Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 16 marca 2017 r., sygn. akt I FZ 34/17

Uzasadnienie

1. 1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, postanowieniem z 16 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 132/16, odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia przez E. Sp. z o.o. w K. (dalej zwana "skarżącą spółką") wpisu w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 8 grudnia 2015 r. znak [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień i listopad 2010 r.,
2. 2. W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji przedstawił następujący stan sprawy.
3. 2.1. Skarżąca spółka, reprezentowana przez doradcę podatkowego, wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie nie załączyła dowodu uiszczenia wpisu.
4. 2.2. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 8 lutego 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącej spółki, pod rygorem odrzucenia skargi, do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 14.369 zł, w terminie siedmiu dni od doręczenia odpisu zarządzenia. Przesyłka pocztowa zawierająca odpis ww. zarządzenia została doręczona 12 lutego 2016 r. E. A.
5. 2.3. W piśmie z 11 kwietnia 2016 r. (data nadania przesyłki poleconej) pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Podniósł, że uchybił terminowi z uwagi na okoliczności, którym nie mógł zapobiec i w tym zakresie nie ponosi winy. Wskazał, że po otrzymaniu informacji o przekazaniu przez organ skargi do sądu "wysłał prawdopodobnie" w dniu 12 lutego 2016 r. do sądu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i że złożył stosowną reklamację do oddziału Urzędu Pocztowego w zakresie braku dostarczenia przesyłki zawierającej ten wniosek. Wyjaśnił także, że 4 kwietnia 2016 r. otrzymał informację, po wykonaniu telefonu do Sądu, że na 15 kwietnia 2016 r. wyznaczono posiedzenie niejawne w przedmiocie braku wpisu i skarżąca spółka uiściła wymagany wpis od skargi 5 kwietnia 2016 r.
6. 2.4. W dniu 12 kwietnia 2016 r. wpłynęła do Sądu przesyłka pocztowa "zwykła", z pieczątką nadania "12 lutego 2016 r.", zawierająca wniosek skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych.
7. 2.5. Poczta Polska S.A. [...] pismem z 29 sierpnia 2016 r. wyjaśniła, że przesyłka zawierająca wezwanie skarżącej spółki do uiszczenia wpisu została skutecznie doręczona, a "E. A. regularnie przyjmuje korespondencję dla Spółki pełnomocnika Strony Skarżącej".
8. 2.6. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie prawomocnym postanowieniem z 16 września 2016 r. sygn. I SA/Kr 132/16 oddalił wniosek skarżącej spółki o zwolnienie od kosztów sądowych.
9. 2.7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, odmawiając przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu, wyjaśnił, że przesyłka zawierająca odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego została skutecznie doręczona skarżącej spółce 12 lutego 2016 r. i wobec tego termin do wykonania wezwania upłynął z dniem 19 lutego 2016 r.
10. 2.8. Sąd I instancji, odnosząc się do kwestii uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy skarżącej spółki, przyjął, że w sprawie niniejszej pełnomocnik skarżącej spółki nie obalił domniemania skutecznego doręczenia przesyłki zawierającej odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego.
11. 2.9. Sąd I instancji zaznaczył "na marginesie", że kwestia ewentualnego zwolnienia od kosztów w postępowaniu dotyczącym przyznania prawa pomocy, nie wpływała bezpośrednio na ocenę terminowości uiszczenia wpisu i możliwości przywrócenia terminu do jego wniesienia. Z okoliczności sprawy, a przede wszystkim z przesłania wniosku o prawo pomocy przesyłką zwykłą, która dotarła do sądu po dwóch miesiącach, a jednocześnie mając na uwadze to, że skarżąca spółka uiściła wpis od skargi "dzień po telefonie do Sądu i powzięciu stosownej informacji", wynikało bowiem, w ocenie Sądu, że "wersja wydarzeń podawana przez Stronę Skarżącą jest mało prawdopodobna".
12. 3. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca spółka, wnosząc o jego zmianę i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 oraz art. 239 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t., zwana dalej: "ustawą - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi"), przez uznanie, że nie uprawdopodobniła, że nie uiściła wpisu bez swojej winy, podczas, gdy nie była w stanie go uiścić z uwagi na fakt zapłacenia podatku, a nadto złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w terminie do uiszczenia opłaty.
13. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
14. 4.1. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
15. 4.2. Sąd I instancji błędnie przyjął w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że "kwestia ewentualnego zwolnienia od kosztów w postępowaniu dotyczącym przyznania prawa pomocy, nie wpływała bezpośrednio na ocenę terminowości uiszczenia wpisu i możliwość przywrócenia terminu do jego wniesienia".
16. 4.3. Utrwalonym jest pogląd, który w pełni podziela Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym zażalenie, że zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu w wyznaczonym terminie jest złożenie w tym terminie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W takim przypadku pierwotne wezwanie do uiszczenia wpisu traci moc i powinno być powtórzone po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla skarżącego. Innymi słowy, żądanie przyznania prawa pomocy zgłoszone w terminie do uiszczenia wpisu od skargi czyni bezprzedmiotową kwestię opłacenia skargi do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia tego wniosku. Nie oznacza to jednak, że strona nie może uiścić żądanego wpisu przed rozpoznaniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. W takim przypadku nie może być też mowy o tym, że strona uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu.
17. 4.4. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy trzeba odnotować, że z akt sądowych wynikało, że przesyłka pocztowa zawierająca wezwanie pełnomocnika skarżącej spółki, pod rygorem odrzucenia skargi do uiszczenia wpisu od skargi w terminie siedmiu dni od doręczenia odpisu zarządzenia, została skutecznie doręczona skarżącej spółce 12 lutego 2016 r. oraz że skarżąca spółka uiściła wymagany wpis od skargi 5 kwietnia 2016 r.

