Uzasadnienie
Zażalenie C. Sp. z o.o. w P. dotyczy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Po 269/13, w którym Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowym.
Przedstawiając stan sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca we wniosku podała, iż wymierzono jej zobowiązania podatkowe wielokrotnie przewyższające wartość posiadanych aktywów. W wyniku egzekucji administracyjnej skarżąca straciła niemal cały majątek i utraciła zdolność do kontynuowania działalności. Zarząd skarżącej dwukrotnie wnioskował o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej i w obu przypadkach Sąd Upadłościowy oddalił wniosek ze względu na to, że posiadany majątek nie wystarczał na pokrycie kosztów postępowania. Na dzień 23 maja 2012 r. zaległości podatkowe skarżącej wynosiły według zaświadczenia Urzędu Skarbowego 32.405.574 zł, a odsetki za zwłokę od tych zaległości 20.275.550 zł. Kapitał zakładowy wynosi 200.000 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok obrotowy 0 zł, strata za ostatni rok obrotowy według bilansu 250.452,48 zł. Spółka załączyła historię rachunku bankowego za okres od 30 września 2012 r. do 31 marca 2013 r., z której wynika, że saldo końcowe na dzień 31 marca 2013 r. wynosi -885,37 zł. Skarżąca podała również, że nie dysponuje środkami trwałymi, gdyż zostały zajęte przez komornika skarbowego i podlegają sprzedaży w ramach postępowania egzekucyjnego.
Stan kasy w okresie ostatnich sześciu miesięcy był stały i wynosił 1,38 zł. Skarżąca wskazała ponadto, że zwróciła się do jedynego wspólnika T. S.A. o pomoc finansową. Wspólnik zapewnił skarżącej pomoc w postaci profesjonalnych prawników lecz odmówił dalej idącego wsparcia.
Skarżąca została bezskutecznie wezwana do uzupełnienia wniosku o dodatkowe informacje na temat swojej sytuacji finansowej. Przesyłka zawierająca wezwanie nie została bowiem odebrana i w konsekwencji należało ją dołączyć do akt sprawy ze skutkiem doręczenia.
Referendarz sądowy oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzając, że złożone oświadczenia były niepełne i nie dawały możliwości dokonania rzetelnej i obiektywnej oceny stanu majątkowego skarżącej.
Na powyższe orzeczenie skarżąca wniosła sprzeciw, w którym stwierdziła, że znajdujące się w aktach dokumenty w sposób dostateczny obrazowały jej sytuację finansową, a zatem mimo nie odebrania wezwania Sądu, przedstawiła swój stan majątkowy w sposób wystarczający.
Wskazując na motywy nieuwzględnienia wniosku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że istnieje możliwość pozyskania przez spółkę z o.o. środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat na podstawie art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.), zwanej dalej "Ksh". Dopłaty te mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. W ocenie Sądu, z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, należy stwierdzić, iż może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Z tego też względu, zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała, że podjęła niezbędne kroki w celu zdobycia funduszy na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem.
Sąd podkreślił, że nie kwestionuje sytuacji majątkowej skarżącej która jest bardzo trudna na co wskazuje wysokość zaległości podatkowych oraz oddalenie wniosku o upadłość przez sąd upadłościowy. Nie zmienia to jednak faktu, że jedynym udziałowcem skarżącej jest podmiot będący w dobrej kondycji finansowej, a zatem nic nie stoi na przeszkodzie, aby skarżąca zwróciła się do swojego wspólnika o pomoc finansową konieczną do prowadzenia niniejszego postępowania.
Sąd dodał, że wraz ze sprzeciwem skarżąca mogła złożyć żądane dokumenty źródłowe, czego jednak nie uczyniła.
Na powyższe orzeczenie skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem skarżącej, Sąd pierwszej instancji naruszył art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa poprzez uznanie, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że zaległości podatkowe wynoszą ok. 32 mln zł. Dodała, że T. S.A. odmawia dalszej pomocy finansowej, a skarżąca nie jest w stanie przymusić udziałowca do dalej idącego zaangażowania finansowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie jest niezasadne.
Przed przystąpieniem do oceny złożonego zażalenia wspomnieć należy, że na podstawie art. 245 § 3 Ppsa przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może obejmować zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie natomiast z art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Przepis ten nakłada zatem na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. W ramach powyższego wnioskodawca jest niewątpliwie obowiązany również wykazać, że nie ma możliwości pozyskania środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego.
Instytucja prawa pomocy stanowi zatem wyjątek od zasady ponoszenia przez strony kosztów sądowych związanych z ich udziałem w postępowaniu (art. 199 Ppsa) i zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą tut. Sądu może zostać stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych.
W przypadku skarżącej, w kwestii możliwości zwolnienia jej od kosztów sądowych, Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się już dwukrotnie, a mianowicie w postanowieniach z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt I FZ 157/13 oraz z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt II FZ 294/13 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W wymienionych orzeczeniach tut. Sąd stwierdził, że skarżąca powinna skorzystać z pomocy finansowej swojego wspólnika, o którą może wystąpić w trybie opisanym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W powołanych orzeczeniach tut. Sąd uznał ponadto, że analogiczna jak w sprawie rozpoznawanej argumentacja zażalenia nie podważa skutecznie stanowiska Sądu pierwszej instancji, iż skarżącej, mimo niewątpliwie trudnej sytuacji finansowej, nie będzie przysługiwała pomoc finansowa ze Skarbu Państwa.
Mając na uwadze, że w niniejszym postępowaniu okoliczności faktyczne nie uległy zmianie, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do odstąpienia od zaprezentowanej powyżej oceny prawnej. Ponadto pamiętając, że skarżąca zna motywy oddalenia zażaleń w powołanych sprawach nie było również potrzeby by je szerzej przytaczać. Można jedynie dodać, że Naczelny Sąd Administracyjny nie widzi konieczności, by w rozpoznawanej sprawie obowiązkiem uiszczenia kosztów sądowych obciążyć ogół podatników, w sytuacji, gdy bez trudu może to uczynić udziałowiec skarżącej.
Wskazać należy zatem, że postawiony zarzut naruszenia art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa był nieusprawiedliwiony.
Z tego też względu złożone zażalenie należało oddalić na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa.