Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 24 października 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 1325/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu wstrzymania wykonania, zaskarżonej przez niego decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. Zdaniem Sądu pierwszej instancji skarżący nie wykazał zaistnienia w sprawie przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej powoływana również jako "P.p.s.a."), uzasadniających zastosowanie wobec niego instytucji wstrzymania wykonania decyzji. Nie powołał bowiem okoliczności, które wskazywałyby, że egzekucja należności podatkowych doprowadzi w jego sytuacji do następstw trudnych do odwrócenia czy też będzie skutkować powstaniem znacznej szkody.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Dodatkowo wskazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do licytacji nieruchomości należącej do jego, chorej na serce, żony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie P.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak – o czym była mowa wyżej - wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy.
Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849).
Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że skarżący nie uzasadnił w sposób właściwy wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, co skutkować musiało jego oddaleniem. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – treść orzeczeń dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu.
Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (zob. np. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06, postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04 – CBOSA). Nie może zatem ulegać wątpliwości, że skarżący jest zobligowany do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, CBOSA). Tymczasem na gruncie niniejszej sprawy zgłoszony w skardze wniosek ograniczał się w istocie do stwierdzenia, że skarżący ma problemy finansowe i nie jest w stanie uiścić egzekwowanej zaległości podatkowej. Prezentowana argumentacja nie prowadzi do wykazania istnienia powołanej przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W rezultacie uniemożliwiła WSA dokonanie merytorycznej oceny wniosku.
Jednocześnie podkreślić należy, że podnoszone w zażaleniu nowe okoliczności oraz załączone do niego dokumenty wskazujące na niebezpieczne dla skarżącego skutki wykonania decyzji, nie mogą zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności sąd kasacyjny sprawuje kontrolę rozstrzygnięć zapadłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. W rezultacie skoro skarżący na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji nie przedstawił żadnych faktów, które obrazowałyby aktualną sytuację finansową i majątkową uzasadniających zaistnienie przesłanek o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. to nie można uznać, iż Sąd w tych okolicznościach, odmawiając wstrzymania wykonania decyzji naruszył wskazany przepis.
Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, iż skarżący może złożyć ponowny wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, w którym przedstawi okoliczności, które jego zdaniem uzasadniają pozytywne rozpatrzenie takiego wniosku.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.