Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1034/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., obecnie Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", odmówił skarżącemu, wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 7 października 2016 r. w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podatnika przybliżonych kwot zobowiązań podatkowych.
Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że w zawartym w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu podatkowego skarżący wskazywał na niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, tj. braku możliwości kontynuowania dotychczas prowadzonej działalności gospodarczej oraz wykonywania bieżących zobowiązań. Dokonując oceny wniosku strony WSA stwierdził, że skarżący ogólnikowo i lakonicznie umotywował wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji. Nie przedstawił bowiem żadnych danych umożliwiających weryfikację jego sytuacji finansowej, a w konsekwencji ocenę istnienia okoliczności uzasadniających przyznanie skarżącemu ochrony tymczasowej. Nie wskazał także żadnych okoliczności faktycznych uzasadniających jego obawy, o których mowa we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.
Dodatkowo, Sąd pierwszej instancji zauważył, że z oświadczenia skarżącego, składnego na potrzeby wniosku o przyznanie prawa pomocy wynikało, iż skarżący nie pracuje i jest zarejestrowany jako bezrobotny, nie posiada żadnego majątku (oszczędności, nieruchomości, ruchomości; zob. k. 19, 22-23 akt sądowych). Nie znajdowała zatem potwierdzenia, według tego Sądu, obawa o uniemożliwienie prowadzenia działalności gospodarczej, skoro taka działalność nie jest prowadzona. Także w świetle oświadczenia o braku majątku, w opinii WSA, podjęcie próby wykonania zaskarżonej decyzji nie pozwala na stwierdzenie istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody.
W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżący wnosił o jego zmianę. Zarzucił przy tym rozstrzygnięciu WSA:
- 1. błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez błędne uznanie przez Sąd Administracyjny, iż w przedmiotowym postępowaniu zachodzą okoliczności pozwalające na odmówienie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy nie uwzględnienie wniosku spowoduje zaistnienie niebezpieczeństwa poniesienia znacznej szkody finansowej lub trudne do odwrócenia skutki poprzez ciężki uszczerbek w utrzymaniu jego rodziny;
- 2. nieuwzględnienie przez Sąd pierwszej instancji wszystkich istotnych okoliczności związanych z jego sytuacją finansową i majątkową, podczas gdy organa z mocy prawa obowiązane są jak najrzetelniej przeprowadzić postępowanie dowodowe.
Zdaniem skarżącego jego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji był uzasadniony, gdyż wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej spowoduje uszczerbek na utrzymaniu jego oraz jego rodziny. Podał, że oboje z żoną nie pracują. Żona jest na zasiłku macierzyńskim. Posiadają czwórkę małoletnich dzieci, których wyżywienie oraz zapewnienie podstawowych potrzeb życiowych znacznie uszczupla ich niewielkie dochody z zasiłków dla bezrobotnych. Zwrócił również uwagę, że "prawomocność tej decyzji spowoduje zajęcie rachunku bankowego co doprowadzi do braku płynności w tym do niespłacania rat kredytów, a w konsekwencji do całkowitej upadłości i wypłacalności".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie mogło spowodować skutku w postaci uchylenia zaskarżonego nim postanowienia Sądu pierwszej instancji, gdyż odpowiada ono prawu.
Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie P.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej.
Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem jednak – o czym była mowa wyżej - wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy.
Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione.
Ponadto wniosek poparty powinien zostać stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego.
W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należało się z Sądem pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał, iż zastosowanie, w stosunku do niego, ochrony tymczasowej jest uzasadnione. Wstrzymanie, wykonania decyzji uzasadniać mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Strona musi zatem wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności.
Skarżący jednak, jak słusznie, w zaskarżonym postanowieniu zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie przedstawił informacji, które pozwoliłyby ocenić, czy wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Prawidłowo również, zdaniem NSA, Sąd pierwszej instancji uzasadniając odmowę uwzględnienia wniosku skarżącego, zauważył, iż z oświadczenia skarżącego, składanego na potrzeby wniosku o przyznanie prawa pomocy wynikało, iż skarżący nie pracuje i jest zarejestrowany jako bezrobotny, nie posiada żadnego majątku. Trudno było zatem uznać aby wstrzymanie wykonania decyzji mogło nastąpić ze względu na ewentualną obawę zaprzestania prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Również brak majątku nie pozwalał na stwierdzenie istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący w żaden sposób nie odniósł się do stanowiska WSA odnośnie braku majątku i nieprowadzenia działalności gospodarczej. Należy jednak zauważyć, że informacje zawarte w oświadczeniu skarżącego, składanym na potrzeby wniosku o przyznanie prawa pomocy, w tej kwestii, sprzeczne były z treścią, zawartego w skardze, wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, gdzie skarżący wskazywał na możliwość zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w wyniku wykonania decyzji.
Dodatkowo należy zauważyć, że wraz z rozpoznawanym zażaleniem skarżący przedstawił informację o posiadanym kredycie, z którego ewentualnym niespłacaniem łączył możliwość jego ewentualnej niewypłacalności. Po pierwsze jednak, wobec braku wiarygodnych informacji, na temat stanu majątkowego strony trudno ocenić jaki wpływ na tę sytuację będzie miało wykonanie zaskarżonej decyzji. Po drugie nie można WSA w Warszawie czynić zarzutu, że nie uwzględnił dokumentów, które na dzień wydania zaskarżonego postanowienia nie znajdowały się w aktach sprawy, w sytuacji, gdy to na wnioskującym o zastosowanie ochrony tymczasowej, w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.