Wprawdzie wpis został uiszczony po upływie wyznaczonego terminu, to jednak w aktach sprawy (t. 1 k. 62 – 66) znajduje się wniosek o przyznanie skarżącej spółce prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz koperta. Z daty stempla pocztowego znajdującego się w prawym górnym rogu koperty wynika przy tym, że przesyłka została złożona "12 lutego 2016 r.".

Niezrozumiałe jest stanowisko sądu I instancji przyjęte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że "wersja podawana przez stroną skarżącą jest mało prawdopodobna" (str. 6 in fine), skoro sąd ten nie podważył widniejącej na kopercie daty nadania przesyłki zawierającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wprawdzie, jak wyjaśniła skarżąca spółka, przesyłka nie została wysłana listem poleconym, jednakże, przy braku podważenia daty jej złożenia w urzędzie pocztowym, przyjąć należało, że żądanie przyznania prawa pomocy zgłoszono w terminie do uiszczenia wpisu od skargi. To zaś oznaczało, że skarżąca spółka uiszczając wymagany wpis od skargi 5 kwietnia 2016 r. nie uchybiła terminowi wyznaczonemu przez sąd, gdyż – jak to już zostało wyżej powiedziane – zgłoszone w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu żądanie przyznania prawa pomocy przerywa bieg terminu do uiszczenia opłaty sądowej.

4.5. Na powyższą ocenę nie miało znaczenia to, że wniosek o przyznanie prawa pomocy wpłynął do sądu I instancji dopiero 12 kwietnia 2016 r. Zgodnie bowiem z art. 83 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, równoznaczne z wniesieniem do sądu jest oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, albo polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu.

4.6. Z powyższych względów uznać należało, że wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, któremu skarżąca spółka nie uchybiła był bezprzedmiotowy i jako taki podlegał odrzuceniu. Do przekroczenia terminu bowiem nie doszło a czynność (uiszczenie wpisu) dokonana została w ustawowym terminie. To zaś oznaczało, że wniesiona skarga została w wyznaczonym terminie należycie opłacona.

4.7. Zgadzając się stanowiskiem skarżącej spółki, że nie uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu, brak było jednak podstaw do uwzględnienia wniosku o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Za niedopuszczalny należy bowiem uznać wniosek o przywrócenie terminu, w sytuacji, gdy w ogóle do przekroczenia terminu nie doszło a czynność dokonana została w ustawowym terminie.

4.8. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.