Uzasadnienie
Postanowieniem z 28 grudnia 2022 r., sygn. akt. I SA/Bd 665/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił S. S. (dalej: "Strona", "Skarżący") przywrócenia terminu do złożenia skargi w sprawie ze skargi Skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy (dalej: "Organ podatkowy", "DIAS") z 12 sierpnia 2022 r., nr 0401-IOV1.4103.31.2022.2 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Postanowieniem z 12 sierpnia 2022 r. Organ podatkowy odmówił Stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nakle nad Notecią (dalej: "Organ pierwszej instancji", "NUS") z 31 maja 2022 r. określającej kwotę zwrotu podatku za listopad 2020 r. w wysokości 20.248 zł. Powyższe postanowienie zostało doręczone Skarżącemu 16 sierpnia 2022 r. (k. 39 akt administracyjnych) i zawierało prawidłowe pouczenie o sposobie i trybie wniesienia skargi do sądu administracyjnego (k. 34 akt administracyjnych).
Pismem z 10 listopada 2022 r. reprezentujący Skarżącego pełnomocnik, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy o przywrócenie terminu do złożenia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 12 sierpnia 2022 r. do którego dołączył skargę. Skarżący przyczynę uchybienia terminowi na złożenie skargi na postanowienie DIAS z dnia 12 sierpnia 2022 r. upatrywał w tym, że w Sądzie pierwszej instancji toczyła się już sprawa zainicjowana przez niego skargą na decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nakle nad Notecią z 31 maja 2022 r. Skarga ta została odrzucona postanowieniem z 21 września 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 432/22 przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy z uwagi na niewyczerpanie przez Skarżącego środków zaskarżenia.
W ocenie Sądu pierwszej instancji okoliczność na którą powoływał się Skarżący tj. jest zawisłe przed WSA w Bydgoszczy inne postępowanie Skarżącego, nie uzasadnia braku winy w terminowym złożeniu skargi na postanowienie DIAS z 12 sierpnia 2022 r. Postanowienie to zostało co prawda wydane w związku z decyzją NUS z 31 maja 2022 r., albowiem odmawia przywrócenia terminu do złożenia odwołania od tej decyzji. Jednakże na oba te akty administracyjne czyli decyzję oraz postanowienie służą osobne skargi, dla których zachowanie terminu liczy się od dnia doręczenia tych aktów stronie. Wszczynają zatem odrębne sprawy sądowo-administracyjne. W przypadku jeśli rezultat któregoś z toczących się postępowań będzie miał wpływ na rozstrzygnięcie innego postępowania, Sąd jest uprawniony podjąć decyzję o zawieszeniu postępowania zgodnie z art. 125 § 1 p.p.s.a. Decyzja taka leży w kompetencji Sądu, Skarżący natomiast nie może zasłaniać się niezłożeniem skargi w terminie dowolnie uznając, że wynik tej sprawy zależy od innego toczącego się postępowania.
WSA w Bydgoszczy zauważył, że w postanowieniu DIAS z 12 sierpnia 2022 r. Organ podatkowy w sposób prawidłowy pouczył o środkach zaskarżenia. Postępowanie toczące się w sprawie I SA/Bd 432/22 nie wyłączało możliwości wniesienia skargi na sporne postanowienie. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie można było zatem uznać, że toczące się postępowanie pod sygn. akt I SA/Bd 432/22 było przeszkodą do złożenia skargi na postanowienie z 12 sierpnia 2022 r., której Strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, nie można też uznać by okoliczność ta była obiektywna i wystąpiła bez woli Strony.
W konsekwencji WSA w Bydgoszczy uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie wykazano braku winy w uchybieniu terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Nie można było bowiem uznać, że podnoszone we wniosku okoliczności stanowią przesłankę uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminu.
Zażalenie na ww. postanowienie Sadu pierwszej instancji złożył skarżący. Przedmiotowemu postanowieniu zarzucił on na podst. art. art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."):
- 1) art. 163 § 2 p.p.s.a., poprzez uzasadnienie postanowienia w oderwaniu od zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, co w rzeczywistości powoduje brak uzasadnienia określonego w postanowieniu rozstrzygnięcia,
- 2) art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku Strony o przywrócenie terminu do dokonania czynności prawnej, mimo, iż wykazała ona brak swojej winy w niedotrzymaniu pierwotnego terminu i wydaniu rozstrzygnięcia postanowienia w oparciu o błędnie określony stan faktyczny sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.
