadzona jest egzekucja, która uniemożliwia jej dokonywanie jakichkolwiek czynności w tym zakresie.
W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., przez przyjęcie, że spółka ta posiada dostateczne środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Uzasadniając powyższe spółka co do zasady powtórzyła dotychczasową argumentację, podnosząc dodatkowo, że podjęła próbę zobowiązania wspólników do dopłat w trybie art. 177 § 1 k.s.h., jednakże uchwała wyrażająca na to zgodę nie została przez Zgromadzenie Wspólników przyjęta (na potwierdzenie powyższego strona załączyła kopię protokołu Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników).
W piśmie procesowym z dnia 26 kwietnia 2013 r. skarżąca dodatkowo wyjaśniła, że przychód osiągnięty przez nią w 2012 r. w kwocie 1.272.873,16 zł, potrącony następnie ze zobowiązaniami wobec wierzyciela –H. sp. z o.o., dotyczył świadczonych przez skarżącą na rzecz spółki H. usług zarządzania sprawami finansowymi holdingu. Na potwierdzenie powyższego strona przesłała kopię faktury VAT z dnia 31 grudnia 2012 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej niemającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że to strona ubiegająca się o przyznanie jej prawa pomocy w powyższym zakresie, powinna w sposób rzetelny i wiarygodny wykazać, że nie posiada wystarczających środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – w świetle oświadczeń strony oraz dokumentacji nadesłanej do wniosku o przyznanie prawa pomocy i zażalenia na to postanowienie – odpowiada prawu. Na aprobatę zasługuje bowiem stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w uzasadnieniu tegoż postanowienia, że skarżąca spółka nie wykazała, iż nie dysponuje środkami wystarczającymi na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a jej wyjaśnienia w tym zakresie budzą wątpliwości.
Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że spółka we wniosku oświadczyła, iż posiada trzynaście kont bankowych w pięciu różnych bankach (Bank Millennium, Bank PKO S.A., Kredyt Bank, BZ WBK S.A., Nordea Bank Polska S.A.), wskazując przy tym, że wszystkie te rachunki bankowe zostały zablokowane. Jednocześnie skarżąca nadesłała zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych, ale jedynie tych prowadzonych w Banku Millenium, Raiffeisen Bank Polska S.A. i BZ WBK S.A. Brak jest natomiast dokumentacji, która by potwierdzała, że także rachunki skarżącej w pozostałych bankach zostały zajęte w ramach postępowania egzekucyjnego.
Ponadto należy zwrócić uwagę, że nadesłane przez stronę zawiadomienia o zajęciu rachunków w większości (trzy z czterech nadesłanych zawiadomień – karty 95-97 i 110 akt sądowych) zostały wystawione w grudniu 2009 r. i dotyczyły tego samego tytułu wykonawczego, a skarżąca – mimo wezwania Sądu – nie wskazała, czy i w jakiej wysokości należność objęta tym tytułem wykonawczym została wyegzekwowana. Jest to szczególnie ważne także z tego względu, że skarżąca już we wniosku podnosiła, iż blokada rachunków bankowych spowodowała, że spółka faktycznie zaprzestała działalności gospodarczej. Biorąc zatem pod uwagę fakt, iż zajęcie rachunków bankowych miało miejsce w 2009 r. (a następne dopiero w 2013 r. – karta 110 akt sądowych), a spółka jeszcze w 2011 r. prowadziła działalność i to na dużą skalę, należy przyjąć, że oświadczenie spółki w powyższym zakresie nie jest wiarygodne.
Ponadto, jak wcześniej wskazano, spółka próbując wyjaśnić podnoszoną przez Sąd pierwszej instancji kwestię przychodu osiągniętego przez nią w 2012 r., wskazała w piśmie procesowym z dnia 26 kwietnia 2013 r., że kwota w wysokości 1.272.873,16 zł stanowiła wynagrodzenie z tytułu świadczonych przez skarżącą na rzecz spółki H. usług zarządzania sprawami finansowymi holdingu, na potwierdzenie czego skarżąca przedłożyła kopię faktury VAT nr [...] z 31 grudnia 2012 r. Należy jednak wskazać, że wyjaśnienia te wywołują dodatkowo wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego odnośnie oświadczenia skarżącej (zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy i potwierdzonego w zażaleniu), że nie zatrudniała ona w tym czasie pracowników i praktycznie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej.
Odnosząc się natomiast do nadesłanego przez stronę protokołu Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 18 kwietnia 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że fakt, iż spółce nie udało się pozyskać dopłat od wspólników w celu pokrycia kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, wobec wyżej wskazanych okoliczności, budzących zastrzeżenia Sądu co do wiarygodności jej twierdzeń dotyczących sytuacji majątkowej, nie może zmienić oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącej zasadności podjętego przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcia w zakresie odmowy przyznania spółce prawa pomocy.
W tym miejscu jeszcze raz podkreślenia wymaga, że – w myśl art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. – to na spółce spoczywał obowiązek rzetelnego wykazania, iż nie posiada ona środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. W sytuacji zatem, gdy argumentacja strony w tym zakresie jest niespójna i wewnętrznie sprzeczna, brak jest podstaw do uznania, że strona sprostała wymogom art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.
Wobec braku podstaw do uwzględnienia zarzutów zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.