Uzasadnienie
1. Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 1085/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę A. sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej: Spółka lub Skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. (dalej: Dyrektor IS) z dnia 8 czerwca 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.
2. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że: - zarządzeniem z dnia 28 września 2016 r. wezwano pełnomocnika Spółki do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100.000 zł; - w terminie do uiszczenia wpisu Spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy; - postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 1085/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania prawa pomocy (po rozpoznaniu sprzeciwu od zarządzenia z dnia 27 grudnia 2016 r. referendarza sądowego pozostawiającego wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania); - pismem z dnia 27 kwietnia 2017 r. Spółka została ponownie wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100.000 zł; - w odpowiedzi Spółka za pośrednictwem pełnomocnika ponownie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy; - referendarz sądowy postanowieniem z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 1085/16, odmówił Spółce przyznania prawa pomocy, zaś postanowieniem z dnia 24 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 1085/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach utrzymał w mocy to orzeczenie (przyp. NSA).
W tak przedstawiających się okolicznościach Sąd pierwszej instancji uznał, że: - kolejny wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy nie miał już wpływu na obowiązek uiszczenia wpisu sądowego; - wniosek ten nie uchylał bowiem skutków prawomocnego rozstrzygnięcia (wydanego w przedmiocie prawa pomocy - przyp. NSA) w stosunku do toczącego się postępowania, nie wpływał również na bieg terminu do uiszczenia wpisu wskazanego w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chronił przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym w nim terminie; - Spółka będąc prawidłowo (i powtórnie zarazem - przyp. NSA) wezwana do uiszczenia wpisu od skargi, nie zastosowała się do niego wobec tego skargę należało odrzucić stosownie do art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.)
- 3. Na powyższe postanowienie Spółka, reprezentowana przez adwokata, wniosła zażalenie. Sądowi pierwszej instancji zarzuciła naruszenie art. 220 § 3 P.p.s.a. przez odrzucenie skargi, w sytuacji gdy nie wyczerpała ona drogi do zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia zwróciła uwagę, że Sąd w pierwszej kolejności powinien rozpatrzyć znajdujący się w aktach wniosek o przyznanie prawa pomocy, a dopiero po tym skierować wezwanie do uiszczenia wpisu.
- 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
- 4.1. Zażalenie jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw podlegało oddaleniu.
- 4.2. Zgodnie z art. 220 § 3 P.p.s.a skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu. Z akt sprawy wynika, że Skarżącą wezwano po raz drugi do uiszczenia wpisu od skargi, lecz mimo to nie uiściła ona żądanej opłaty.
- 4.3. Skarżącej, co wynika z akt, nie przysługiwało zwolnienie od kosztów sądowych. Wprawdzie Spółka występowała z wnioskiem o takie zwolnienie w związku z wniesioną skargą, ale nie zostało ono udzielone. Postępowania zainicjowane wnioskami Skarżącej (data wpływu druku PPPr do Sądu: 18 listopada 2016 r. - zob. karta 29 akt sądowych; data wpływu kolejnego druku PPPr do Sądu: 26 maja 2017 r. - zob. karta 68 akt sąsdowych) zostały zakończone negatywnymi dla Spółki rozstrzygnięciami (zob. szerzej pkt 2 niniejszego uzasadnienia). Wydane w tym zakresie postanowienia o sygn. akt III SA/Gl 1085/16 z dnia 10 kwietnia 2017 r. i z dnia 24 lipca 2017 r. doręczono pełnomocnikowi Spółki (zob. odpowiednio karty: 64 i 96 akt sądowych).
- 4.4. Motywy zażalenia, odnoszące się do obowiązku Sądu pierwszej instancji rozpatrzenia złożonego w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, były oczywiście bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dwukrotnie bowiem, o czym już wzmiankowano, procedował w przedmiocie składanych przez Skarżącą wniosków w tym przedmiocie, nie pozostawiając tym samym któregokolwiek bez rozpoznania. Końcowym efektem obu postępowań wpadkowych, były zbieżne w swej treści orzeczenia. Spółce odmówiono bowiem prawa pomocy, gdyż ta: - nie wykazała w żaden sposób, że spełniona została przesłanka przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (jak stwierdzono w postanowieniu z dnia 10 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 1085/16 - str. 7); - nie zdołała wykazać, że nie posiada środków, które może przeznaczyć na uiszczenie wpisu sądowego od skargi w tej sprawie (jak stwierdzono w postanowieniu z dnia 24 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 1085/16 - str. 6, utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 13 kwietnia 2017 r. w którym to z kolei wyjaśniono, iż wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy był jej drugim wnioskiem złożonym w tej sprawie i jego rozpoznanie winno nastąpić w kontekście art. 165 P.p.s.a. - str. 3).
Autor zażalenia wadliwie powoływał się na tezę orzeczniczą, zgodnie z którą: "okolicznością, która zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu w wyznaczonym terminie jest złożenie w tym terminie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W takim przypadku pierwotne wezwanie do uiszczenia wpisu traci moc i powinno być powtórzone po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy". Teza ta nie odnosi się bowiem do sytuacji jaka wystąpiła w niniejszej sprawie, lecz do przypadku złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych po raz pierwszy, jako reakcji procesowej na pierwotne wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi. Jest to zatem odmienny stan faktyczny, od tego w którym orzekał Sąd pierwszej instancji, gdy na skutek prawomocnego oddalenia wniosku Skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, kierowane było do niej powtórne wezwanie obligujące do wykonania (zasadniczego) zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego.
W takim stanie rzeczy złożenie ponownego wniosku w przedmiocie prawa pomocy co do zasady nie niweczy skutków prawnych kolejnego wezwania do uiszczenia wpisu, za wyjątkiem przypadku uzyskania przez stronę w trybie art. 165 P.p.s.a. zmiany prawomocnego i zarazem negatywnego dla niej rozstrzygnięcia obejmującego zwolnienia z należnej opłaty od skargi. Stąd też nieuiszczenie w realiach rozpoznanej sprawy wpisu od skargi, w sytuacji braku zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 1085/15, w przedmiocie odmowy Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, uzasadniało odrzucenie skargi, stosownie do art. 220 § 3 P.p.s.a.
Stwierdzić należało, że autor zażalenia nie dostrzegł w sposób należyty okoliczności towarzyszących niniejszemu przypadkowi, w których Sąd odrzucił skargę dopiero po wydaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie jej drugiego wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z powodu nie uiszczenia wymaganego wpisu na żądanie wystosowane już powtórnie po tym, jak Spółce odmówiono takowego zwolnienia po rozpoznaniu pierwszego z wniosków. Wywody pełnomocnika Spółki zaprezentowane w zażaleniu nie mogły więc wpłynąć na zmianę poprawnego stanowiska Sądu pierwszej instancji co do odrzucenia skargi z uwagi na jej nieopłacenie.
- 4.5. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ab initio w związku z art. 197 § 1 i § 2 orzekł jak w sentencji.