Uzasadnienie
1. Postanowienie Sądu pierwszej instancji
H. W. (dalej: Strona lub Skarżąca) wniosła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 307/15. Postanowieniem tym Sąd odmówił jej przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych.
- 2. Stan sprawy przedstawiony w postanowieniu Sądu pierwszej instancji
- 2.1. Podstawę prawną rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji stanowił art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej: P.p.s.a.).
- 2.2. W motywach swojej oceny Sąd wskazał, że: - przedłożone przez Stronę dokumenty, jak i przedstawione informacje budziły wątpliwości co do jej rzeczywistej sytuacji życiowej oraz majątkowej; - z formularza wniosku wynikało, że w marcu 2016r. Strona zamieszkiwała wraz z synami w wynajmowanym mieszkaniu, zaś koszty utrzymania mieszkania oraz jej dzieci (alimenty w kwocie 4.000 zł) spoczywały na mężu; według zaś pisma z dnia 11 kwietnia 2016 r. dzieci zamieszkują z mężem, który ponosi ich pełne koszy utrzymania, dodatkowo pomaga on finansowo Skarżącej, przekazując miesięcznie kwotę 300 zł, a Strona zamieszkuje z ojcem; - w świetle wyjaśnień Strony niezrozumiałe było stanowisko, zgodnie z którym wycofała pozew o rozwód, aby mogła zamieszkać z dziećmi w ich rodzinnym domu; -odmiennie tę sytuację przedstawiała w sprzeciwie, wskazując, że od jesieni 2015 r. toczy się postępowanie o rozwód; - fakt przekazywania na rzecz Strony oraz dzieci w okresie ich wspólnego zamieszkiwania kwoty 4.000 zł miesięcznie świadczył o ustabilizowanej sytuacji majątkowej jej męża; - separacja między Skarżącą i mężem ma charakter faktyczny, w rezultacie oboje małżonkowie nadal są zobowiązani do wzajemnej pomocy; - Strona może zatem skorzystać z pomocy materialnej udzielanej przez męża i to również w zakresie ciężarów finansowych wynikających z inicjowania przez nią postępowania sądowoadministracyjnego; - może również uzyskać pomoc finansową od ojca, z którym aktualnie mieszka, i który poniósł koszty profesjonalnego pełnomocnika w niniejszym postępowaniu.
- 3. Zażalenie
- 3.1. Strona zaskarżając powyższe postanowienie wniosła o przyznanie prawa pomocy. Uzasadniając zażalenie wskazała, że: - jest bezrobotna oraz zmaga się z licznymi chorobami; - utrzymuje się tylko dzięki pomocy męża oraz ojca; - wszelkie środki jakimi dysponuje wystarczają zaledwie na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych; - w innych sprawach przyznano jej prawo pomocy.
- 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
- 4.1. Zażalenie jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw podlegało oddaleniu.
- 4.2. Z akt sprawy wynika, że Strona ubiegała się już w sprawie o prawo pomocy na etapie skargi do Sądu pierwszej instancji. Odmówiono jej jednak przyznania takiego prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2015 r., sygn. akt I FZ 331/15). Na niniejszym etapie sprawy, Skarżąca występując o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz, w odpowiedzi na wezwanie Sądu, nadesłała dokumenty mające zobrazować jej sytuację majątkową. Zawarte we wniosku oświadczenia oraz dane wynikające z przedłożonych dokumentów są w istocie tożsame ze złożonymi w postępowaniu zakończonym odmową przyznania Stronie prawa pomocy. Różnica polega na tym, co też odnotowano w zaskarżonym postanowieniu, że aktualnie Skarżąca nie mieszka z mężem i dziećmi, a ze swoim ojcem.
Identycznie jak w pierwszym wniosku Strona podała że: - nie posiada oszczędności ani rachunków bankowych; - jest osobą bezrobotną; - zły stan zdrowia uniemożliwia jej podjęcie pracy; - pozostaje na utrzymaniu męża; - nie jest w stanie przedłożyć wszystkich żądanych przez Sąd dokumentów, gdyż mąż nie chce ich udostępnić. Na podstawie tak przedstawionych danych można uznać, że sytuacja majątkowa Strony jest trudna. Ocena taka nie jest jednak wypadkową wszystkich informacji podanych przez Skarżącą. Na pierwszy plan wysuwa się tutaj okoliczność pomocy finansowej otrzymywanej od męża. Skarżąca, jak oświadczyła, korzysta ze stałego wsparcia swojego małżonka. We wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że uzyskuje od niego 4.000 zł miesięczne. Obecnie małżonek pokrywa koszty jej utrzymania oraz dzieci (por. oświadczenie Strony z dnia 11 kwietnia 2016 r., karta 166 akt sądowych). Z twierdzeń Strony wynika także, że otrzymuje pomoc od swojego ojca, który poniósł koszty profesjonalnego pełnomocnika w niniejszym postępowaniu.
Informacje te nie pozwalają uznać Strony za osobę ubogą, która nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Skarżąca korzystając ze wsparcia rodziny, może w ten sposób uzyskać środki na opłacenie wpisu od skargi kasacyjnej. W zażaleniu Strona możliwości takiej nie kwestionuje, ponawiając swoje oświadczenie co do otrzymywania pomocy od wskazywanych osób, w tym na użytek niniejszej sprawy.
Znamienne jest przy tym to, że w postępowaniu dotyczącym prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi, oceniono, w oparciu o przedstawione przez Stronę dane, że jest w stanie ponieść wydatek w wysokości 4.621 zł (wpis od skargi). Tym samym, w oparciu o niemal identyczne dane, Skarżąca powinna wygospodarować środki na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej wynoszącego 2.311 zł. Zwłaszcza, że Strona, mimo odwołania się do braku środków, była jednak w stanie uiścić wymagany wpis od skargi.
W świetle powyższych uwag przyznać należało rację Sądowi pierwszej instancji, że Skarżąca nie wykazała przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Nie można zatem było w sprawie odstąpić od reguły ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
- 4.3. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 § P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.