Na wstępie warto wskazać, że stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu.
W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony.
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy dochowaniu największego w danych warunkach stopnia ostrożności.
W przedmiotowej sprawie w ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego nie sposób uznać, by Strona w wystarczający sposób uprawdopodobniła występujący po jej stronie brak winy w uchybieniu terminu. Jakkolwiek składający zażalenie na przedmiotowe postanowienie Sądu pierwszej instancji słusznie podniósł, że Strona nie posiadała profesjonalnego pełnomocnika w momencie składania odwołania od decyzji Organu pierwszej instancji z 31 maja 2022 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, niemniej jednak nie sposób uznać by Strona nie została prawidłowo pouczona o sposobie i trybie wniesienia skargi do sądu administracyjnego w postanowieniu DIAS z 12 sierpnia 2022 r.
Strona złożyła odwołanie od decyzji Organu pierwszej instancji z 31 maja 2022 r. pismem z 29 czerwca 2022 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu – wpłynęło ono do NUS 1 lipca 2022 r. Postanowieniem z 12 sierpnia 2022 r. Organ podatkowy odmówił Stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji NUS.
Działając zapobiegawczo, na wypadek gdyby odmówiono Stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji NUS Skarżący złożył do WSA w Bydgoszczy skargę na decyzję Organu pierwszej instancji z 31 maja 2022 r. pismem z 6 lipca 2022 r. Sprawa została zarejestrowana pod sygnatura akt I SA/Bd 432/22. Sąd pierwszej instancji postanowieniem z 21 września 2022 r. sygn. akt I SA/Bd 432/22 odrzucił skargę Strony z uwagi na to, że stronie przysługiwało prawo wniesienia odwołania do DIAS na podstawie art. 223 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.). O prawie tym Skarżący został prawidłowo pouczony w zaskarżonej decyzji NUS z 31 maja 2022 r.
Jak wynika z akt administracyjnych (k.
10) Skarżący ustanowił pełnomocnictwem z 8 lipca 2022 r. profesjonalnego pełnomocnika do cyt. z treści pełnomocnictwa: "reprezentowania mnie przed Sądami Administracyjnymi i Naczelnym Sądem Administracyjnym we wszystkich sprawach dotyczących mojej osoby". Zakres pełnomocnictwa dotyczący profesjonalnego pełnomocnika jest zatem szeroki, nie sposób więc w tej sytuacji przyjąć, że Skarżący pozwalając na upłynięcie terminu na wniesienie skargi na postanowienie DIAS z 12 sierpnia 2022 r. wykazał się brakiem winy po swojej stronie, przyjmując iż w WSA w Bydgoszczy toczy się już sprawa dot. odwołania od decyzji ostatecznej NUS z 31 maja 2022 r. Postępowanie toczące się w sprawie I SA/Bd 432/22 nie wyłączało bowiem możliwości wniesienia środka odwoławczego od spornego postanowienia. Zatem nie można uznać, że było ono przeszkodą do złożenia skargi na postanowienie Organu podatkowego z 12 sierpnia 2022 r., której Strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, nie można też było uznać by okoliczność ta była obiektywna i wystąpiła bez woli Skarżącego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżący w niniejszej sprawie działał przez profesjonalnego pełnomocnika, o czym świadczy treść znajdującego się w aktach administracyjnych pełnomocnictwa. Przy czym zauważyć w tym miejscu warto, że od profesjonalnego pełnomocnika należy wymagać większej staranności w prowadzeniu spraw, jak również znajomości przepisów prawa. Profesjonalny pełnomocnik powinien mieć świadomość wagi dokonywania określonych czynności procesowych. To na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych.
Tym samym profesjonalni pełnomocnicy powinni dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy (por. min. postanowienie NSA z 13 października 2022 r., sygn. akt II FZ 87/22). Profesjonalny pełnomocnik ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz swego mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo. Innymi słowy, gdy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, to przy ustalaniu braku winy w uchybieniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, który dopuszczając się zaniedbań oraz uchybień swoim działaniem działa bezpośrednio na szkodę mocodawcy.
W kontekście powyższego za niezasadne należało sformułowane w treści zażalenia zarzuty naruszenia art. 163 § 2 p.p.s.a oraz art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wydając przedmiotowe postanowienie dokonał prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Stanowisko wyrażone przez Skarżącego w zażalenie należało zaś uznać jedynie za polemikę z orzeczeniem Sądu pierwszej instancji.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.