Uzasadnienie
Pismem z 28 grudnia 2017 r. A. G. (dalej: skarżący) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z 30 listopada 2017 r. w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki, zaskarżając rzeczoną decyzję w całości.
Z uwagi na brak odnotowania wpływu środków pieniężnych tytułem wpisu sądowego od skargi, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 5 lutego 2018 r. skarżący został wezwany do uiszczenia brakującego wpisu w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia.
W reakcji na powyższe skarżący wystąpił o przyznanie temuż prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy postanowieniem z 15 marca 2018 r., które w wyniku jego zaskarżenia przez skarżącego zostało następnie utrzymane w mocy postanowieniem tego sądu z 12 kwietnia 2018 r.
W związku z wyczerpaniem trybu instancyjnego w zakresie prawa pomocy oraz wobec uprawomocnienia się zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 5 lutego 2018 r., skarżący zarządzeniem z 17 kwietnia 2018 r. został wezwany do uiszczenia należnego wpisu od skargi. Przesyłka sądowa zawierająca zarządzenie została skutecznie doręczona skarżącemu 24 kwietnia 2018 r. Do 16 maja 2018 r. nie odnotowano w sądzie wpływu środków od skarżącego.
Wobec bezskutecznego upływu 7-dniowego terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z 16 maja 2018 r. odrzucił skargę, wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał, iż wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało skarżącemu skutecznie doręczone 24 kwietnia 2018 r., a zatem siedmiodniowy termin na dokonanie czynności upływał temuż 2 maja 2018 r.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 25 maja 2018 r. skarżący zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżył rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji, bez podniesienia zarzutów zażalenia ani wskazania treści żądania. W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżący przytoczył argumentację świadczącą o trudnej sytuacji materialnej skarżącego uzasadniającej przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie skarżącego odrzucenie wniesionej przezeń skargi wyłącznie z uwagi na jej nieopłacenie w sytuacji niemożności pokrycia przez stronę naliczonego wpisu stanowi ograniczenie jego prawa do obrony praw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Stosownie do art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (por. § 2). Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia stosownego wpisu sądowego w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, przy czym na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. w przypadku, gdy rzeczony brak fiskalny dotyczy skargi, bezskuteczny upływ wyznaczonego stronie terminu powoduje odrzucenie środka zaskarżenia.
Ponieważ skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję organu administracji publicznej, wobec nieuiszczenia przezeń wpisu od pisma inicjującego postępowanie, zasadnie został wezwany do uregulowania należnej opłaty zarządzeniem Przewodniczącego z 5 lutego 2018 r. Wobec wyczerpania przez skarżącego trybu odwoławczego w zakresie prawa pomocy rzeczone zarządzenie stało się prawomocne i winno podlegać wykonaniu. Czynność w postaci doręczenia skarżącemu zarządzenia Przewodniczącego z 17 kwietnia 2018 r. w przedmiocie wezwania strony do uiszczenia należnego wpisu była następstwem zakończenia procedury odwoławczej od postanowienia odmawiającego przyznania skarżącemu prawa pomocy. Czynności dokonane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy były podjęte na podstawie przepisów i w granicach prawa, toteż należy je uznać za w pełni zasadne i pozostające w mocy.
Wartym odnotowania w tym miejscu pozostaje fakt, iż rzeczone zarządzenie Przewodniczącego z 17 kwietnia 2018 r. jest w istocie wezwaniem do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego z 5 lutego 2018 r., która to z kolei czynność jest jedynie czynnością techniczną dokonywaną po zakończeniu postępowania odwoławczego w zakresie prawa pomocy, celem przypomnienia skarżącemu o ciążącym nań obowiązku zapłaty zaległego wpisu od skargi. Powyższe wezwanie było formalnie prawidłowe i nie naruszało uprawnienia strony do obrony swych praw.
Jak wynika z akt sprawy, zarządzenie Przewodniczącego o wezwaniu skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi doręczono temuż 24 kwietnia 2018 r. Powyższa okoliczność jest bezsporna w sprawie i nie była kwestionowana przez skarżącego. Od rzeczonej daty należy zatem liczyć bieg 7-dniowego terminu do uiszczenia wpisu, który upływał 2 maja 2018 r. Skoro skarżący nie uczynił zadość prawomocnemu zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 17 kwietnia 2018 r. i nie uzupełnił braków fiskalnych skargi, zasadnym było działanie sądu pierwszej instancji w zakresie odrzucenia skargi.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób uznać doręczenia zarządzenia Przewodniczącego z 17 kwietnia 2018 r. za nieskuteczne i niewywołujące skutków prawnych. Z przeprowadzonej analizy akt sprawy bezsprzecznie wynika, iż przesyłka sądowa została wysłana na prawidłowy adres korespondencyjny skarżącego, zaś treść wezwania była prawidłowa zarówno co do zasady, jak również co do wysokości żądanego wpisu.
Za całkowicie chybioną należało uznać argumentację podniesioną w rozpoznawanym zażaleniu od kwestionowanego postanowienia sądu pierwszej instancji w przedmiocie odrzucenia skargi, wszak dotyczyła zasadności przyznania skarżącemu prawa pomocy, nie zaś trafności odrzucenia pisma inicjującej postępowanie w sprawie. Należy bowiem z całą mocą podkreślić, iż postępowanie wpadkowe wywołane rzeczonym zażaleniem nie stanowi kolejnej instancji kontrolującej zasadność odmowy zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, do czego niewątpliwie zmierza środek zaskarżenia skarżącego, a co z oczywistych względów nie może mieć miejsca z uwagi na uprzednie wyczerpanie trybu instancyjnego w ramach prawa pomocy.
Odnosząc się do twierdzeń skarżącego jakoby działanie sądu pierwszej instancji w jakikolwiek sposób naruszało możność obrony przez skarżącego swych praw należy wyjaśnić, iż materia dotycząca podnoszonych przez skarżącego zarzutów była uprzednio wielokrotnie przedmiotem rozważań tutejszego Sądu (przykładowo: postanowienia NSA z 12 lutego 2018 r., II FZ 838/17; 15 lutego 2018 r., II FZ 58/18; z 15 lutego 2018 r., II FZ 72/18; z 1 lutego 2011 r., II FSK 2664/10; z 9 kwietnia 2014 r., II OSK 824/14; również stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w wyroku z 16 listopada 2011 r. SK 45/09 oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka zawarte w wyroku sygn. akt 6289/73). W dotychczasowym, ukształtowanym orzecznictwie jednolicie rozstrzygnięto kwestie poruszone w zażaleniu, do którego to stanowiska skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni się przyłącza.
Zasada prawa do sądu zawarta w art. 45 ust. 1 Konstytucji, na którą składa się m. in. prawo dostępu do sądu, oraz prawa pochodne związane z możliwością obrony praw przez stronę przed niezależnym sądem, nie ma charakteru absolutnego i może podlegać prawnie przewidzianym ograniczeniom, w tym instancyjnym tokiem postępowania oraz wprowadzonymi wymogami proceduralnymi tworzącymi zasady przeprowadzania spraw sądowoadministracyjnych w postaci uiszczania wpisów sądowych od pism procesowych. Nie sposób podzielić argumentacji jakoby możliwym było naruszenie rzeczonych zasad w sytuacji, gdy do odrzucenia środka zaskarżenia dochodzi wskutek zaniedbań przy dokonywaniu czynności procesowych przez samego skarżącego. Z tej przyczyny argumentacja przedstawiona w zażaleniu przez skarżącego nie jest trafna i nie mogła wywołać zamierzonego skutku.
Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.