Uzasadnienie
Postanowieniem z 31 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 864/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę P.G. (dalej "Strona" lub "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej "organ") z 29 lipca 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2015 r., z uwagi na jej nieopłacenie w wyznaczonym przez Sąd terminie.
W uzasadnieniu powyższego orzeczenia wskazano, że w skardze na decyzję organu Skarżący zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych, czego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 5 maja 2021 r., sygn. akt I SPP/Kr 244/20, odmówiono. W konsekwencji zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (dalej "Przewodniczący Wydziału") z 20 lipca 2021 r. Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 10.137 zł pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono skutecznie 26 lipca 2021 r., przez co termin określony w wezwaniu upływał 2 sierpnia 2021 r., natomiast z zapisku urzędowego z 26 sierpnia 2021 r. wynika, że mimo upływu terminu Strona wymaganego wpisu nie uiściła.
Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł zażalenie, w którym zarzucił naruszenie art. 220 § 1 i 3 w zw. z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, ze zm.), dalej "P.p.s.a.", poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi, mimo że nie było do tego podstaw w stanie faktycznym sprawy, a także naruszenie prawa Skarżącego do sądu - art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.) oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
W konsekwencji Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu zażalenia Skarżący powtórzył argumentację o ograniczeniu mu - poprzez odrzucenie skargi - prawa do sądu, a także przedstawił stanowisko o zasadności złożonego uprzednio wniosku o przyznanie prawa pomocy, który - jego zdaniem bezpodstawnie - nie został przez Sąd pierwszej instancji uwzględniony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Na wstępie - mając na uwadze treść zażalenia - zakreślić należy granice sporu w sprawie poddanej rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny na skutek zażalenia Skarżącego. Podkreślenia zatem wymaga, że przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 31 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 864/20, o odrzuceniu skargi na decyzję organu podatkowego. Powodem odrzucenia było zaś nieuiszczenie w wyznaczonym terminie należnej opłaty (wpisu od skargi). Badaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega zatem wyłącznie prawidłowość tego odrzucenia.
Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Skarżący wniósł skargę na decyzję organu, żądając jednocześnie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Postanowieniem starszego referendarza sądowego z 7 stycznia 2021 r., sygn. akt I SPP/Kr 244/20, przedmiotowy wniosek został oddalony. Następnie postanowieniem z 5 maja 2021 r., sygn. akt jak wyżej, wydanym po rozpoznaniu sprzeciwu Strony, rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy.
Po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla Skarżącego został on wezwany przez Sąd, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 20 lipca 2021 r., do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 10.137 zł. Odpis ww. zarządzenia został doręczony pełnomocnikowi Skarżącego 26 lipca 2021 r. (prawidłowość doręczenia nie jest przy tym kwestionowana), skutkiem czego wyznaczony w nim termin upływał 2 sierpnia 2021 r. Mimo to Strona do dnia wydania zaskarżonego postanowienia wymaganego prawem wpisu od skargi nie uiściła (vide treść zapisku urzędowego z 26 sierpnia 2021 r., k. 136).
W takiej sytuacji Sąd pierwszej instancji zobligowany był treścią art. 220 § 3 P.p.s.a. do odrzucenia skargi Strony.
Odnosząc się bezpośrednio do argumentacji zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za zasadne wyjaśnić, że odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu od niej nie stanowi o ograniczeniu prawa Strony do sądu. Uzależnienie możliwości realizowania konstytucyjnego prawa do sądu od konieczności poniesienia stosownego wpisu jest powszechnie przyjęte w polskim porządku prawnym. Prawo to ma bowiem swoje konstytucyjne i ustawowe granice, nie ma ono charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Skład orzekający nie znajduje podstaw, aby zasadność tej regulacji podważać, uznając, że zachodzi tu rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, który ma zostać osiągnięty. Stanowisko to nie budzi wątpliwości także w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. przykładowo postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 3 listopada 2011 r., sygn. akt I FZ 340/16; z 3 lipca 2018 r., sygn. akt II FZ 421/18; z 17 września 2018 r., sygn. akt I FZ 277/18; z 21 listopada 2018 r., sygn. akt II FZ 583/18; z 26 kwietnia 2019 r., sygn. akt I FZ 110/19; z 12 marca 2020 r., sygn. akt I FZ 63/20; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Na zakończenie wskazać też należy, że ze względu na zakreślone na wstępie granice stanu prawnego i faktycznego niniejszego postępowania zażaleniowego kwestia zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mogła być przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym postępowaniu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
- - ---------------------- 3